I SA/Wa 823/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi G. M. i S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Prezydent [...] (Prezydent) po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] października 1948 r. następcom prawnym dawnych właścicieli nieruchomości warszawskiej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału [...] w nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], działka nr [...] z obrębu [...] dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]. Organ wyjaśnił, że z uwagi na sprzedaż lokali w budynku posadowionym na powyższej nieruchomości wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego gruntu nie jest możliwe ustanowienie na rzecz następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości [...] prawa użytkowania wieczystego we wskazanym wyżej ułamku. Podstawą prawną powyższej decyzji był m.in. art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy z dnia 26 października 1945 r. (Dz. U. nr 50 poz. 279, dalej zwany : "dekretem warszawskim"). Decyzja ta wobec niewniesienia od niej odwołania stała się ostateczna. Stronami postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. byli następcy prawni dawnych właścicieli nieruchomości warszawskiej oraz właściciele wyodrębnionych lokali, którym łącznie przysługiwało prawo użytkowania wieczystego do [...] nieruchomości gruntowej. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Prezydent ustanowił prawo użytkowania wieczystego w ułamku wynoszącym [...] do powołanej nieruchomości na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości warszawskiej. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. S. B. i G. M. (Skarżący) wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2015 r. informując, że dowiedzieli się o niej w dniu [...] maja 2016 r. Jako podstawę wznowienia Skarżący wskazali art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Prezydent wznowił postępowanie. Następnie decyzją z dnia [...] października 2015 r., wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że właściciele wyodrębnionych lokali mają interes prawny a co za tym idzie przymiot strony wyłącznie w zakresie przysługującego im udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu. W pozostałym zakresie nie mają przymiotu strony. Skarżący wnieśli od powyższej decyzji odwołanie wyjaśniając, że decyzją z [...] listopada 2014 r. rozpoznano tylko część wniosku. W toku postępowania, w ocenie Skarżących nie można zmieniać kręgu osób uznanych za strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. W uzasadnieniu swojej decyzji SKO wskazało, że niewątpliwe jest, iż wniosek dekretowy dotyczył całości praw do dawnej nieruchomości hipotecznej. W obu postępowaniach – i tym zakończonym decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. i tym zakończonym decyzją z dnia [...] marca 2015 r. przedmiotem rozpoznania jest ten sam wniosek dekretowy. Jednak decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. organ rozstrzygnął jedynie co do części udziałów w użytkowaniu wieczystym i w tym zakresie odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego w stosunku do części oddanej już w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych. Jedynie w tym postępowaniu, w ocenie organu, właścicieli ci mieli przymiot strony. W postępowaniu dotyczącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w pozostałym zakresie stronami postępowania są jedynie spadkobiercy dawnych właścicieli. Wobec powyższego SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż właścicieli wyodrębnionych lokali i współużytkownicy wieczyści gruntu, którego część zostaje oddana w użytkowanie wieczyste byłym właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym nie są stroną postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wnieśli skargę do tutejszego sądu, w której decyzji SKO zarzucili naruszenie art. 10, art. 6, art. 8, art. 11, art. 28, art. 61, art. 107 i art. 104 k.p.a. W związku z powyższym Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W ocenie sądu istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy właściciel wyodrębnionego lokalu i współużytkownik wieczysty gruntu ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w toku którego ma zostać ustanowione prawo użytkowania wieczystego do gruntu w sytuacji, w której postępowanie to dotyczy wyłącznie tego ułamka gruntu, do którego nie jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Sąd wskazuje w tym miejscu, że sądy administracyjne zajmowały się już wielokrotnie kwestią interesu prawnego a co za tym idzie przymiotu strony w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów dekretu warszawskiego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że co do zasady w postępowaniu dekretowym i to zarówno dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczeń dekretowych jak i w postępowaniach dotyczących ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego odmawia się przymiotu strony najemcom lokali. Przyjmuje się natomiast, że przymiot strony w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej przysługuje dawnym właścicielom (i ich następcom prawnym) oraz podmiotom legitymującym się prawem rzeczowym do nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt. I OSK 264/08; z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt. I OSK 2055/13; z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 2527/14, z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 508/14 ). Podobne stanowisko wyrażone zostało w odniesieniu do postępowań o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego (por. wyroki NSA z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 798/10; z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt. I OSK 858/09; z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt. I OSK 1110/06). Powołane orzeczenia nie obejmowały jednak stanu faktycznego, jaki zaistniał w sprawie w niniejszej, to jest nie dotyczyły sytuacji, w której jedną decyzją odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego w zakresie odpowiadającym udziałowi właścicieli lokali w prawie użytkowania wieczystego gruntu, a dopiero kolejną decyzją ustanowiono prawo użytkowania wieczystego w pozostałym ułamku. Zatem rozstrzygając niniejszą sprawę należało uwzględnić jej specyficzny stan faktyczny. Na wstępie podkreślić należy, że zarówno że zarówno postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. jak i postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2015 r. dotyczyło tej samej działki gruntu, to jest działki nr [...] z obrębu [...]. Podkreślić należy w tym miejscu, że właściciele wyodrębnionych lokali niewątpliwie mają interes prawny w tym, by prawidłowo ustalony udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz następcy prawnego dawnego właściciela (współwłaściciela) nieruchomości warszawskiej, nie naruszał udziału właścicieli lokali w prawie użytkowania wieczystego owej nieruchomości. W niniejszej sprawie, ochrona tego interesu zagwarantowana została właścicielom wyodrębnionych lokali w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., na mocy której organ odmówił ustanowienia na rzecz następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości warszawskiej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu tejże nieruchomości w ułamku wynoszącym [...], to jest w ułamku odpowiadającym udziałom w prawie użytkowania wieczystego gruntu ustanowionego na rzecz właścicieli wyodrębnionych lokali. W postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] marca 2015 r. organ rozstrzygał wyłącznie o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz dawnych właścicieli w ułamku, który nie był objęty użytkowaniem wieczystym ustanowionym na rzecz właścicieli wyodrębnionych lokali, to jest ustanowił prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] w ułamku wynoszącym [...]. Oznacza to, że w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2015 r. organ nie ingerował w zakres praw rzeczowych przysługujących właścicielom wyodrębnionych lokali – orzekał jedynie w zakresie, w jakim osobom tym nie przysługiwały żadne uprawnienia. Pokreślić należy w tym miejscu, że ani w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] listopada 2014 r. ani w toku postępowania toczącego się na skutek wniosku o wznowienie, Skarżący nie wskazywali, by decyzja z dnia [...] marca 2015 r. naruszała jakiekolwiek ich prawa do nieruchomości, by ingerowała czy też ograniczała w jakikolwiek sposób przyznane im prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w określonych ułamkach. Skarżący natomiast, że organ wadliwie przyjął, że możliwe jest prowadzenie dwóch postępowań na skutek wniesienia jednego wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu przez dawnych właścicieli nieruchomości warszawskiej oraz wskazywali, że nie jest możliwa zmiana kręgu podmiotów będących stroną w toku postępowania wywołanego wniesieniem takiego wniosku. W tym miejscu wskazać należy w pierwszej kolejności, że w sprawach rozpoznawanych przez sądy administracyjne w przedmiocie gruntów warszawskich występują decyzje, których rozstrzygnięcia potwierdzają podzielność spraw w tym znaczeniu, że organy administracji podejmują różne orzeczenia co do wyodrębnionych nieruchomości wchodzących w skład oznaczonej, dawnej nieruchomości przejętej w trybie dekretowym (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 723/15 ). Zatem w sprawach o takim charakterze, który dopuszcza podzielność żądania może dojść do podziału przedmiotowego skutkującego np. wydaniem decyzji częściowej lub częściowym umorzeniem postępowania, bądź wydzieleniem części żądania do odrębnego rozpoznania (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., I OSK 1976/13). Jak wskazuje się powszechnie w doktrynie i orzecznictwie, kryterium wydania decyzji częściowej ma charakter przedmiotowy a nie podmiotowy. Możliwe jest zatem, w przypadku wydania decyzji częściowej, zaistnienie zmian po stronie podmiotów biernych postępowania administracyjnego. W ocenie sądu, w toku postępowania wywołanego wnioskiem o wznowienie organy nie naruszyły przywołanych w skardze przepisów k.p.a. Nie można im postawić zarzutu działania z pominięciem zasad wynikających z art. 6 i 8 k.p.a. W ocenie sądu nie został również naruszony art. 10 k.p.a. – Skarżący brali udział w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że decyzja organu drugiej instancji została doręczona pełnomocnikowi a nie bezpośrednio Skarżącym nie może być uznana za naruszenie postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy – Skarżący w terminie wnieśli skargę do tutejszego sądu i skarga ta została rozpoznana. Jednocześnie wobec podzielenia stanowiska wyrażonego przez organy, co do braku interesu prawnego po stronie Skarżących w toku postpowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] marca 2015 r. nie było możliwe uznanie za uzasadnione zarzutów naruszenia art. 10 i 28 k.p.a. Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 107 k.p.a. i powiązanego z nim zarzutu naruszenia art. 11 k.p.a. sąd wskazuje, że w jego ocenie organ wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, iż inne podmioty były stronami postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. a inne – postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] marca 2015 r. Końcowo sąd wskazuje, że poza zakresem niniejszej sprawy pozostaje kwestia, czy w toku postępowań zakończonych wydaniem decyzji z [...] listopada 2014 r. oraz 27 marca 2015 r. doszło do naruszenia art. 104 k.p.a. Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 61 k.p.a. sąd również uznał za nieuzasadniony. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.