I SA/Wa 842/13

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. K., L. W., U. T., M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia : odmówić J. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 30 października 2013 r. (data stempla biura podawczego) wniosek J. B. o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na liczne wnioski składane przez J. B., E. O. i D. P. do niniejszej sprawy, a dotyczące dopuszczenia ww. osób do udziału w postępowaniu sądowym, wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, czy też składane zażalenia na wydane przez Sąd postanowienia, czy też na wydane przez Przewodniczącą Wydziału zarządzenia wzywające do uiszczenia wpisów sądowych od wniesionych zażaleń oraz z uwagi na konieczność przekazania i rozpoznania zażaleń przez Naczelny Sąd Administracyjny, wniesione kolejne wnioski o dopuszczenie do udziału w sprawie – K. B. i M. B., przy piśmie z dnia 18 listopada 2015 r. przesłano pełnomocnikowi wnioskodawcy - radcy prawnemu A. R. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej PPF. Z uwagi na nadesłane do Sądu w dniu (6 listopada 2015 r.) pismo w którym radca prawny poinformował, że udzielone mu pełnomocnictwo do występowania w imieniu J. B. wygasło, zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2015 r. przesłano J. B. formularz wniosku PPF, celem jego wypełnienia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wobec nadesłania przez J. B. w dniu 15 grudnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zarządzenia z dnia 10 grudnia 2015 r. nie wykonywano. Z uzasadnienia nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również nadesłanego do Sądu wniosku z dnia 29 października 2013 r. (k-90), wynika, że wnioskodawca nie jest w stanie ponosić kosztów licznych postępowań sądowych, które prowadzi, w tym kosztów wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika. Z tego względu uznano, że wnioskodawca wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona. Wnioskodawca wraz z żoną utrzymuje się z emerytur o łącznej wysokości [...] złotych netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada dwa własnościowe spółdzielcze mieszkania o powierzchni [...] m ² oraz o powierzchni [...] m ² oraz samochód osobowy marki[...], rok produkcji[...]. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych oraz wierzytelności wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. Jako stałe zobowiązania miesięczne podał opłaty za telefon komórkowy w wysokości [...] zł oraz za telefon stacjonarny w wysokości [...] zł, opłaty za internet w wysokości [...] zł, telewizje kablową [...] zł, tytułem spłaty kredytu w [...] kwotę [...] zł, za parking – [...] zł, opłat za gaz –[...] zł, za energię elektryczną –[...] zł, tytułem spłaty kredytu w[...] – kwotę [...] zł, tytułem płatności czynszu za mieszkanie przy ul.[...] –[...] zł, płatności czynszu za mieszkanie przy ul. [...]–[...] zł, tytułem płatności za usługi lekarskie –[...] zł, na zakup lekarstwa –[...] zł, na zakup żywności [...] zł, zakup chemii gospodarczej –[...] zł, oraz na zakup odzieży i obuwia –[...] zł. Łącznie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą [...] zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Mając na uwadze, że wniosek J. B. o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, został rozpoznany na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015 r., podczas której Sąd wydał postanowienie o dopuszczeniu J. B. do udziału w sprawie oraz wytyczne zawarte w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt I OZ 35/15 oraz sygn. akt I OZ 32/15 stwierdzić należy, iż zostały spełnione przesłanki do merytorycznego rozpoznania wniosku wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy. Przystępując zatem do merytorycznego rozpoznania wniosku w zakresie przyznania prawa pomocy wskazać należy, że niniejszym postanowieniem objęto zarówno wniosek wnioskodawcy z dnia 29 października 2013 r., jak również wniosek nadesłany na urzędowym formularzu w dniu 15 grudnia 2015 r. (k- 498). Oceniając dane dotyczące stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy zawarte w nadesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy uznano, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i posiada stały, nieniski dochód z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Ponadto, wnioskodawca posiada dwa mieszkania własnościowe spółdzielcze: jedno o powierzchni [...] m ² oraz drugie o powierzchni [...] m ², jak również samochód osobowy marki [...], wyprodukowany w [...] r. Stwierdzić zatem należy, że przy takiej wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadanym majątku nie można uznać wnioskodawcy za osobę ubogą, znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, bądź pozbawioną środków do życia, co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Oceniono zatem, że wnioskodawca posiadając stały, wykazany dochód miesięczny oraz ww. majątek nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Uznano, że przy wysokości uzyskiwanych wspólnie z żoną dochodów wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, jak również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zaznaczyć należy, że jeżeli strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego, w tym również w kosztach ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza mu także na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. związanych z utrzymaniem samochodu, spłatą rat dwóch kredytów czy posiadaniem i utrzymaniem dwóch mieszkań. Wskazać należy, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Nie jest to bowiem wydatek niezbędny do utrzymania koniecznego rodziny. Zaznaczyć należy, że także okoliczność dotyczącą posiadania dwóch kredytów w [...] i [...] nie może być traktowana wyjątkowo, bądź jako przesłanka uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, gdyż znaczna część polskich rodzin posiada zadłużenia w bankach. Zauważyć należy, że bank udzielając wnioskodawcy kredytu ocenił jego sytuację finansową jako odpowiednią do przyznania kredytu, umożliwiającą ponoszenie obciążeń z nim związanych. Wnioskodawca natomiast nie wskazał, by miał jakiekolwiek problemy ze spłatą rat kredytów z uzyskiwanych dochodów. Dodać należy, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym spłata zaciągniętych kredytów nie stanowi wydatku niezbędnego, który należy uwzględniać przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1990 r., II CZ 113/90, OSNC 1991/8-9/111).Nadto, zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu i inne zobowiązania) nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty sądowe. Zauważyć przy tym należy, że wnioskodawca dysponuje nieruchomościami (2 mieszkania), którym to majątkiem może tak zadysponować, aby uzyskiwać dodatkowy dochód. Ponadto podnieść należy, że wnioskodawca od dnia 1 kwietnia 2015 r. do dnia 5 listopada 2015 r. był reprezentowany przez ustanowionego przez siebie z wyboru pełnomocnika - radcę prawnego A. R., co potwierdza, że jest w stanie ponosić koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Reasumując stwierdzić należy, że przedstawione powyżej okoliczności nie wskazują, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest na tyle trudna, by nie był on w stanie z uzyskiwanego wraz z żoną dochodu ponieść ewentualnych kosztów sądowych samodzielnie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z powyższych względów, odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.