I SA/Wa 768/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki postanawia: odrzucić skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] lutego 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania P. M. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z [...] sierpnia 2008 r. o zawieszeniu od dnia 1 maja 2008 r. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki przyznanej decyzją nr [...] z [...] lipca 2007 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją Prezydenta W. z [...] maja 2008 r. zawieszono od dnia 1 maja 2008 r. pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki przyznaną P. M. Organ I instancji w uzasadnieniu wskazał, że P. M. nie kontynuuje nauki o czym świadczą oceny niedostateczne oraz znaczna absencja w zajęciach szkolnych. Decyzję P. M. odebrał w dniu 6 czerwca 2008 r. W dniu 23 czerwca 2008 r. P. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Jednocześnie skarżący wystąpił o rozpoznanie odwołania złożonego przez, H. K., które jak podał zostało sporządzone na jego prośbę i za jego zgodą. H. K. była od 11 roku życia jego rodziną zastępczą. Postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z [...] maja 2008 r. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożonej przez P. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na zasadzie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniło w całości skargę P. M. i postanowieniem z [...] października 2008 r., sygn. [....] uchyliło w całości własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2008 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 14 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1515/08 odrzuciło skargę P. M. na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2008 r. wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż P. M. w wyznaczonym terminie, nie przedstawił dokumentów potwierdzających upoważnienie dla H. K. do wniesienia skargi. Rozpoznając odwołanie i całokształt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazując na treść przepisu art. 88 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) stwierdziło, że pomoc na kontynuowanie nauki przysługuje pełnoletniej osobie usamodzielnianej, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej. W niniejszej sprawie P. M. otrzymał pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki, którą pobierał w okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r. Jednakże, z dniem 1 maja 2008 r. pomoc ta została zawieszona decyzją z [...] maja 2008 r. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 89 ust. 9 ustawy, pomoc pieniężną na usamodzielnienie i pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki można zawiesić w przypadku, gdy: 1. wystąpiły szczególne okoliczności związane z tokiem nauki, stanem zdrowia lub zdarzeniem losowym dotyczącym osoby usamodzielnianej; 2. nastąpiła przerwa w kontynuowaniu nauki przez osobę usamodzielnianą w okresie między ukończeniem przez nią szkoły niższego stopnia a rozpoczęciem nauki w szkole wyższego stopnia; 3. stwierdzi się marnotrawienie przyznanej pomocy; 4. osoba usamodzielniana nie realizuje programu usamodzielniania. W ocenie organu w przypadku P. M. występuje przesłanka uzasadniająca zawieszenie przyznanej mu pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, a mianowicie szczególne okoliczności związane z tokiem nauki oraz fakt, że nie realizuje on programu usamodzielniania. Skarżący nie kontynuuje nauki w szkole o czym świadczy znaczna jego absencja na zajęciach szkolnych oraz fakt, iż na II semestr uzyskał on osiem ocen niedostatecznych. Organ odwoławczy podkreślił, że jak wynika z Indywidualnego Programu Usamodzielnienia P. M. za cel programu przyjął ukończenie nauki, w tym Technikum [...] Nr [...] Zespołu [...] w W. Indywidualny program usamodzielnienia staje się, stosownie do brzmienia § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie udzielenia pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie (Dz. U. z 2005 r., Nr 6 poz. 45 ze zm.), podstawą przyznania świadczeń na usamodzielnienie. Organ podniósł, że osoba usamodzielniania jest osobą odpowiedzialną za realizację indywidualnego programu usamodzielnienia, w tym osoba ta jest zobowiązana m.in. do realizacji postanowień w/w Programu. Skarżący zobowiązanie powyższe przyjął lecz go nie realizuje, o czum świadczą niedostateczne oceny za zakończenie I semestru oraz nieobecność za zajęciach szkolnych. Nadto, jak wynika z materiału dowodowego, w szczególności z treści pisma Dyrektora Zespołu Szkół [...] w W. z [...] maja 2008 r., P. M. miał możliwość indywidualnej poprawy z niektórych przedmiotów bez egzaminów klasyfikacyjnych lecz z tego nie skorzystał, świadczy o tym nieuzyskanie promocji do klasy drugiej. Wobec powyższego organ uznał za stosowne zawieszenie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki przyznanej P. M. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. M. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: - art. 7 kpa w zw. z § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 23 grudnia 2004 r. w sprawie udzielenia pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie (Dz. U. 2005 Nr 6, poz. 45), poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z pominięciem wymogu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego; - art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 130 § 1 i § 2 kpa poprzez nieuwzględnienie zarzutu niewstrzymania wykonania decyzji na czas postępowania odwoławczego; - art. 89 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ I instancji przed wydaniem decyzji nie przeprowadził wywiadu środowiskowego, który jest koniecznym warunkiem wydania decyzji o zawieszeniu pomocy. Ponadto organ pominął indywidualne cechy skarżącego (niższe zdolności intelektualne, trudności w nauce) sytuację osobistą i rodzinną (brak wsparcia ze strony najbliższych, niemożność uzyskania pomocy w nauce od opiekuna usamodzielniania). Skarżący wskazując na treść przepisu art. 130 kpa podniósł, że organ I instancji nie wstrzymał wykonania decyzji o zawieszeniu pomocy na kontynuowanie nauki na czas trwania postępowania odwoławczego. Decyzja o zawieszeniu pomocy nie powinna być wykonywana aż do czasu zakończenia postępowania odwoławczego. Pomoc przyznana wcześniej powinna być nadal wypłacana, aż do wydania ostatecznej decyzji w sprawie. Zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do powyższych zarzutów skarżącego, pomijając je w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który to przepis stanowi, iż pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki można zawiesić w przypadku gdy wystąpiły szczególne okoliczności związane z tokiem nauki, stanem zdrowia lub zdarzeniem losowym dotyczącym osoby usamodzielniającej Tymczasem zarówno w decyzji organu I instancji, jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organy powołują się na przesłankę niezrealizowania indywidualnego planu usamodzielniania, wskazując, że "osoba usamodzielniana jest osobą odpowiedzialną za realizację indywidualnego programu usamodzielniania" oraz, że "indywidualny program usamodzielniania staje się podstawą przyznawania świadczeń na usamodzielnienie". Organ II instancji nie powołał się na pkt 4 tego przepisu, który jako odrębną, samodzielną przesłankę wskazuje właśnie niezrealizowanie procesu usamodzielniania. Przesłanka z pkt 2 nie może być utożsamiana z pkt 1, która jako jedyna z tegoż artykułu została powołana w decyzji organu I instancji. Skarżący zauważył, że zgodnie z brzmieniem obu decyzji, podstawą zawieszenia pomocy na kontynuowanie nauki było wystąpienie szczególnych okoliczności związanych z tokiem nauki skarżącego. W ocenie skarżącego pomoc finansowa powinna przysługiwać także w przypadku braku promocji do kolejnej klasy, gdyż nauka faktycznie jest kontynuowana, a żaden przepis ustawy nie wymaga, aby kontynuacja nauki odbywała się na kolejnym stopniu edukacji. Zdaniem skarżącego gdyby ustawodawca uznał, iż uzyskiwanie negatywnych ocen oraz małe szanse na promocję do kolejnej klasy stanowią przeszkodę w uzyskaniu pomocy na kontynuowanie nauki, to by wprost takie rozwiązanie przyjął. Tymczasem w przepisach dotyczących przyznania czy zaprzestania udzielania pomocy na kontynuowanie nauki, nie wskazuje się takiej przeszkody. Skarżący podniósł, że zawarte w przepisie art. 89 ust. 9 pkt 1 pojęcie: "szczególnie okoliczności związane z tokiem nauki" nie może być interpretowane jako trudności w nauce i uzyskiwanie negatywnych ocen w szkole. W zakresie tego pojęcia powinny znaleźć się zachowania, które w sposób umyślny zmierzają do "niewykorzystania szansy" na dalszą edukację. Skarżący zarzucił, że w przedmiotowej sprawie nie wykazano nacechowanego złą wolą zachowania skarżącego, a jedynie oparto się na negatywnych wynikach w szkole. Trudności z nauką skarżącego występowały od bardzo dawna i spowodowane były jego niższą od rówieśników zdolnością intelektualną oraz mniejszą możliwością przyswajania wiedzy co było organowi wiadome w dacie udzielania pomocy finansowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Jak wynika z akt administracyjnych od chwili wszczęcia postępowania do wydania decyzji przez organ I instancji skarżący działał w postępowaniu osobiście. Po wydaniu decyzji przez organ I instancji skarżący ustanowił pełnomocnika w osobie H. K. (pełnomocnictwo z 1 października 2008 r.). Zaskarżoną decyzję doręczono zarówno P. M., jak i jego pełnomocnikowi. W myśl art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "ppsa", skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W postępowaniu administracyjnym strona może działać przez pełnomocnika (art. 32 kpa) i wówczas - zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń - wszelkie pisma procesowe, w tym również decyzje administracyjne i postanowienia, organ administracji publicznej prowadzący postępowania ma obowiązek doręczyć pełnomocnikowi strony (art. 40 § 2 kpa). W konsekwencji, także w sytuacji, gdy skargę do sądu administracyjnego na decyzję (czy postanowienie) wnosi strona, która w postępowaniu administracyjnym działała przez pełnomocnika, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi od decyzji kończącej to postępowanie należy liczyć od dnia doręczenia tej decyzji nie stronie, lecz jej pełnomocnikowi (art. 53 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 40 § 2 k.p.a.; por. także Janusz Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", wyd. 8, Warszawa 2006, s. 296 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2002 r., III RN 191/01. OSNP 2003/23/558). Oznacza to, że doręczenie pisma stronie w sytuacji, gdy ustanowiła ona pełnomocnika jest bezskuteczne i nie wywołuje skutków prawnych - przede wszystkim nie jest zdarzeniem, od którego rozpoczyna bieg termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a tym bardziej nie przesuwa terminu do wniesienia skargi. W wyroku z 20 czerwca 2007 r. IV SA/Wa 345/07, lex nr 352785, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w sytuacji, gdy decyzja zostaje doręczona zarówno stronie, jak i jej pełnomocnikowi, uznać należy, iż pismem prawidłowo doręczonym będzie pismo doręczone pełnomocnikowi, i tylko to doręczenie będzie wywoływać skutki prawne. Natomiast doręczenie pisma stronie, jeśli ustanowiła pełnomocnika, jest bezskuteczne. Jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi wywołuje więc jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma, natomiast bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi. Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko w tej kwestii. W rozpatrywanej sprawie decyzja ostateczna została doręczona zarówno pełnomocnikowi, jak i stronie. Wobec tego trzydziestodniowy terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego rozpoczął bieg w dniu 26 marca 2009 r., tj. w dniu doręczenia decyzji pełnomocnikowi. W tej sytuacji termin trzydziestodniowy do wniesienia skargi upłynął 25 kwietnia 2009 r. Zatem, skoro skarżący złożył skargę do sądu osobiście 30 kwietnia 2009 r., to oznacza, że uczynił to po upływie terminu ustawowego. W tym stanie rzeczy na mocy art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 zdanie pierwsze ppsa Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.