I SA/Wa 799/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 293/13 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz T. B. sumę pieniężna w kwocie 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego T. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. B. pismem z [...] marca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lipca 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 293/13 uwzględniającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] i zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku z [...] stycznia 2010 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. Nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej P.p.s.a, poprzez niewykonanie prawomocnego orzeczenia sądu w terminie w nim określonym oraz wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny za niewykonanie wyroku w wysokości 20000 zł na podstawie art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a.; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 10000 zł na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a.; stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta po wyroku z 24 lipca 2013 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania podkreślając, że odpis prawomocnego wyroku z 24 lipca 2013 r. wraz z aktami administracyjnymi wpłynął do organu 8 października 2013 r., a zatem termin wyznaczony przez Sąd upłynął 8 grudnia 2013 r. Mimo upływu terminu sprawa nie została załatwiona. Skarżący zaznaczył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 771/15 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1600 zł w związku z niewykonaniem wyroku z 24 lipca 2013 r. oraz stwierdził, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na dalszą bezczynność organu, kolejnym wyrokiem z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1548/17, wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości 4000 zł, stwierdzono, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznano od organu na rzecz T. B. sumę pieniężną w kwocie 2000 zł. Również to orzeczenie nie doprowadziło do załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. W konsekwencji pismem z [...] lutego 2021 r. skarżący ponownie wezwał organ do wykonania wyroku z 24 lipca 2013 r. Wezwanie to nie doprowadziło jednak do zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Organ pismem z [...] lutego 2021 r. poinformował jedynie skarżącego, że z uwagi na konieczność zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jaki również trwający stan epidemii nie miał możliwości zakończenia postępowania oraz kolejny raz przedłużył termin rozpoznania sprawy. Skarżący zaznaczył, że ww. dwa prawomocne wyroki w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, w dalszym ciągu nie zmobilizowały organu, który uporczywie trwa w bezczynność i podejmuje nieliczne czynności w sprawie. Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, skarżący przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreślił, że fakt niewykonania zobowiązania wynikającego z prawomocnego wyroku Sądu jest bezsporny. Bezczynność organu po wyroku z 24 lipca 2013 r. trwa już ponad 7 lat, a zatem ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków zmierzających do załatwienia wniosku o odszkodowanie i to pomimo trzykrotnego wezwania przez skarżącego do wykonania wyroku. Prezydenta do wydania decyzji nie zmobilizowało również dwukrotne wymierzenie przez Sąd grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Organ nie może przy tym usprawiedliwiać swojej bezczynności koniecznością analizy zgromadzonego materiał dowodowego oraz stanem epidemii wyprowadzonym w marcu 2020 r., w sytuacji gdy nad wnioskiem o ustalenie odszkodowania proceduje już od ponad 11 lat. W ocenie skarżącego wniosek o wymierzenie grzywny, jak również stwierdzenie, że bezczynność organu po wyroku z 24 lipca 2013 r. miała charakter rażący, jest niewątpliwie uzasadniony. Skarżący podkreślił ponadto, że skoro grzywna w wysokości 1600 zł, a następnie w wysokości 4000 zł nie zmobilizowała organu do załatwienia sprawy, to uzasadniony jest wniosek o wymierzenie grzywny w znacznie większej wysokości, tj. 20000 zł. Sankcja ta w powiązaniu z nałożonym na Prezydenta [...] obowiązkiem wypłaty skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 10000 zł winna skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy przed nim zawisłej, bez konieczności ponownego występowania przez stronę ubiegającą się o odszkodowanie ze skargą przewidzianą w art. 154 P.p.s.a. Uzasadniając wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący powołał się na poczucie krzywdy w związku z nierespektowaniem przez organ wyroków Sądu. Oczekiwanie przez ponad 11 lat na ustalenie odszkodowania za nieruchomość stanowiącą własność poprzednika prawnego skarżącego, wskazuje na lekceważenie przez organ zarówno wnioskodawcy, jak i przepisów prawa stanowiących o terminach załatwienia sprawy. Taka postawa świadczy wyłącznie o złej woli organu. Skarżący zaznaczył, że ma poczucie rażącej niesprawiedliwości i pozbawienia jakiejkolwiek ochrony jego ważnych interesów w zetknięciu z machiną administracyjną, tym bardziej, że nawet wymierzane przez Sąd grzywny nie stanowią dla organu wystarczającej dolegliwości, skutkującej zakończeniem postępowania. Żądanie skarżącego przyznania mu zadośćuczynienia za kilkunastoletnie, niczym nieuzasadnione, oczekiwanie na rozpatrzenie wniosku, w którym to czasie mógłby zainwestować pieniądze otrzymane z odszkodowania za odebraną jego spadkodawcy nieruchomość i przeznaczyć je na godne życie, a tym samym oczywiste naruszenie jego interesów, jest jak najbardziej uzasadnione. W ocenie skarżącego postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie przez Prezydenta [...] wypełnia wszelki przesłanki bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na to, że organ prowadzący postępowanie wykazał się całkowitą biernością. Przedmiotowa sprawa, mimo upływu ponad 11 lat od złożenia wniosku wszczynającego postępowanie oraz ponad 7 lat od upływu terminu wyznaczonego wyrokiem z 24 lipca 2013 r. nadal nie została załatwiona. Skarga jest więc uzasadniona. Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ podkreślił, że postępowania dotyczące nieruchomości warszawskich objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...]. Ustalenie stanu prawnego nieruchomości jest czasochłonne, wymaga podjęcia wielu czynności takich jak np. wystąpienie do sądów, archiwów oraz innych instytucji celem uzyskania odpowiedniej dokumentacji. Prezydent zaznaczył, że pismem z [...] lutego 2021 r. poinformowano stronę, że nie było możliwości jego zakończenia. Wskazano, że przyczyną niezałatwienia sprawy była konieczność zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Jednocześnie poinformowano, że uzyskano opracowanie geodezyjne dotyczące przedmiotowej nieruchomości oraz że w chwili obecnej w Biurze Spraw Dekretowych trwa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto wskazano, że przewidywany termin rozpatrzenia wniosku planowany jest na [...] maja 2021 r. Prezydent przedstawił ponadto szczegółowo jakie dokumenty i informacje pozyskano w trakcie prowadzonego postępowania oraz zaznaczył, że po przeprowadzonej analizie akt organ uznał, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji, w związku z tym pismem z [...] kwietnia 2021 r., w trybie art. 10 kpa, zawiadomiono stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w ciągu 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Po upływie ww. terminu zostanie wydana stosowna decyzja. Dodatkowo Prezydent [...] zaznaczył, że zwłoka w rozpoznaniu wniosku w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości miała miejsce z powodu ogromnej ilości wniosków oczekujących na rozpoznanie oraz niezwykle skomplikowany charakter sprawy. Nie bez znaczenia jest również trwający stan pandemii, który znacząco wpływa na funkcjonowanie Urzędu, a w konsekwencji na wydłużenie trwających postępowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z [...] lutego 2021 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 24 lipca 2013 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 24 lipca 2013 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 8 października 2013 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 8 grudnia 2013 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionych skarg kolejnymi wyrokami z 11 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 771/15 oraz z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1548/17 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 1600 zł, a następnie 4000 zł. W orzeczeniach tych Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 24 lipca 2013 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku z 17 listopada 2017 r. Sąd przyznał ponadto od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 2000 zł. Zauważyć trzeba, że z analizy akt wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 24 lipca 2013 r. wraz z aktami sprawy Prezydent [...] podejmował działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Istotne jednak jest, że większość czynności mających na celu załatwienie wniosku skarżącego, o których mowa m.in. w odpowiedzi na skargę, podjętych w istocie zostało w okresie od grudnia 2018 r. do lipca 2020 r. Jak wynika z akt sprawy w grudniu 2018 r. zwrócono się o przesłanie koniecznych informacji i dokumentów do Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum oraz Polskiego Czerwonego Krzyża. Następnie w lutym 2019 r. wystąpiono do Instytutu Pamięci Narodowej, w lipcu 2020 r. zlecono zaś wykonanie opinii geodezyjnej dotyczącej nieruchomości. Pismem z [...] kwietnia 2021 r., poinformowano natomiast skarżącego, w trybie art. 10 kpa, o możliwości zapoznania się zgromadzonym materiałem dowodowym. Stosowne działania podejmowane były zatem sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że pomimo ww. dwóch orzeczeń wymierzających grzywnę sprawa nadal nie została załatwiona. Organ nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek skarżącego. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 24 lipca 2013 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że ww. wcześniejszymi wyrokami z 11 czerwca 2015 r. i 17 listopada 2017 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę (w wysokości odpowiednio 1600 zł i 4000 zł) w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 8000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Określając wysokość grzywny uwzględniono przy tym, że działania mające na zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu, nieefektywnie. Uwzględniono również, że sprawa o ustalenie odszkodowania toczy się już od ponad 11 lat. Z uwagi na powyższe okoliczności Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 24 lipca 2013 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo dwóch kolejnych wyroków wymierzających grzywnę – nie została przez organ załatwiona i wyznaczony w wyroku z 24 lipca 2013 r. termin został znacznie przekroczony. Jak wskazano po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy działania mające na celu zakończenie postępowania podjęte w istocie zostały dopiero w grudniu 2018 r., pomiędzy kolejnymi czynnościami zachodziły zaś wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Okoliczności usprawiedliwiających bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku nie stanowią podnoszone w odpowiedzi na skargę twierdzenia dotyczące stanu pandemii, konieczności gromadzenia materiału dowodowego, czy też charakter i stopień skomplikowania sprawy oraz duża ilość wpływającej korespondencji. Nie ulega wątpliwości, że od ponad 7 lat prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany. Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...]na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania mimo dwóch wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę nie została załatwiona. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.