I SA/Wa 873/24
WyrokWSA w Warszawie2024-07-11
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Przemysław Żmich, Kamil Kowalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podjęła zatrudnienia lub z niego zrezygnowała, jeśli nie można wykazać bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między tą decyzją a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wtedy, gdy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie było podyktowane podjęciem się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między tymi okolicznościami uniemożliwia przyznanie świadczenia. Sąd uznał, że osoba trwale nieaktywna zawodowo, zajmująca się domem, nie spełnia tego warunku, nawet jeśli jej małżonek posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.Stan faktyczny
H.M. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Prezydent Miasta odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta, uznając, że skarżąca nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między swoją nieaktywnością zawodową a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Przemysław Żmich Asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 lutego 2024 r. nr KOA/369/Sr/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, H.M. wnioskiem z dnia 13 listopada 2023 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem – S.M., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...]. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność wymagającego opieki istnieje od 19 września 2022 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] czerwca 2023 r.
Prezydent decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r., odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem. Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ wskazał, że nie został spełniony warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ponadto wystąpiła przesłanka negatywna wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W ustawowym terminie H. M. złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta zarzucając jej naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r, o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. I Konstytucji RP, a także błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium, decyzją powołaną na wstępie z dnia 24 lutego 2024 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta.
W uzasadnieniu Kolegium powołało treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który reguluje krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a także art. 17 ust. 5 tejże ustawy, gdzie zawarty jest katalog przesłanek negatywnych wykluczających możliwość przyznania tego świadczenia.
Następnie powołując art. 17 ust. 1b ustawy Kolegium stwierdziło, że Prezydent pominął, iż przepis ten utracił moc w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, z dniem 23 października 2014 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. poz. 1443). Dlatego za błędne Kolegium uznało stanowisko Prezydenta, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 odnoszącego się do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie oznacza wykluczenia możliwości stosowania przesłanki określonej w tym przepisie.
Następnie Kolegium stwierdziło, że współmałżonek jest w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych inną osobą uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego, na której zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Dlatego zdaniem SKO w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wskazał, że obowiązek małżonka opieki i pielęgnacji względem współmałżonka legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wyprzedza obowiązek innych osób zobowiązanych do alimentacji względem niego, chyba że małżonek nie jest w stanie zrealizować obowiązku opieki i pielęgnacji, ponieważ sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza, że sam wymaga pomocy i opieki osób trzecich.
Nawiązując do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym oświadczenia H. M. z dnia 13 listopada 2023 r., w którym wskazała, że:
- nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, renty rodzinnej zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego;
- nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na jej rzecz;
- na osobę wymagającą opieki członek rodziny nie jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką; zamieszkuje wspólnie z wnioskodawczynią;
- nie jest osobą zarejestrowaną w Urzędzie Pracy, a ostatni okres jej zatrudnienia to 2023 r.;
wykazu czynności wykonywanych podczas opieki nad S. M. i kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 28 listopada 2023 r., z którego wynika w szczególności, że H. M. nigdy nie pracowała, zajmowała się domem, podejmowała jedynie prace dorywcze, Kolegium stanęło na stanowisku, że wnioskodawczyni nie mogło zostać przyznane świadczenia pielęgnacyjne z uwagi na brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z akt sprawy nie wynika, w ocenie Kolegium, aby H. M. zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem. Nie potwierdził tego m.in. wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 28 listopada 2023 r., w którym stwierdzono, że wnioskodawczyni pracowała tylko dorywczo. Z kolei z danych ZUS wynika, że w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 16 listopada 2023 r. była zgłoszona do ubezpieczenia przez [...] jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług.
W piśmie z dnia 22 marca 2024 r. skargę na decyzję Kolegium wywiodła H. M. Zaskarżając tę decyzję w całości zarzuciła jej naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegając na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Z uwagi na podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 lutego 2024 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2023 r w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła też o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Kolegium w odpowiedzi na skargę zwróciło się o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W tym miejscu należy wyjaśnić, że sądowa kontrola administracji jest sprawowana przy uwzględnieniu kryterium legalności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na decyzję (lub postanowienie) ocenia, czy przy wydawaniu tego aktu nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Jak wynika bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej też P.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję (lub postanowienie) uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zastosowanie tego trybu złożyła strona skarżąca, a organ administracji publicznej nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm. – dalej też jako u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r.) z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z przepisu tego wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – jak prawidłowo skonstatowało Kolegium – jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).
Dodać można, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo takim, które takiego zarobkowania nie podejmują z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. w oderwaniu od całej regulacji tej ustawy i wartości przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowić może w konsekwencji naruszenie prawa materialnego mogące mieć wpływ na treść decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16). Regulacja ta służy więc udzieleniu przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie to przyznawane jest więc osobom zdolnym do pracy w celu zrekompensowania im – przynajmniej częściowo – kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów, względnie potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 829/16). Można więc traktować świadczenie pielęgnacyjne jako swoisty (bo nie mający charakteru całkowitego) ekwiwalent zarobków za pracę. Państwo udzielając go z jednej strony wspiera tych, którzy przyjmują na siebie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, z drugiej zaś partycypuje w kosztach związanych z zapewnieniem opieki osobie niepełnosprawne, co należy do obowiązków spoczywających na państwie (por. wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt II SA/Po 3/23 i WSA w Poznaniu z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Po 3/23).
Z treści analizowanego przepisu jednoznacznie wynika, że rezygnacja z zatrudnienia (zarobkowania) lub jego niepodejmowanie musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Oznacza to, że nie każda decyzja o rezygnacji lub niepodejmowaniu zatrudnienia będzie uprawniała do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie będzie przysługiwało dopiero wówczas, gdy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie było podyktowane podjęciem się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organ jest zatem zobowiązany do ustalenia, czy osoba występująca o świadczenie pielęgnacyjne jest zdolna do pracy, zaś opieka nad osobą niepełnosprawną musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie wprowadzono definicji legalnej pojęć "opieki" ("sprawowania opieki" czy "wykonywania opieki"). Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres opieki lub jej charakter. Zawarte w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji dotyczą jedynie wymogów orzeczenia o niepełnosprawności. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że opieka musi być stała w sensie trwałości, względnie długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, a także powtarzalna. Jej zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 806/22). Z tego względu oceny zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych itp. Innego zakresu opieki wymaga bowiem np. osoba sprawna ruchowo, lecz niewidoma, a innego osoba widząca, ale stale leżąca (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1637/22).
Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też tylko za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Stąd też w judykaturze prezentowany jest pogląd, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres wykonywanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11). Zdaniem Sądu, nie chodzi tu jednak o niemożliwość fizyczną podjęcia jakiejkolwiek innej aktywności, lecz przeszkodę życiowo-organizacyjną związaną z koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych w określonych porach dnia i tygodnia, jak również stałego czuwania i pozostawania w pełnej gotowości do wykonywania niezbędnej pomocy w ramach wykonywanej opieki (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Po 60/22). Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać na to, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21). Jednocześnie należy podkreślić, co jednolicie wskazuje się w orzecznictwie, że fakt rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania powinien być oceniany na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie świadczenia. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla bowiem żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, warunkiem jest jednak, by stan ten w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwał (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2799/20).
Przyczyną odmowy przyznania żądanego świadczenia w niniejszej sprawie było ustalenie przez organ odwoławczy, że nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, a niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub rezygnacją z takiej aktywności zawodowej. Zdaniem Sądu, organy obu instancji, niezależnie od częściowo błędnego uzasadnienia decyzji Prezydent, zasadnie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy przyjęły, nie ma związku pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą.
Wprawdzie, jak wspomniano wcześniej, to od wnioskodawcy zależy czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zwróci się do właściwego organu o ustalenie prawa do tego świadczenia, to jednak obowiązkiem organów, wynikającym wprost z art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest ocenić przy uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, czy dana okoliczność (w tym wypadku zaistnienie bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z pracy/jej niepodejmowaniem, a koniecznością zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej) została spełniona.
W ocenie Sądu, Kolegium dla oceny, czy w sprawie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienie/niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania prawidłowo – mając na względnie ustalenia poczynione w ramach wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego – przyjęło, że skarżąca jest osoba długotrwale nieaktywną zawodowo i dotychczas zajmowała się domem. Potwierdzają to również pozostałe dokumenty zgormadzone w aktach sprawy w tym oświadczenie samej skarżącej z dnia 13 listopada 2023 r., w którym potwierdziła, że ostatnio była zatrudniona w 2023 r., a także dane przekazane organowi przez ZUS.
Sąd w realiach niniejszej sprawy zgadza się ze stanowiskiem wynikającym z uzasadnienia skarżonej decyzji, że osoba, która pozostaje trwale nieaktywna zawodowo, choć niewątpliwie nie podejmuje zatrudnienia, to jej decyzja o wycofaniu się z aktywności zawodowej – w tym wypadku na rzecz zajmowania się obowiązkami domowymi – pozostaje bez związku z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny. Sąd dostrzegł przy tym, podobnie jak organ odwoławczy, że skarżąca w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 16 listopada 2023 r. była zgłoszona do ubezpieczenia przez [...]., jako wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej. Trudno jest jednak dostrzec logiczną korelację pomiędzy decyzją o podjęciu przez skarżącą zatrudnienia w takiej formie, a następnie rezygnacją z wykonywanej pracy i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Trzeba zauważyć, że w chwili, gdy skarżącą nawiązała współpracę z [...]. jej małżonek był już osobą niepełnosprawną, bo jego niepełnosprawność zgodnie z pozostającym w aktach zaświadczeniem istnieje od września 2022 r. Natomiast orzeczony u niego znaczny stopień niepełnosprawności miał powstać od dnia [...] czerwca 2023 r. – w tym zaś okresie skarżąca nadał wykonywała pracę na rzecz wspomnianego podmiotu. Analizując ogół dokumentów zgormadzonych w aktach Sąd stwierdził, że wraz z uzyskaniem przez męża skarżącej znacznego stopnia niepełnosprawności nie zmienił się w zasadniczy sposób zakres jej obowiązków, który jak sama oświadczyła sprowadza się do ogólnie pojmowanej opieki nad domem.
W tych warunkach Sąd uważa, że przeprowadzona przez Kolegium ocena prawna nie narusza przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że choć mąż skarżącej jest osobą, która legitymuje się ze względu na stan zdrowia orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to skarżąca, która nie podejmuje zatrudnienia, czy też z niego zrezygnowała (uwzględniając epizodyczne zatrudnienie przez [...].) pozostaje nieaktywna zawodowo z przyczyn innych aniżeli potrzeba zapewnienia opieki niepełnosprawnemu małżonkowi. Skoro zaś zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to skarżąca nie mogła skutecznie ubiegać się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, o czym zasadnie orzekło Kolegium w skarżonej decyzji.
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującym przepisom prawa materialnego. Organy obu instancji przeprowadziły w niezbędnym zakresie, wystarczającym do ustalenia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcie sprawy, postępowanie wyjaśniające. Działania podjęte przez organy odpowiadają wymogom wynikającym z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wyniki ustaleń poczynionych przez Kolegium zaprezentowane zostały w uzasadnieniu decyzji, które odpowiada standardom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. W takich warunkach Sąd uznał skargę za niezasadną.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło