I SA/Wa 848/18

WyrokWSA w Warszawie2018-11-30

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Emilia Lewandowska, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej z 1996 r. została wydana z naruszeniem prawa, a w szczególności czy stwierdzenie rażącego naruszenia prawa było uzasadnione?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, utrzymująca w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 1996 r., nie narusza prawa. Uzasadniono to tym, że decyzja Wojewody z 1996 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA), ponieważ Skarb Państwa w dacie komunalizacji nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości, co potwierdziły późniejsze decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminy na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 1996 r. Decyzja Wojewody z 1996 r. stwierdzała nabycie przez Gminę z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości zabudowanej. Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożyli spadkobiercy byłej właścicielki. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody, uznając, że Skarb Państwa nie miał tytułu prawnego do nieruchomości w dacie komunalizacji. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Gminy [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r., nr [...], która stwierdzała nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów gm. [...] obrębu [...], jako działka nr [...] (obiekt zabytkowy pn. [...]), dla której Sąd Rejonowy [...-...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część powyższej decyzji. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1996 r., nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. — Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 95, poz. 425), stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów gm. [....] obrębu [...] numerem działki [....] (obiekt zabytkowy pn. [....]), dla której Sąd Rejonowy [...-...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi [...] zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r., wystąpiły M. K. i R. W. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie i zbadaniu zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] października 2017 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r. wystąpiła Gmina [...], nie zgadzając się ze stanowiskiem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wyrażonym w wydanej decyzji. We wniosku jak i dodatkowych pismach przedstawia argumenty, jej zdaniem przemawiające za zmianą przedmiotowej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r. Rozpatrując powyższy wniosek organ podniósł, że ponowna analiza akt sprawy nie wykazała nowych istotnych dla sprawy okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę oceny legalności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. Istotą przedmiotowego postępowania była kontrola zgodności z prawem decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r., stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów gm. [...] obrębu [...] numerem działki [...] (obiekt zabytkowy pn. [...]), dla której Sąd Rejonowy [...-...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi [...],opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra SWiA z dnia [...] października 2017 r., nr [...], prawidłowo wskazano, że na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) Wojewoda wydaje decyzję w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa lub w sprawie jego przekazania - w zakresie unormowanym ustawą. Jednak aby mienie mogło zostać skomunalizowane musiało być mieniem ogólnonarodowym (państwowym). Stosownie do przepisu art. 104 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], prowadzenie szkół podstawowych, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych (w tym szkół przy zakładach karnych oraz zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich) i artystycznych, przechodzi do obowiązkowych zadań własnych gmin z dniem 1 stycznia 1994 r. Gmina jednak może ustalić inny termin przejęcia szkół, ale nie później niż 1 stycznia 1996 r. O nieprzejęciu prowadzenia szkół podstawowych z dniem 1 stycznia 1994 r. gmina zawiadamia właściwego kuratora oświaty do dnia 30 grudnia 1993 r. Prowadzenie szkół ponadpodstawowych, szkół artystycznych I stopnia oraz placówek może być przekazane gminie, na jej wniosek, jako zadanie własne, za zgodą organu prowadzącego szkołę oraz po zawiadomieniu właściwego kuratora oświaty co najmniej na 6 miesięcy przed terminem przejęcia. Składniki majątkowe szkół przekazanych wchodzą w skład mienia komunalnego z dniem przekazania. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji (w szczególności z karty inwentaryzacyjnej nr [...]) wynika, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] uregulowana jest w księdze wieczystej [...]. Z akt księgi wieczystej wynika, że Skarb Państwa na dzień[...] maja 1990 r. był wpisany jako właściciel na podstawie zaświadczenia z dnia[...] kwietnia 1983 r. wydanego przez Urząd Miasta i Gminy w [...] oraz wniosku z dnia [...] lipca 1983 r. [...]. Z dokumentów tych jednak nie wynika podstawa uznania Skarbu Państwa za właściciela nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów gm. [...] obrębu [...], jako działka nr [...] (obiekt zabytkowy pn. [...]). Jak ustalił organ działka nr [...] o powierzchni [...] ha położona w [...] była częścią rozparcelowanego majątku [...], tzw. "[...]". Właścicielką dóbr ziemskich [....] była R. K. Majątek [...] o powierzchni [...] ha stał się własnością Skarbu ' Państwa na mocy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r., nr 3, poz. 13). Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Nr [...] z dnia [...] stycznia 1952 r. wydaną w oparciu o art. 15 ww. dekretu przekazano z majątku [...][....] ha gruntu stanowiącego sad owocowy oraz zabudowania na potrzeby szkoły podstawowej i licealnej w [...]. Granica resztówki jest zgodna z aktualnymi granicami działki ewidencyjnej nr [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł, że nieruchomość określona jako zespół dworsko-parkowy w [...], wydzielona przy parcelacji majątku [...] i oznaczona na planie rozparcelowanego majątku [...] oraz w rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym z 1945 r. numerem działki [...], odpowiadająca w obecnej ewidencji gruntów nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położona w obrębie [...] gm. [...], podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) ww. dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Następnie decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylając w całości ww. decyzję Wojewody [...] jednocześnie w punkcie drugim swojej decyzji orzekł, że nieruchomość określona jako zespół dworsko - parkowy wg szkicu z 1950 r., na mapie graficznego wpasowania "Szkicu sytuacyjnego [...-...]", wykonanego [...] maja 1950 r. oraz "Szkicu układu przestrzennego części pałacowo-parkowej majątku z zaznaczonymi obiektami" z 1972 r. w działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] z wykorzystaniem elementów sytuacyjnych ujawnionych na mapie zasadniczej wsi [...] sekcje [...], [...], która stanowi załącznik do decyzji, nie podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit.e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W punkcie trzecim swojej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekł, że nieruchomość określona jako sad wg szkicu z 1950 r. na mapie graficznego wpasowania "Szkicu sytuacyjnego [...-...]" wykonanego [...] maja 1950 r. oraz "Szkicu układu przestrzennego części pałacowo-parkowej majątku z zaznaczonymi obiektami" z 1972 r. w działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] z wykorzystaniem elementów sytuacyjnych ujawnionych na mapie zasadniczej wsi [...] sekcje [...], [...], która stanowi załącznik do decyzji, podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r. jest ostateczna w zakresie dotyczącym uchylenia w całości decyzji Wojewody [...] oraz jej punktu drugiego. Zaś w zakresie punktu trzeciego decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 9 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3503/14 oddalił skargę. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiono skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec przedstawionych powyżej ustaleń, których nie kwestionuje również Skarżąca, słusznie wskazał Minister SWiA w swojej decyzji, iż w dacie komunalizacji Skarb Państwa nie legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości określonej jako zespół dworsko - parkowy wg szkicu z 1950 r., na mapie graficznego wpasowania "Szkicu sytuacyjnego [...-....]", wykonanego [...] maja 1950 r. oraz "Szkicu układu przestrzennego części pałacowo-parkowej majątku z zaznaczonymi obiektami" z 1972 r. w działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Zatem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r., stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów gm. [...] obrębu [....] numerem działki [...] (obiekt zabytkowy pn. [...]), dla której Sąd Rejonowy [...-...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] w sposób rażący naruszyła art. 18 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) w związku z art. 104 ustawy o systemie oświaty, co z kolei stanowi wypełnienie przesłanki zobowiązującej do stwierdzenia nieważności decyzji, wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Przeprowadzone postępowanie nadzorcze nie wykazało także istnienia nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa, które uniemożliwiłyby wyeliminowanie z obrotu prawnego badanej decyzji. Co więcej upływ czasu jaki nastąpił od wydania wadliwej decyzji komunalizacyjnej nie stanowi przeszkody w stwierdzeniu jej nieważności. Organy administracji publicznej zobowiązane są do stosowania wszystkich powszechnie obowiązujących przepisów prawa o ile przepisy te nie zostaną derogowane jako niezgodne z normami wyższego rzędu, w tym z ustawą zasadniczą. Decyzja stwierdzająca nieważność ma charakter kasacyjny, dlatego nie może rozstrzygać o prawach lub obowiązkach będących przedmiotem postępowania, w którym wydano decyzję polegającą na stwierdzeniu nieważności. Nie powinna ona nawet wskazywać pożądanego, przyszłego rozwiązania sprawy. Skutkiem bowiem stwierdzenia nieważności decyzji jest powrót sprawy do ponownego rozpatrzenia, do postępowania głównego. Organ ponownie rozpatrujący sprawę rozstrzygnie ją merytorycznie albo wyda decyzję o umorzeniu (w przypadku gdy brak było podstaw do jej wydania). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ administracji nie bada okoliczności faktycznych sprawy w całej ich złożoności, a jedynie ma obowiązek dokonać sprawdzenia, czy w postępowaniu prowadzącym do wydania kwestionowanej decyzji administracyjnej wystąpił którykolwiek z siedmiu przypadków naruszenia prawa wskazanych w przepisie art. 156 § 1 Kpa. Dlatego też zakres badania okoliczności sprawy przez organ administracji, jest istotnie węższy niż w postępowaniu zwykłym, w którym zgodnie z przepisem art. 7 Kpa oraz art. 77 § 1 Kpa organ ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wobec tego zarzut Skarżącej zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczący braku podstaw do stwierdzenia nieważności w całości decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] wydaje się być bezzasadny. Organ podkreślił, że niniejsze postępowanie nadzorcze prowadzone było w trybie art. 156 Kpa, nie zaś jak sugeruje Skarżąca w trybie art. 145 Kpa. Organ wyjaśnił także, że stan faktyczny oraz prawny sprawy od chwili wydania przez Ministra SWiA decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] do czasu wydania skarżonej decyzji Ministra SWiA z dnia [...] października 2017 r. uległ zmianie, z uwagi na zapadłe przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozstrzygnięcie z dnia [...] października 2014r. nr [...]. Tym samym również zmianie uległa sytuacja prawna następców prawnych byłej właścicielki nieruchomości będącej przedmiotem decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]marca 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina [...] zarzucając jej naruszenie art 7 k.p.a w związku z art. 77 § 1 k.p.a w związku z art. 80 k.p. a poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 156 k.p a. poprzez przyjęcie, iż zachodzą okoliczności powołane w ww. przepisie skutkujące niezasadnym utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że w niniejszej sprawie zdaniem skarżącego nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. Przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności. Skarżąca podniosła, że niniejsze postępowanie nadzorcze ma za przedmiot ocenę legalności kwestionowanej decyzji, a nie ponowne rozpatrywanie sprawy. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy spełnione zostały trzy przesłanki: naruszenie prawa ma charakter oczywisty, charakter przepisu, który został naruszony pozwala na uznanie oczywistości naruszenia oraz przemawiają za tym racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje to rozstrzygnięcie. Fakt, iż na przestrzeni ostatnich kilku lat pojawiły się liczne rozbieżności interpretacyjne przy stosowaniu przepisów dekretu nie może być zdaniem skarżącej wystarczające do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. Nie może pozostać bez znaczenia wykładnia przepisów zaprezentowana w tej decyzji, a następnie utrzymująca w mocy to stanowisko: decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...], nr [...] z dnia [...] czerwca 2008r.idecyzja nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r. odmawiająca wszczęcia postępowania w tej sprawie, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2009 r. oddalający skargę ma decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] (sygn. akt I SA/Wa 1777/08) i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 905/09) oddalającego skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2009 r. W zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji organ uznał za udowodniony fakt, iż spadkobierczynie są następcami prawnymi po właścicielce dóbr ziemskich na podstawie aktu notarialnego z 1921 r., ale majątek ten stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wobec powyższego zdaniem skarżącej Gminy wnioskodawczynie nie mogą być uznane za stronę postępowania, gdyż uprawnienia te w sprawach dotyczących komunalizacji z mocy prawa w dacie [...] maja 1990 r. przysługiwały Skarbowi Państwa. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalające skargi kasacyjne wskazało, że cele reformy rolnej nie stały na przeszkodzie przejęciu nieruchomości ziemskiej, na której stały zespoły dworsko-parkowe z ogrodami. Zatem zdaniem skarżącej nie ma podstaw do uznania, iż oceniania decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. rażąco naruszała prawo. Przyjęta obecnie w orzecznictwie możliwość orzekania, że część nieruchomość nie podlegała przejęciu na podstawie przepisów dekretu jest rezultatem określonej wykładni. Dokonana przez Wojewodę [...] interpretacja przepisów dekretu była w zgodzie z literalnym jego brzemieniem i polegała na uznaniu, iż nie ma podstaw do wyłączenia zespołu dworsko-parkowego spod postanowień dekretu, i pomimo, że współcześnie może być uznana za błędną, to art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie może stanowić podstawy do unieważnienia tej decyzji. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Sankcji w postaci stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nie można zdaniem skarżącej Gminy stosować, gdyż decyzja ta była wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymagało złożonego procesu wykładni, i której wynik jest sporny w judykaturze, a w tym przypadku została utrzymana w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 905/09) oddalającym kasację. Stwierdzenie ważności wydanej w 1996 r. decyzji Wojewody [...] mimo wad wynikających ze zmiany interpretacji przepisów umożliwi spadkobiercom uzyskanie rekompensaty z funduszu reprywatyzacyjnego na podstawie opracowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości ustawy reprywatyzacyjnej. Dlatego też zdaniem skarżącej organ odwoławczy dokonał naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania, ponieważ błędnie ocenił stan sprawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1309 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się w oparciu o przepisy art. 156-158 k.p.a., a zatem jego przedmiotem było ustalenie, czy kwestionowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. została wydana z wadami, o których mowa art. 156 § 1 k.p.a. W toku takiego postępowania organ administracji bada, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji zostały spełnione ustawowe wymagania warunkujące wydanie orzeczenia zgodnego z prawem. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na to, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. przy czym wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się ponownie istoty sprawy, ale jedynie ocenia legalność wydanego rozstrzygnięcia, na gruncie obowiązujących w dacie jego wydawania przepisów, w kontekście ustalonego wówczas przez organy stanu faktycznego. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Wojewoda [...] orzekł, że nieruchomość stanowiąca zespól dworsko – parkowy w [...] wydzielona przy parcelacji majątku [...], odpowiadająca w aktualnej ewidencji gruntów nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...] gmina [...] podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Decyzja ta została w całości uchylona decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [....] października 2014 r. (w pkt I), w pkt II tej decyzji organ orzekł, że nieruchomość określona jako zespół dworsko - parkowy wg szkicu z 1950 r., na mapie graficznego wpasowania "Szkicu sytuacyjnego [...-...]", wykonanego [...] maja 1950 r. oraz "Szkicu układu przestrzennego części pałacowo-parkowej majątku z zaznaczonymi obiektami" z 1972 r. w działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] z wykorzystaniem elementów sytuacyjnych ujawnionych na mapie zasadniczej wsi [...] sekcje [...], [...], która stanowi załącznik do decyzji, nie podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 ift.e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzja [...] października 2014 r. jest ostateczna w tym zakresie. Natomiast pkt III powyższej decyzji stwierdzającej, że nieruchomość określona jako sad według szkicu z 1950 r. na mapie graficznego wpasowania "szkicu sytuacyjnego [...-....]" wykonanego [...] maja 1950 r. oraz "szkicu układu przestrzennego części pałacowo – parkowej majątku z zaznaczonymi obiektami" z 1972 r. z wykorzystaniem elementów sytuacyjnych ujawnionych na mapie zasadniczej wsi [...] sekcje [...], [...] która stanowi załącznik do decyzji podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e powyższego dekretu. Tylko w zakresie powyższego pkt III decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , który wyrokiem z dnia 9 marca 2015 r. (sygn. akt I SA/Wa 3503/14) oddalił skargę. Od wyroku tego została złożona skarga kasacyjna do Naczelnego Sąd Administracyjnego. Nie budzi zatem wątpliwości, że w sprawie spornej nieruchomości zapadła prawomocna decyzja wskazująca, iż nie podpadała ona pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Należało zatem stwierdzić że dnia [...] maja 1990 r. Skarbowi Państwa nie przysługiwało prawo własności przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie mogła ona być objęta nabyciem z mocy prawa przez gminę w trybie ad. 5 ust. 1 przepisów wprowadzających. Zasadnie zatem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że decyzja Wojewody [...] z [...] marca 1996 r. jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ponieważ naruszała ona w sposób rażący art. 18 ust. 1 ustawy — Przepisy wprowadzające (...) w związku z art. 104 ustawy o systemie oświaty. Podkreślić przy tym trzeba, że przeprowadzone postępowanie nadzorcze nie wykazało istnienia nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa, /które uniemożliwiłyby wyeliminowanie z obrotu prawnego badanej części decyzji. Z kolei upływ czasu jaki nastąpił od wydania wadliwej decyzji nie stanowi przeszkody w stwierdzeniu jej nieważności. W wiążącej wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. (sygn. I OPS 2/12, publ. ONSAiWSA 2013/1/1, OSP 2013/5/55). NSA stwierdził, że "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a". Dlatego też, ten zarzut skargi nie mógł zostać uwzględniony, a w konsekwencji nie można też przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych wyżej kryteriów, prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa a organ administracji prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny, a swoje stanowisko uzasadnił adekwatnie do wymagań zawartych w art. 107 § 3 k.p.a. Rozpoznając swoją sprawę organ nie naruszył także art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto należy zwrócić uwagę, że stan faktyczny oraz prawny przedmiotowej sprawy od chwili wydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji odmawiającej wszczęcia postepowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. (która była przedmiotem kontroli sądu administracyjnego) do czasu wydania decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r. uległ zmianie z uwagi na decyzję wydaną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r. nr [...]. Tym samym jak słusznie podnosi organ zmianie uległa sytuacja prawna następców prawnych byłej właścicielki nieruchomości będącej przedmiotem decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]. Osoby te bowiem od uprawomocnienia się powyższej decyzji uzyskały przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Zatem ten zarzut skargi również nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło