I SA/Wa 800/22

WyrokWSA w Warszawie2022-10-04

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Bożena Marciniak, Monika Sawa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości powinno być ustalone na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, czy na podstawie rozporządzenia o wynagrodzeniu kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej?
Ratio decidendi
Wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym należy ustalać na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. o wynagrodzeniu kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, stosując odpowiednio przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r. o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, przy czym wysokość wynagrodzenia nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych dla czynności adwokackich. Wysokość wynagrodzenia powinna uwzględniać nakład pracy kuratora i charakter postępowania administracyjnego, a nie być ustalana na podstawie analogii do spraw cywilnych, takich jak zasiedzenie nieruchomości. Przyznane wynagrodzenie w kwocie 538,72 zł brutto jest prawidłowe i niezasadne jest jego podwyższenie.
Stan faktyczny
Adwokat P. O. pełnił funkcję kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu U. P. w postępowaniu administracyjnym przed Prezydentem m.st. Warszawy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Po zakończeniu kurateli wystąpił o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 17 712 zł brutto. Organ przyznał mu wynagrodzenie w kwocie 538,72 zł brutto, uznając nakład pracy za znikomy. Skarżący zaskarżył akt administracyjny, kwestionując podstawę prawną i wysokość przyznanego wynagrodzenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi P. O. na akt administracyjny Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 stycznia 2022 r. nr 1/SD/2022 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z tytułu pełnienia funkcji kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu oddala skargę. Aktem administracyjnym z 21 stycznia 2022 nr [...] Prezydent m.st. Warszawy działając na podstawie § 1 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 13 listopada 2013 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r,, poz. 1476) oraz § 8 pkt 7 w związku z § 11 pkt1 oraz § 4 pkt 1,2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), przyznał adw. P. O. wynagrodzenie w kwocie 538,72 zł brutto, z tytułu pełnienia funkcji kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu U. P. w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed Prezydentem m.st. Warszawy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]". Akt ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, VI Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt [...] ustanowił dla nieznanej z miejsca pobytu U. i P. kuratora w osobie adw. P. O. w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed Prezydentem m.st. Warszawy Biura Gospodarki Nieruchomościami Wydział Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Urzędu m.st. Warszawy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]". Następnie, Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, VI Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 07 listopada 2017 r., sygn. akt [...] m.in. w pkt 2 uchylił kuratelę ustanowioną postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016 r. Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie w sprawie o sygn. [...] dla nieobecnej U. P. w osobie kuratora adw. P. O. i zwolnił kuratora adw. P. O. o z pełnionej funkcji. Wnioskiem z dnia 28 lutego 2018 r. (data wpływu do tut. Biura w dniu 09 marca 2018 r.) adw. P. O. wystąpił o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w postępowaniu administracyjnym w wysokości 14 400 zł netto, powiększonej o należny podatek od towarów i usług (23%) tj. łącznie w kwocie 17 712 zł, jednocześnie oświadczył, iż koszty te (opłata) nie zostały opłacone w całości lub w części. Uzasadniając swoje żądanie adwokat wskazał jako podstawę prawną dla wynagrodzenia kuratora § 8 pkt 7 oraz § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w zw. z § 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Wartość przedmiotu sporu ustalił w oparciu o udział - przy szacunkowej łącznej wartości gruntu oraz budynku (wartość samej nieruchomości budynkowej wycenia się na kwotę [...] zł) przysługujący reprezentowanej stronie w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12 wskazano, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego należy do kosztów postępowania administracyjnego. Nie jest sporne, że zajmowane w przedmiocie wynagrodzenia kuratora stanowisko organu przybiera postać aktu z zakresu administracji publicznej dot. uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, innego niż decyzja lub postanowienie [art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 f. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.)]. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 09 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, w uzasadnieniu której Sąd Najwyższy stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego ani w przepisach szczególnych, to nie budzi żadnych wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 09 października 2019 r., sygn. akt III SA/GI 452/19). Organ nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, jakoby wynagrodzenie należałoby ustalić na podstawie § 8 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu wskazując, że zasady ustalania wysokości wynagrodzenia kuratorów zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 13 listopada 2013 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1476) a na mocy zawartego w jego przepisach odesłania także stosowane odpowiednio przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Wysokość wynagrodzenia została ustalona na podstawie w/w rozporządzeń z uwagi na okres w jakim Wnioskodawca pełnił funkcję kuratora. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości o wynagrodzeniu kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 13 listopada 2013 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1476), który w ust. 1 pkt 1 określa, że wysokość wynagrodzenia nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie. Z ust. 2 wynika, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju, a wynagrodzenie kuratora będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczania podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, określoną zgodnie ze stawką tego podatku w dniu orzekania o wynagrodzeniu (ust.3). Organ wskazał, że przedmiotem sprawy jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]. Postępowanie to nie zostało zakończone. Organ zauważył, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) nie wymienia wprost tego rodzaju sprawy, co niniejsza, stąd koniecznym jest poszukiwanie w jego treści sprawy o zbliżonym charakterze (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1213/19). W ocenie organu taką sprawą będzie sprawa o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości. Rozporządzenie przewiduje w § 11 pkt 1, że w tego typu sprawach wynagrodzenie wynosi 50% opłaty obliczonej na podstawie § 8 rozporządzenia. Sprawa o zasiedzenie w ocenie organu jest najbardziej zbliżona do sprawy w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego - zarówno jeżeli chodzi o konsekwencje prawne jak i zbliżony charakter postępowania dowodowego. Organ wskazał ponownie, że przedmiotem sprawy jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. jako hip. "[...]. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w Warszawie z dnia 22.03.1948 r. nr [...] powierzchnia przedmiotowej nieruchomości wynosiła 3704 łokci kw. tj. 1228,9 m2. W przeliczeniu średniej ceny za m2 obowiązującej w dacie pełnienia funkcji kuratora tj. 3 363 zł (średnie ceny 1 m2 gruntów niezabudowanych położonych na terenie [...] uzyskano w wyniku analizy cen transakcyjnych nieruchomości gruntowych niezabudowanych pozyskanych z Rejestru Cen i Wartości Nieruchomości prowadzonego przez Biuro Geodezji i Katastru) wartość udziału w nieruchomości w roszczeniu przysługującym reprezentowanej stronie (1/12 z tytuł spadkobrania po dawnym właścicielu hipotecznym przedmiotowej nieruchomości) wynosi [...] zł. Organ wskazał jednak, że niezależnie od tego, czy wartość roszczenia przysługującego stronie określi się na kwotę [...] zł, czy też na kwotę [...] zł, maksymalna wartość opłaty przewidziana w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) i tak pozostaje na tym samym poziomie (ustawodawca nie przewidział gradacji opłaty maksymalnej dla spraw o wartości przedmiotu sporu wyższej niż 200.000 zł - w tym przypadku zawsze jest to ta sama kwota). Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że maksymalna wartość opłaty przysługującej kuratorowi nie może przekroczyć kwoty 8.856 zł brutto (50% opłaty przewidzianej w § 8 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) powiększonej o podatek od towarów i usług). Tym niemniej z uwagi na brzmienie § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości o wynagrodzeniu kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 13 listopada 2013 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1476) dopuszczalne jest, zdaniem organu przyznanie kuratorowi wynagrodzenia w kwocie niższej niż opłata maksymalna. Przepis ten przewiduje bowiem, że wysokość wynagrodzenia nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie. Dopuszcza zatem przyznanie wynagrodzenia w kwocie niższej, o ile uzasadniają to okoliczności konkretnej sprawy. Ze sprawozdań przedstawionych przez kuratora wynika, iż nakład jego pracy był znikomy i ograniczał się jedynie do zapoznania z aktami sprawy w Biurze Gospodarki Nieruchomościami [...] (dziś Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...]), pisemnym wystąpieniem do Urzędu Stanu Cywilnego [...] z wnioskiem o wskazanie zarejestrowanych aktów stanu cywilnego U. P. oraz bliżej nieokreślonych prób uzyskania informacji od krewnych U. P.. Organ uznał, że z uwagi na symboliczny nakład pracy kuratora w ocenie organu zasadnym jest określenie wynagrodzenia jako iloczynu liczby godzin pracy oraz stawki średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto obowiązującego w okresie w jakim Wnioskodawca pełnił funkcję kuratora. Zgodnie z pismem Urzędu Statystycznego w B. z dnia 07.09.2021 r., znak: BDGORP. 601.119.2021.2 przeciętne wynagrodzenie brutto w grupie zawodowej nr 2611 tj. adwokaci, radcy prawni i prokuratorzy w październiku 2018 r. wyniosło 10 774, 64 zł brutto, co w przeliczeniu na godzinę pracy, przy uwzględnieniu przeciętnie 160-godzinnego czasu pracy w skali miesiąca dało kwotę 67,34 zł brutto. Organ, w oparciu o przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty oraz akta sprawy, uznał, że wnioskodawca poświęcił łącznie 8 godzin pracy na wykonanie w/w czynności. Organ podniósł, że wnioskodawca w piśmie z dnia 15.06.2021 r. (data wpływu: 23.06.2021 r.) oświadczył, że jest podatnikiem czynnym podatku od towarów i usług (VAT) zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.). Ostatecznie organ ustalił wynagrodzenie wnioskodawcy jako iloczyn poświęconego czasu pracy (8 godzin) oraz przeciętnej stawki wynagrodzenia adwokata w stawce brutto (67,34 zł) co dało kwotę 538,72 zł brutto. Z uwagi na fakt, że kwota ta została obliczona w oparciu o godzinową stawkę brutto, zdaniem organu brak było podstaw do dodatkowego powiększenia tej kwoty o podatek VAT. Z uwagi na powyższe podstawa nie uległa zmianie, gdyż zawiera w sobie podatek VAT. Skargę na powyższy akt administracyjny do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. O. (skarżący) zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu aktowi administracyjnemu zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z dnia 13 listopada 2013 r. oraz § 8 pkt 7 w zw. z § 11 pkt 1 oraz § 4 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w następstwie przyjęcia, że sprawa o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości jest najbardziej zbliżona do sprawy o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości, podczas gdy brak wyraźnego podobieństwa między nimi a obie sprawy prowadzą do innych konsekwencji prawnych, co skutkować winno przyjęciem, iż sprawa o ustanowienie użytkowania wieczystego jest stricte sprawą cywilną, za którą należne kuratorowi wynagrodzenie winno być określone zgodnie z wartością przedmiotu sprawy - na podstawie § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez jego nie zastosowanie, a w konsekwencji ustalenie wysokości należnego kuratorowi wynagrodzenia poniżej stawki minimalnej, w sytuacji gdy z brzmienia wskazanego przepisu wprost wynika, że opłatę ustala się w wysokości co najmniej opłaty maksymalnej, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w następstwie błędnego ustalenia, że nakład pracy kuratora był znikomy, a czas pracy wynosił 8 godzin, w sytuacji gdy w rzeczywistości był on kilkakrotnie większy, a ze względu na nakład pracy kuratora, czynności podjęte w sprawie, wartość przedmiotu sprawy, a także czas prowadzenia sprawy oraz obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - w tym dowodów z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności, należne kuratorowi wynagrodzenie powinno być określone w wysokości stawki maksymalnej. 4. naruszenie przepisów postępowania których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niesłusznym przyjęciu, że nakład pracy kuratora w prowadzonym postępowaniu administracyjnym był znikomy a czas pracy kuratora wynosił 8 godzin, w sytuacji gdy czas pracy kuratora był kilkakrotnie wyższy niż wskazywany przez organ (samo zapoznanie się z aktami postępowania jest szacowane na 3 dni robocze w wymiarze 8- godzinnym czasu pracy) i nie ograniczał się jedynie do jednokrotnego zapoznania z aktami postępowania administracyjnego, ale również wymagał od kuratora wnikliwej analizy przepisów oraz podjęcia czynności w kierunku ustalenia miejsca pobytu reprezentowanej strony postępowania, co powinno prowadzić do przyjęcia, że ze względu przede wszystkim na nakład pracy kuratora, czynności podjęte w sprawie, wartość przedmiotu sprawy, a także czas prowadzenia sprawy oraz obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - dowodów z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności, wynagrodzenie należne kuratorowi powinno być określone w wysokości stawki maksymalnej. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego aktu administracyjnego, uznanie uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisów prawa do uzyskania wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu U. P. w kwocie 14.400,00 zł netto (17.712,00 zł brutto) oraz zasądzenie od organu - Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego - według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna. W sprawie poza sporem jest, że z tytułu pełnienia funkcji kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego przysługuje mu wynagrodzenie, które z uwagi na ścisły związek z konkretnym postępowaniem administracyjnym obciąża organ administracji. Kwestia ta nie budzi także wątpliwości w judykaturze, czego wyrazem są przywołane przez organ - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2748/12 , czy uchwała Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 . sygn. akt III CZP 117/88 (OSNC z 1990, nr 1, poz. 11). Nie jest sporne także, że zajmowane w przedmiocie wynagrodzenia kuratora stanowisko organu przybiera postać aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, innego niż decyzja lub postanowienia (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Poza sporem jest również, że w obowiązujących przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, jak też przepisach szczególnych brak jest regulacji określających wprost wysokość tego wynagrodzenia i tryb jego przyznawania. W związku z czym - mając na uwadze, że w demokratycznym państwie prawnym jednostka nie może ponosić konsekwencji ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy - przyjmuje się, że koniecznym jest odszukanie w systemie prawa przepisów, których zastosowanie w drodze analogii pozwoliłoby na wypełnienie zaistniałej luki prawnej. Takimi przepisami zaś mogą być stosowane odpowiednio przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej – obowiązującego w dacie sprawowania przez skarżącego funkcji kuratora (por. wyroki: WSA w Warszawie z 8 grudnia 2015 r. IV SA/Wa 1213/15, Lex nr 1967364; WSA w Gliwicach z 29 maja 2019 r. III SA/Gl 411/19, Lex nr 2691971). Przy uwzględnieniu, z mocy odesłania zawartego w § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny, przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych, których to stawek owo wynagrodzenie nie może przekraczać. W sprawie sporne pozostaje natomiast to, czy do ustanowionych w postępowaniu administracyjnym kuratorów osoby nieobecnej możliwe jest odszukanie w przepisach określających stawki minimalne opłat za czynności adwokackie, sprawy o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy załatwionej w postępowaniu administracyjnym, pozwalającej na określenie górnej granicy stawki wynagrodzenia. Kolegium stanęło bowiem na stanowisku, że tego rodzaju spraw brak wśród wymienionych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Sąd podziela stanowisko organu, że z katalogu spraw wymienionych w rozporządzeniu określającym stawki opłat adwokackich, można wyodrębnić takie, które byłyby rodzajowo najbardziej zbliżone do sprawy administracyjnej, w której ustanowiono kuratora. Aktem normatywnym, w którym poszukiwać należało tego rodzaju sprawy, powinno być, jak zasadnie przyjął organ i czego nie kwestionował skarżący, rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2015 poz. 1801). Ustalenie wynagrodzenia za czynności kuratora (wykonaną przezeń pracę) winno bowiem uwzględniać stan prawny i stawki wynagrodzenia, jakie obowiązywały, gdy pracę tę on wykonywał. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015, do którego dla celów ustalenia maksymalnej stawki wynagrodzenia odsyła § 1 ust. 1 rozporządzenia z 13 listopada 2013 r., nie wymienia spraw administracyjnych lecz określa stawki wynagrodzenia w postępowaniu administracyjnym przed sądami w I i II instancji. W związku z tym stawki wynagrodzenia poszukiwać należy w stawkach przypisanych do spraw administracyjnych prowadzonych przed sądami administracyjnymi, do spraw rodzajowo najbliższych tej, w której kurator został ustanowiony. Wynika to z przyjętej w § 1 pkt 2 rozporządzenia z 13 listopada 2013 r. reguły, wedle której "wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu, ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju". Skoro zatem ustanowienie kuratora nastąpiło w postępowaniu administracyjnym, przyjąć należy że najbardziej rodzajowo do niej zbliżona będzie jedna ze spraw rozstrzyganych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wymienionych w § 21 rozporządzenia z 22 października 2015 r. a nie odniesienie jej, jak uczynił to organ i co zdaje się akceptować strona, do sprawy prowadzonej w postępowaniu cywilnym. Postępowanie sądowoadministracyjne jest bowiem konsekwencją uprzedniego skonkretyzowania na gruncie norm administracyjnego prawa materialnego uprawnień lub obowiązków strony (względnie zwłoki w konkretyzacji tych praw), w tym wypadku rozpoznania wniosku dekretowego. Spośród wymienionych w tym przepisie spraw, będzie zaś to sprawa, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c § 21, a więc inna niż ta, której przedmiotem jest należność pieniężna, bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego. Sprawy dekretowe bowiem również mieszczą się w zakresie pojęcia "inne" za zakres postępowania dowodowego jest odmienny od tego w postępowaniu przed sądem powszechnym o zasiedzenie. Sąd podziela natomiast ustalenia i argumentację organu, że nakład pracy kuratora w sprawie był znikomy co wprost wynika ze złożonych sprawozdań i tym samym nie uzasadniał przyznania wynagrodzenia w wyższej wysokości. Nie uzasadnia bowiem przyznania wynagrodzenia w wyższej wysokości samo zapoznanie się z aktami sprawy i podjęcie kilku czynności (korespondencja, telefon) w sprawie ustalenia miejsca zamieszkania lub pobytu dla osoby, której miejsce pobytu nie jest znane przy braku aktywności w zakresie inicjatywy dowodowej w toku postępowania dekretowego prowadzonego przez organ (czego skarżący nie kwestionuje), które jest postępowaniem zawiłym i długotrwałym Zatem to stawka wynikająca z ust. 1 pkt 1 lit. c § 21 rozporządzenia (480 złotych), winna stanowić punkt odniesienia przy ustalaniu wynagrodzenia kuratora ustanowionego w trybie art. 34 § 1 k.p.a. dla osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie organ pomimo zastosowania błędnej metodologii przyznał w efekcie kuratorowi wynagrodzenie wyższe tj. w kwocie 538,72 zł, a zatem uchylenie aktu stanowiłoby naruszenie art. 134 § 2 p.p.s.a., który ustanawia tzw. zasadę reformationis in peius czyli zasadę nieorzekania na niekorzyść skarżącego. W niniejszej sprawie bowiem Sąd uchylając zaskarżony akt administracyjny z uwagi na dokonaną wyżej ocenę prawną tego rozstrzygnięcia dopuściłby się naruszenia tej zasady gdyż w ponownym postępowaniu przez organem administracji zdeterminowałby wydanie aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną skarżącego w porównaniu z sytuacją, która wynika z zaskarżonego aktu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło