I SA/Wa 803/14
WyrokWSA w Warszawie2014-10-29
Skład orzekający: WSA Dariusz Pirogowicz, WSA Joanna Gierak-Podsiadły, WSA Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP, organy administracji mogą odmówić uznania oświadczeń świadków za dowód, jeśli nie spełniają one rygorystycznych wymogów formalnych określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., pomimo braku dowodów wskazanych w art. 6 ust. 4 tej ustawy, i czy w takiej sytuacji organ powinien dążyć do wyjaśnienia stanu faktycznego przy użyciu innych środków dowodowych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie ograniczyły się do analizy dowodów wskazanych w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, odrzucając inne środki dowodowe przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nawet jeśli oświadczenia świadków nie spełniają rygorystycznych wymogów formalnych ustawy, powinny być one poddane ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego, a organ ma obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie wszystkich dopuszczalnych dowodów, zgodnie z zasadami k.p.a.Stan faktyczny
Skarżąca O. B. domagała się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez jej rodziców poza granicami RP. Organ pierwszej instancji (Wojewoda) odmówił potwierdzenia prawa, a Minister Skarbu Państwa utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że skarżąca nie wykazała faktu pozostawienia nieruchomości ani ich rodzaju i powierzchni. Organy obu instancji uznały, że przedstawione przez skarżącą oświadczenia świadków nie spełniają wymogów formalnych określonych w ustawie o realizacji prawa do rekompensaty. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i dowodowych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. sprawy ze skargi O. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej O. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez O. B. jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] znak: [...].
Zaskarżoną decyzję Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania O. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...], odmawiającej potwierdzenia O. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. i M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [....] powiat [...], dawne województwo [...] obecnie [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta, została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) i art. 6 ust. 5 oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726).
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Minister Skarbu Państwa, przedstawiając stan sprawy, podał, że wnioskiem z dnia 17 listopada 1988 r. O. B. wystąpiła do Urzędu [...] o przydzielenie ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione przez J. M. i M. M. w B., w postaci pola ornego o powierzchni [...] arów oraz budynku mieszkalnego. Następnie wnioskiem z dnia 26 listopada 1988 r. O. B. wystąpiła również do Urzędu Miejskiego w [...] o przydzielenie działki budowlanej w ramach ekwiwalentu za mienie pozostawione przez J. M. i M. M. w B., w postaci pola ornego o powierzchni [...] arów, budynku mieszkalnego oraz kamieniołomu. Do przedmiotowych wniosków strona załączyła m. in.:
1. postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] sygn. akt I Ns [...], z którego wynika, iż spadek po M. M. na podstawie ustawy nabyli mąż J. M. i dzieci: O. B. i S. M. wszyscy w 1/3 części, a po J. M. na podstawie ustawy dziedziczą dzieci: O. B. i S. M. oboje w 1/2 części,
2. umowę przedwstępną kupna - sprzedaży z dnia [...] zawartą w Zarządzie Gminy [...],
3. uchwałę Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...],
4. uchwałę Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...],
5. pozew M. M. do Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] oraz
6. uchwałę Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...],
W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego akta przedmiotowej sprawy zostały uzupełnione o:
oświadczenie świadka B. P. z dnia [...],
oświadczenie świadka J. W. z dnia [...],
protokół przesłuchania świadka J. Ś. z dnia [...] oraz,
oświadczenie świadka J. M. z dnia [...].
Pismem z dnia 8 września 1999 r. Starostwo Powiatowe w [...] przesłało do Urzędu Miasta [...] wniosek O. B. z dnia 26 listopada 1988 r. celem rozpatrzenia według właściwości. Następnie w związku z przejęciem przez wojewodów dotychczasowych kompetencji starostów i prezydentów w zakresie potwierdzania uprawnień zabużańskich, postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] przekazał wnioski O. B. z dnia 17 i 26 listopada 1988 r. do Wojewody [...] celem załatwienia zgodnie z właściwością.
W dniu 19 grudnia 2005 r. strona uzupełniła materiał dowodowy niniejszej sprawy m. in. o decyzję Urzędu [...] z dnia [...] nr [...] oraz wydane przez ten sam organ postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji z dnia [...]. Ponadto w dniu 20 i 27 lutego 2007 r. O. B. przekazała do akt sprawy odpis aktu notarialnego repertorium A II nr [...] z dnia [...], zaświadczenie Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...] oraz kartę Polskiego Komitetu Opiekuńczego [...].
Ze względu na brak ustawowo kwalifikowanych dowodów pismem z dnia 16 października 2007 r. organ wojewódzki wezwał stronę do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe strona uzupełniła materiał dowodowy niniejszej sprawy m. in. o:
oświadczenie świadka B. P. z dnia [...], złożone z podpisem notarialnie poświadczonym,
oświadczenie świadka B. P. z dnia [...], złożone z podpisem notarialnie poświadczonym,
wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty z dnia [...], dokonane przez J. M. na rzecz O. B.,
wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty z dnia [...], dokonane przez Z. M. na rzecz O. B., oraz
postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] sygn. akt I [...], z którego wynika, iż spadek po S. M. na podstawie ustawy nabyli żona Z. M. i syn J. M. po połowie.
Pismem z dnia 12 maja 2009 r. strona zwróciła się do organu wojewódzkiego z prośbą o zawieszenie postępowania do czasu przedłożenia odpowiednich oświadczeń świadków. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] zawiesił na wniosek strony postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Przy pismach z dnia 2 listopada 2009 r. i 3 listopada 2010 r. strona dołączyła do akt sprawy oświadczenia świadków M. Z. oraz W. S. z dnia [...] i [...] złożone przed notariuszem [...]. Jednocześnie strona wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] podjął zawieszone postępowanie. Po podjęciu postępowania pismami z dnia 10 grudnia 2010 r. i 15 kwietnia 2011 r. organ wojewódzki wystąpił do Archiwum Akt Nowych w [...], Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Państwowego w [...] oraz za pośrednictwem Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...] do archiwów zagranicznych o odszukanie i przesłanie dokumentów archiwalnych mogących zaświadczać, że J. M. i M. M. byli właścicielami nieruchomości pozostawionych w [...] i [...]. W niniejszych pismach organ wojewódzki wystąpił również o dokonanie kwerendy dokumentów związanych z repatriacją ww. osób.
W wyniku przeprowadzonej kwerendy zbiorów archiwalnych pismem z dnia 26 stycznia 2011 r. Archiwum Akt Nowych w [...], pismem z dnia 25 stycznia 2011 r. Archiwum Państwowe w [...] oraz pismem z dnia 11 lipca 2011 r. Obwodowe Archiwum Państwowe w [...] poinformowały o nieodnalezieniu dokumentów potwierdzających repatriację J. M. i M. M. oraz pozostawienie przez wymienione osoby nieruchomości w miejscowościach [...] oraz [...]. Natomiast przy piśmie z dnia 7 stycznia 2011 r. Archiwum Państwowe w [...] przekazało do akt sprawy materiały archiwalne w postaci karty z kartoteki "[...]" (sygn.[...]), z akt Polskiego Komitetu Opiekuńczego [...] z lat 1939 - 1945, wydanej dla rodziny M.
Ponadto pismami z dnia 15 lipca i 10 listopada 2011 r. Wojewoda [...] wystąpił do Konsulatu Generalnego RP we [...] z prośbą o pomoc prawną i przesłuchanie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań - M. Z. oraz W. S. w charakterze świadka na okoliczność podania powierzchni i rodzaju nieruchomości należących do J. M. i M. M. w [...] i [...]. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. Konsulat Generalny RP we [...] poinformował, iż zgodnie z przepisami konsul nie ma uprawnień do wzywania na przesłuchanie ani przeprowadzania przesłuchania obywateli innego kraju.
Niezależnie od powyższego postanowieniem z dnia [...] nr [...] (zmienionym postanowieniem z dnia [...]) organ wojewódzki uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wymogi do potwierdzenia O. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. i M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], powiat [...], dawne województwo [...], obecnie [...].
Natomiast decyzją z dnia [...] nr [...] znak: [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia O. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. i M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] powiat [...] dawne województwo [...] obecnie [...]. Zdaniem organu pierwszej instancji wnioskodawczyni nie udowodniła, że J. M. i M. M. posiadali nieruchomości w [...].
Od powyższej decyzji strona odwołała się pismem z dnia 15 grudnia 2013 r., kwestionując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oraz wnosząc o uwzględnienie odwołania i przychylne rozpatrzenie sprawy.
Po przeanalizowaniu akt sprawy w postępowaniu odwoławczym, Minister Skarbu Państwa stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu organ II instancji zaznaczył, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Według organu odwoławczego warunkiem koniecznym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest kumulatywne spełnienie przesłanek wskazanych w dyspozycji art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jedną z tych przesłanek jest przysługiwanie prawa własności nieruchomości, w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Według organu odwoławczego w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie czy znajdujące się w aktach administracyjnych oświadczenia świadków dokumentują fakt pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej.
Organ w uzasadnieniu swojego stanowiska przywołał treść art. 6 ust. 1, 4, 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ich kontekście stwierdził, że dowody z dokumentów mają większą moc dowodową niż zeznania świadków, które mogą być przedłożone w przypadku braku urzędowego opisu mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny. Zeznania te jak każdy inny dowód podlegają ocenie i to zarówno co do ich treści jak i wiarygodności. Dokonując analizy przedłożonych przez stronę w toku postępowania oświadczeń świadków wskazał, iż nie mogą one stanowić dowodów na pozostawienie przez J. M. i M. M. nieruchomości położonej w [...]. Jak bowiem zauważył, oświadczenie J. M. z dnia [...] nie zostało złożone przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Ponadto nie zostało ono złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składnie fałszywych zeznań, co również narusza treść art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponowne przesłuchanie ww. świadka nie jest możliwe z powodu jego śmierci.
Zdaniem organu odwoławczego dowodu na pozostawienie przez J. M. i M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] nie mogą stanowić również znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia B. P. z dnia [...] i [...], ponieważ nie spełniają one wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ww. ustawy, a to z tej przyczyny, że zostały złożone z podpisem notarialnie poświadczonym, zamiast przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Notariusz potwierdził jedynie własnoręczność podpisu świadka. Aby oświadczenia świadka spełniły ustawowo określone wymogi, świadek winien w obecności notariusza wskazać, jakie posiadaja informacje na temat nieruchomości położonej w miejscowości [...], a następnie notariusz winien sam spisać słowa świadka i potwierdzić, że oświadczenia faktycznie złożono przed nim. Jednocześnie z uwagi na niewiarygodność zeznań ww. świadka brak jest podstaw do ich konwalidowania. Należy bowiem zauważyć, iż w chwili opuszczenia przez J. M. i M. M. spornej nieruchomości B.P. miała 3 lata. Zdaniem organu odwoławczego tak młoda osoba nie jest w stanie precyzyjnie określić powierzchni i struktury gruntów oraz podać szczegółowych danych dotyczących budynków znajdujących się na spornej nieruchomości, ich rodzaju, powierzchni i materiałów użytych do ich budowy. Minister Skarbu Państwa zwrócił również uwagę na fakt, iż B. P. urodziła się w [...] w [...]. Oznacza to, iż wiedza w zakresie nieruchomości pozostawionych przez J. M. i M. M. w [...] nie stanowi jej własnej wiedzy, jest ona tzw. świadkiem ze słyszenia. Jakkolwiek w pewnych sytuacjach taki dowód może być powoływany, to jednak w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że wobec braku dokumentów urzędowych potwierdzających fakt pozostawienia nieruchomości w [...], oświadczenia B.P. nie mogłyby dowodzić tytułu własności do spornej nieruchomości nawet, gdyby spełniały ustawowe przesłanki wskazane w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Nie można bowiem przyznać prawa do rekompensaty tylko i wyłącznie na podstawie zeznań świadka, który opisuje zdarzenia jedynie w oparciu o relację innych osób.
Dowodów na pozostawienie przez J. M. i M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] nie mogą stanowić także znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia świadków M. Z. oraz W. S. z dnia [...] i [...] złożone przed notariuszem [...]. Należy bowiem wskazać, iż złożenie oświadczenia przed notariuszem w kraju zamieszkania świadka (poza terytorium państwa polskiego) jest sprzeczne z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Z wykładni tego przepisu wynika, iż chodzi w nim o notariusza mającego siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek taki należy wyciągnąć z faktu, że w przypadku świadków zamieszkałych poza granicami państwa polskiego ustawodawca przewidział możliwość złożenia oświadczeń potwierdzających spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie prawa do rekompensaty w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Ustawodawca stwarza więc możliwość by świadkowie złożyli zeznania nie tylko przed organem prowadzącym postępowanie, ale także przed polskim notariuszem. Za granicą jednak świadkowie mogą zeznawać wyłącznie w polskiej placówce konsularnej.
Organ, odnosząc się natomiast do załączonego do odwołania artykułu zamieszczonego w czasopiśmie "[...]" nr [...] z [...] podkreślił, iż powołana w nim umowa między Rzeczypospolitą Polską a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych sporządzona w [...] dnia [...] (Dz. U. z 1994 r. Nr 96, poz. 465 ze zm.), nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Przepisy tej umowy nie wyłączają wymogów ustawowych ustalonych dla dowodzenia okoliczności warunkujących ustalenie prawa do rekompensaty. Niezależnie od powyższego, powołana umowa międzynarodowa nie była ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, która wymagana jest wyłącznie dla spraw zastrzeżonych w art. 89 ust. 1 pkt 1-5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - a tym samym - wbrew twierdzeniom zawartym w załączonym artykule - nie ma ona pierwszeństwa przed ustawą, stosownie do art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ odwoławczy zauważył przy tym, że organ wojewódzki podjął wszelkie możliwe czynności mające na celu konwalidację wadliwych oświadczeń ww. świadków. W szczególności w piśmie z dnia 5 kwietnia 2011 r. pouczył stronę postępowania, iż załączone do akt sprawy oświadczenia świadków M.Z. oraz W. S. z dnia [...] i [...] złożone przed notariuszem [...] nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto, pismami z dnia 15 lipca i 10 listopada 2011 r. Wojewoda [...] wystąpił do Konsulatu Generalnego RP we [...] z prośbą o pomoc prawną i odebranie od M.Z. oraz W.S. oświadczeń złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań na okoliczność podania powierzchni i rodzaju nieruchomości należących do J. M. i M. M. m. in. w [...]. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. Konsulat Generalny RP we [...] poinformował, iż z uwagi na ograniczenie przepisami nie może wykonać prośby zawartej we wniosku organu wojewódzkiego.
Za niewystarczające do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawione przez J. M. i M. M. nieruchomości w [...] organ uznał też zeznania świadka J. Ś. z dnia [...]. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Tak więc zeznania jednego świadka nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa do rekompensaty. W przypadku ustalania za pomocą oświadczeń świadków faktu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodzaju i powierzchni takiej nieruchomości wymogi dotyczące tych świadków określone w art. 6 ust. 5 ustawy muszą zostać spełnione.
Nadto, organ podał, że Wojewoda [...] mając na względzie dyspozycje art. 7 i art. 77 k.p.a. pismami z dnia 10 grudnia 2010 r. i 15 kwietnia 2011 r. wystąpił do Archiwum Akt Nowych w [...], Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Państwowego w [...] oraz za pośrednictwem Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...] do archiwów zagranicznych o udzielenie informacji niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 26 stycznia 2011 r. Archiwum Akt Nowych w [...], pismem z dnia 25 stycznia 2011 r. Archiwum Państwowe w [...] oraz pismem z dnia 11 lipca 2011 r. Obwodowe Archiwum Państwowe w [...] poinformowały o nieodnalezieniu dokumentów potwierdzających fakt pozostawienia nieruchomości w [...] przez J. M. i M. M. Natomiast przy piśmie z dnia 7 stycznia 2011 r. Archiwum Państwowe w [...] przekazało do akt sprawy materiały archiwalne dotyczące jedynie repatriacji ww. osób w postaci karty z kartoteki "[...]" (sygn.[...]), z akt Polskiego Komitetu Opiekuńczego [...] z lat 1939 - 1945, wydanej dla rodziny Państwa M.
Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez stronę zarzutów dotyczących pozbawienie jej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez J.M. i M. M. w [...] organ wyjaśnił, iż zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] odmówił skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ww. osoby nieruchomości w [...]. Nie obejmowała ona swoim zakresem nieruchomości pozostawionych przez J. M. i M. M. w [...], która to kwestia jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia, o czym organ pierwszej instancji pouczył stronę w zaskarżonej decyzji. Co więcej należy wskazać, iż postanowieniem z dnia [...] nr [...] (zmienionym postanowieniem z dnia [...]) organ wojewódzki uznał, że O. B. spełniła wymogi do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. i M.M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] powiat [...], dawne województwo [...] obecnie [...].
Reasumując, Minister Skarbu Państwa stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz skarżącej w związku z niespełnieniem przesłanki wskazanej w dyspozycji art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wnioskodawczyni nie przedstawiła bowiem dowodów, które świadczyłyby o fakcie posiadania i pozostawienia przez J. M. i M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] oraz dowodów świadczących o powierzchni i rodzaju nieruchomości pozostawionej. Jedynymi dokumentami mającymi, zdaniem strony, potwierdzić powyższe były oświadczenia świadków, które w wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie okazały się wadliwe. Wskazane oświadczenia nie spełniają bowiem wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż nie zostały one złożone przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Tak więc wobec braku jakichkolwiek innych dokumentów potwierdzających fakt pozostawienia nieruchomości, zeznania świadka J. Ś. nie mogą dowodzić tytułu własności do nieruchomości położonej w miejscowości [...]. Nie można bowiem przyznać prawa do rekompensaty tylko i wyłącznie na podstawie zeznań jednego świadka.
Zdaniem Ministra Skarbu Państwa w przedmiotowej sprawie organ wojewódzki umożliwił stronie uczestnictwo w każdym stadium postępowania, w tym składanie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, a decyzję wydał po ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego pozostawienia spornej nieruchomości, na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. W niniejszej sprawie została przeprowadzona kwerenda dokumentów archiwalnych, która nie przyniosła oczekiwanych rezultatów w zakresie odnalezienia dowodów potwierdzających pozostawienie przez J. M. i M. M. nieruchomości w [...]. Ponadto w toku prowadzonego postępowania organ wojewódzki wielokrotnie zwracał się do O.B. o uzupełnienie materiału dowodowego sprawy oraz informował stronę, iż znajdujące się w aktach sprawy zeznania świadków nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Pomimo tego strona nie dostarczyła do akt sprawy wymaganych dokumentów. Tym samym w ocenie organu odwoławczego skarżąca nie wykazała, że J. M. i M. M. pozostawili poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w [...], które stanowiły ich własność.
W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca – O. B. zarzuciła naruszenie:
art. 10 § 1 k.p.a. przez brak zapewnienia jej czynnego udziału na etapie postępowania odwoławczego,
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez bezzasadnie utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji,
art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie kompleksowego zebrania i oceny materiału dowodowego, niedopuszczenia jako dowód wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładniejszego objaśnienia stanu faktycznego co skutkowało poczynieniem błędnych i niepełnych ustaleń odmawiających potwierdzenia prawa do rekompensaty,
art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i nierozpoznanie istoty sprawy,
art. 75 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, iż w toku postępowania za dowód mogą służyć jedynie środki dowodowe wskazane w ustawie o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej,
art. 81 k.p.a. przez dokonanie ustaleń faktycznych w sytuacji, gdy strona nie miała możliwości odniesienia się do przedmiotowych okoliczności,
art. 89 § 2 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. przez brak wyznaczenia rozprawy administracyjnej i przesłuchanie stron celem ustalenia własności, powierzchni i struktury nieruchomości położonej w miejscowości [...] woj. [...],
art. 107 § 3 k.p.a. przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów wniesionych przez skarżącą w pismach i w odwołaniu, a to poprzez pominięcie okoliczności stwierdzonych w oświadczeniach świadków J. Z. i W. S.,
art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, przez nieuwzględnienie dowodu z oświadczeń ww. świadków,
art. 6 ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez bezpodstawne przyjęcie, iż oświadczenia świadków nie spełniają wymagań wskazanych w powołanym przepisie (a które zostały sporządzone zgodnie z zaleceniami organu pierwszej instancji)
art. 15 umowy między Rzeczypospolitą Polską a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych, sporządzonej w [...] dnia [...] "(Dziennik Ustaw 94.96465 ze zm.)", poprzez przyjęcie, iż oświadczenia świadków sporządzone przed notariuszem [...] nie mają mocy równej polskim dokumentom urzędowym.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z istotnym naruszeniem norm procesowych, a to z uwagi na brak prawidłowego postępowania dowodowego.
Przypomnieć należy, iż Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...], mocą której organ działając na podstawie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 1, art. 2, art. 3 ust. 2 oraz art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), odmówił potwierdzenia O. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. i M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], powiat [...] dawne województwo [...] obecnie [...]. W obu ww. decyzjach wydanych w sprawie zgodnie przyjęto, iż wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przewidziany w ww. ustawie pozostawienia przez J. M. i M. M. nieruchomości położonych w miejscowości [....], w tym: rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Podniesiono, iż brak jest dokumentów urzędowych, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...) potwierdzających pozostawienie przez ww. nieruchomości w [...], a złożone oświadczenia świadków na tę okoliczność nie spełniają wymogów przewidzianych w art. 6 ust. 5 tej ustawy.
Sąd analizując sprawę i dokumenty w niej zgormadzone oraz zapadłe w niej rozstrzygnięcia, uznał, że ocena organów orzekających w tej sprawie jest co najmniej przedwczesna, albowiem nie została poprzedzona prawidłowym postępowaniem dowodowym. Opiera się na błędnym przekonaniu organów, iż w niniejszym postępowaniu okoliczność dotycząca pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, może być wykazana tylko za pomocą środków dowodowych wskazanych w art. 6 ust. 4 i 5 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
-Przed rozwinięciem powyższego wskazać trzeba, iż ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących przyznanie tzw. rekompensaty zabużańskiej, w tym - stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 - faktu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Po myśli ust. 4 tego artykułu, takimi dowodami mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia, 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki [...] lub innych państw, 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego. W przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2 (urzędowego opisu mienia i orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny), dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej i nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 ww. ustawy).
Zestawienie tych przepisów, tj. ust. 4 i 5 art. 6 pozwala na wyciągniecie wniosku, że omawiana ustawa przyznaje pierwszeństwo dokumentom urzędowym w niej wskazanym, a dopiero w razie ich braku oświadczeniom świadków, złożonym pod określonymi rygorami. Przy czym, ust. 4 art. 6 nie wymienia dowodów enumeratywnie, a tylko stwierdza, że mogą to być "w szczególności" dokumenty w nim wskazane; to samo dotyczy oświadczenia świadków, o czym mowa w ust. 5, gdyż i ten przepis mówi o tym, że mogą to być tego rodzaju dowody. Z art. 6 ust. 4 i 5 nie można zatem wyprowadzić wniosku, że wykluczone jest w postępowaniu dotyczącym realizacji prawa do rekompensaty przeprowadzenie dowodów innych, aniżeli wymienione w tych przepisach, a przewidzianych w k.p.a. Choć więc ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. przyznaje szczególny walor określonym w niej dowodom (w tym: zeznaniom dwóch świadków spełniającym określone wymogi), to jednak nie oznacza, że w przypadku braku takich dowodów (wskazanych w art. 6 ust. 4 i ust. 5), organ nie powinien poszukiwać innych, tj. stosownie do art. 7 i 75 § 1 k.p.a. - przeprowadzić inne dowody. Przepisy ww. ustawy z 2005 r. nie wykluczają bowiem w postępowaniu, dotyczącym realizacji prawa do rekompensaty zabużańskiej, przeprowadzenia innych dowodów, aniżeli wymienione w przepisach art. 6 ust. 4 i 5 ustawy, a jedynie wskazują, że dowody te mają pierwszeństwo przed innymi. Ich złożenie przez wnioskodawcę może okazać się wystarczające do wykazania przesłanek, od których zależy prawo do rekompensaty, a tym samym zamykające postępowanie w tym zakresie. Brak jednak dowodów wskazanych w art. 6 ust. 4 i 5 ww. ustawy, nie uwalnia organu prowadzącego postępowanie od zachowania zasady ustanowionej w art. 7 k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek dla organu podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wyjaśnieniu stanu faktycznego ma zaś służyć, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny, czy przesłuchanie strony. Artykuł 77 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym całego materiału dowodowego. Natomiast to, czy dana okoliczność została udowodniona, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
Zatem, z powyższych regulacji wynika, że jednym z podstawowych obowiązków organów administracji publicznej rozstrzygających indywidualną sprawę jest dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej. W Kodeksie postępowania administracyjnego, jak też w ustawie o realizacji prawa do rekompensaty nie sformułowano zasady legalnej oceny dowodów, która przejawiałaby się tym, że określone fakty można by było udowodnić jedynie ściśle określonymi dowodami. Prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej może być udowodnione każdym środkiem dowodowym. Mogą to być dowody wskazane w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy o rekompensacie, ale także inne, przewidziane w k.p.a. Dopiero po wyczerpaniu tych wszystkich dowodów można mówić o zebraniu materiału dowodowego i ocenić, czy dana okoliczności została udowodniona (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 542/12, wyrok NSA z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 796/12, wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 919/11).
Kierując się powyższym Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż nie zostały w niej wyczerpane wszystkie dopuszczone prawem środki dowodowe. Stąd też, orzeczenia zapadłe w tej sprawie, jako nie poprzedzone prawidłowym postępowaniem wyjaśniającym, nie mogły się ostać.
Przy czym, przed wskazaniem uchybień, jakie wystąpiły w sprawie, wskazać należy, iż skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez jej rodziców – J. i M. M. Wniosek złożyła w terminie, a w toku postępowania wykazała (co nie jest w sprawie kwestionowane) swoje następstwo prawne, fakt posiadania przez J. i M. M. obywatelstwa polskiego we wrześniu 1939 r., fakt ich zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP, tj. w [...] oraz, fakt opuszczenia byłego terytorium Polski w związku z wojną. Dodać należy, iż w toku postępowania skarżąca podnosiła, iż jej rodzice pozostawili mienie w miejscowości [...] i w miejscowości [...]. W tej ostatniej posiadali dom mieszkalny, pole orne i kamieniołomy. Postanowieniem z dnia [...] zmienionym postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] uznał prawo do rekompensaty O. B. z tytułu pozostawienia przez J. i M. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Polski, tj. w [...] powiat [...]. Natomiast decyzją wydaną w dniu [...] (i utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] ), odmówił skarżącej prawa do rekompensaty w związku z mieniem pozostawionym przez ww. w miejscowości [...] powiat [...].
Wskazać trzeba, co także pozostaje poza sporem, iż w toku postępowania nie odnaleziono dokumentów urzędowych wymienionych w art. 6 ust. 4 ustawy z 2005 r., dotyczących mienia pozostawionego w miejscowości [...].
Na okoliczność pozostawienia nieruchomości w tej miejscowości, określenia ich rodzaju i powierzchni skarżąca przedstawiła za to oświadczenia świadków: J. Ś. złożone [...] do protokołu przed organem, J. M. z dnia [...], B. P. z dnia [...] i [...] M.Z. oraz W. S. z dnia [...] i [...], te dwa ostatnie - złożone przed notariuszem [...]. Organy orzekające w sprawie uznały, że tylko oświadczenie J. Ś. spełnia wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Natomiast "odrzuciły" z powodów formalnych oświadczenia pozostałych świadków, wskazując, że nie spełniają one warunków uregulowanych w ww. art. 6 ust. 5. Przy czym, tylko oświadczenia B.P. oceniły pod względem wiarygodności.
Sąd nie podważa oceny organów dokonanej w kontekście art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (uznając ją za prawidłową), niemniej zauważa, iż wobec braku dowodów wymienionych w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...), należało ocenić sprawę z uwzględnieniem art. 75 § 1 k.p.a. i dopuścić jako dowód, na okoliczność określoną w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy materialnej, wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym oświadczenia wszystkich świadków pozostające w aktach (a więc obok oświadczeń J. Ś. również te, nie spełniające wymogów formalnych z art. 6 ust. 5 ustawy materialnej). Oświadczenia świadków pozostające w aktach sprawy nie mogły być bowiem odrzucone (i nie ocenione) tylko z tego względu, że nie zostały złożone w odpowiedniej formie (bo bez rygoru odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, czy przed notariuszem obcego państwa, zamiast w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka), albo z uwagi na to, że nie pochodziły od osoby zamieszkującej w tej samej miejscowości lub w sąsiedztwie (jak tego wymaga art. 6 ust. 5 ww. ustawy). Oświadczenia te winny być poddane ocenie w zestawieniu ze sobą i z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy, zgodnie z art. 80 k.p.a. Za niedopuszczalne należy zaś uznać, takie działanie organu w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa do rekompensaty, w którym organ bada jedynie czy przedłożono dowody wskazane w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy, a w razie ich braku – odstępuje od dalszej analizy sprawy i poprzestaje na stwierdzeniu nie spełnienia wymagań, od których ustawa uzależnia potwierdzenie prawa do rekompensaty. Tego rodzaju zachowanie stanowi o naruszeniu zarówno zasad rządzących w postępowaniu administracyjnym, jak również świadczy o wadliwej wykładni art. 6 ust. 4 i 5 ustawy materialnej. W tym też kontekście Sąd w całości podzielił zarzuty skargi, zgadzając się ze skarżącą, iż w sprawie nie dokonano kompleksowego zebrania i oceny materiału dowodowego, nie dopuszczono jako dowód wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a jednocześnie wadliwie przyjęto, że jako dowód mogą posłużyć jedynie środki dowodowe wskazane w ustawie o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Nie bez znaczenia przy tym pozostaje, iż oświadczenia świadków złożone w sprawie, co do pozostawienia nieruchomości w miejscowości [...], rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, są ze sobą w dużym zakresie zbieżne, dotyczy to także tzw. świadka ze słyszenia – B. P. Nie bez znaczenia także pozostaje w sprawie fakt, iż oświadczenia M.Z. oraz W. S. z dnia [...] i [...] nie zostały uznane za niewiarygodne w sprawie dotyczącej przyznania rekompensaty skarżącej za mienie pozostawione w miejscowości [...].
Niezależnie od powyższego zauważenia w sprawie wymaga, iż organy orzekające analizując oświadczenia M.Z. oraz W. S. z dnia [...] i [...] pod kątem wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., prawidłowo wskazały, że jako złożone przed notariuszem [...] nie spełniają warunków ww. przepisu. Słusznie przy tym zwróciły uwagę, że z art. 6 ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...) wynika możliwość złożenia oświadczenia w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, wskazując jednocześnie na podejmowanie w postępowaniu czynności celem konwalidacji wadliwości tych oświadczeń. Znajduje to potwierdzenie w aktach, albowiem w tym celu, Wojewoda [...] wystąpił do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...] o pomoc prawną i przesłuchanie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i w miejscu zamieszkania M.Z. oraz W.S., na okoliczność podania powierzchni i rodzaju nieruchomości należących do J. M. i M. M. w miejscowości [...]. Wojewoda (a za nim Minister Skarbu Państwa) poprzestał jednak, a nie powinien, na negatywnej odpowiedzi Konsulatu w tym zakresie, odwołującej się do art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r., Nr 215, poz. 1823 ze zm.). W piśmie z dnia 9 kwietnia 2013 r. znak: [...] Konsulat odpowiedział, że z uwagi na ograniczenie przepisami prawa nie może wykonać prośby i wezwać na przesłuchanie obywatela innego kraju. W ocenie Sądu, wobec obowiązujących przepisów, tj. art. 6 ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...) oraz art. 19 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3 ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej, prośba o pomoc powinna być przez organ powtórzona, z powołaniem się na ww. regulacje prawne. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż stosownie do art. 19 ust. 1 pkt 4 ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej konsul wykonuje czynności notarialne, a w szczególności przyjmuje oświadczenia. Czynności, o których mowa w ust. 1, konsul wykonuje na wniosek obywateli polskich lub właściwych organów Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2). Konsul może wykonywać czynności, o których mowa w ust. 1, również na wniosek jakiejkolwiek osoby, jeżeli mają one wywrzeć skutek prawny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3). Z tej też przyczyny Sąd uznał, że także w tym kontekście konieczne jest uzupełnienie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, poprzez ponowne wystąpienie do Konsulatu o udzielenie pomocy i przyjęcie oświadczeń od ww. świadków (albo w miejscu ich zamieszkania, albo w placówce konsularnej).
Nadto, w ocenie Sądu, należało w sprawie rozważyć, a tego także nie uczyniono, zastosowanie art. 86 k.p.a., który stanowi, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Przy czym, przesłuchanie strony jest środkiem dowodowym przewidzianym po wyczerpaniu innych, a w sprawie z innych właściwie nie skorzystano. Jednocześnie, Sąd dostrzega, iż organ prowadząc postępowanie poszukiwał dokumentów urzędowych w archiwach na terytorium kraju i w archiwach zagranicznych za pośrednictwem Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...]. Sąd nie może jednak zaakceptować pominięcia przez organ przy ocenie sprawy tych dowodów, które udało się w sprawie pozyskać i zgromadzić, w tym oświadczeń świadków, na zasadach ogólnych uregulowanych w k.p.a.
W tych warunkach Sąd uznał, iż tak zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody zapadły z istotnym naruszeniem art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz art. 7, 77 § 1, 75 § 1 i art. 80 k.p.a.
Sąd raz jeszcze w tym miejscu zauważa, iż w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego istotnego w sprawie. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.
Ponownie orzekając w sprawie organ winien uwzględnić powyżej zaprezentowane stanowisko Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło