I SA/Wa 887/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. G. i M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących M. G. i M. G. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku M. G. i M. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło wcześniejsze postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie w sprawie do czasu przedłożenia przez J. P. dokumentu o przyjęciu spadku przez I. P. potwierdzonego przez sąd polski oraz wezwało J. P. do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o uznanie skuteczności na obszarze Polski, aktu prawnego - testamentu dotyczącego nabycia spadku po I. P.. Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z dnia 22 lipca 2011 r. M. G. i M. G. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1968 r., nr [...] w sprawie odmowy ustanowienia na rzecz dawnego właściciela W. S. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W toku postępowania Kolegium ustaliło, że spadek po W. S. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] nabyły [...]. Spadek po J. S na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...]. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] spadek po Z, G. nabyły [...]. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] , spadek po M. P. na podstawie ustawy w zakresie nieruchomości położonych w Polsce i praw rzeczowych na takich nieruchomościach nabyli mąż J. P. w 1/2 części, siostrzenica M. G. i siostrzeniec M. G. w 1/4 części każde z nich. Organ zauważył, że z aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1991 r., sporządzonego przez notariusza P. A. wynika, iż J. P., wdowiec z pierwszego związku małżeńskiego z M. P. oraz małżonek w drugim związku małżeńskim I. P., zmarły w dniu [...] września 1990 r. dokonał na rzecz swojej małżonki, w razie jego wcześniejszego zgonu, darowizny obejmującej prawa pełnej własności do całości majątku wchodzącego w skład jego spadku, bez wyjątku i zastrzeżeń, przy zachowaniu postanowienia, iż w razie występowania dzieci, wspomniana darowizna zostanie ograniczona do jednej części dozwolonej przez prawo, wedle wyłącznego wyboru obdarowanej. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] spadek po I. P. nabyła w całości siostrzenica I. P.. Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1968 r. dotyczy interesu prawnego wszystkich następców prawnych byłych współwłaścicieli nieruchomości gruntowej położonej przy ul. [...], a więc również spadkobierców - następców prawnych I. P.. Kolegium wyjaśniło, że nie odnalazło w aktach sprawy, poza odpisem aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1991 r. oraz jego tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego z języka francuskiego, postanowienia o nabyciu spadku po I. P.. Zdaniem organu ustalenia spadkobierców po I. P. nie można dokonać na podstawie aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszem we Francji. Do prawidłowego ustalenia jego spadkobierców odnośnie do nieruchomości położonej w Polsce niezbędne jest przeprowadzenie postępowania spadkowego przed sądem polskim. Organ pierwszej instancji podkreślił również, że ustalenie spadkobierców poprzez przeprowadzenie postępowania spadkowego nie leży po stronie organu administracji, gdyż nie ma on legitymacji czynnej przed sądem powszechnym do wystąpienia z takim wnioskiem. Kolegium zauważyło również, że zgodnie z art. 1038 § 1 k.p.c., do wyłącznej jurysdykcji krajowej należą sprawy o prawa rzeczowe na nieruchomości i o posiadanie nieruchomości położonej w Rzeczypospolitej Polskiej, jak również sprawy ze stosunku najmu, dzierżawy i innych stosunków dotyczących używania takiej nieruchomości, z wyjątkiem spraw o czynsz i inne należności związane z używaniem lub pobieraniem pożytków z takiej nieruchomości. Do spraw takich należą m.in. sprawy dotyczące własności nieruchomości. Według organu dopiero po przeprowadzeniu postępowania spadkowego po I. P. znany będzie ostatecznie krąg osób posiadających interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, to znaczy możliwe będzie rozpatrzenie wniosku M. G. i M. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1968r. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie do czasu ustalenia przez właściwy sąd spadkobierców I. P.. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło wcześniejsze postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie w sprawie do czasu przedłożenia przez J. P. dokumentu o przyjęciu spadku przez I. P. potwierdzonego przez sąd polski oraz wezwało J. P. do wystąpienia w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, do właściwego sądu powszechnego, z wnioskiem o uznanie skuteczności na obszarze Polski, aktu prawnego - testamentu dotyczącego nabycia spadku po I. P.. Kolegium wskazało, że I. P. swój interes prawny wywodzi ze spadkobrania po I. P.. Natomiast I. P. była spadkobierczynią I. P., spadkobiercy w 1/2 po swej pierwszej żonie, M. P., następczyni prawnej dawnego właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...]. Spadek po zmarłym I. P., obywatelu francuskim, I. P. nabyła na podstawie testamentu sporządzonego i ogłoszonego we F. W ocenie organu odwoławczego w sprawie ma zastosowanie art. 1145 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, chyba że istnieją przeszkody określone w art. 1146 k.p.c. – dlatego J. P. powinna wystąpić do właściwego sądu o uznanie skuteczności na obszarze Polski, aktu prawnego - testamentu dotyczącego nabycia spadku po I. P.. Na powyższe postanowienie M. G. i M. G. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, bowiem wszelkie niezbędne dokumenty potwierdzające następstwo prawne po W. S., byłym właścicielu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], zostały złożone do akt sprawy. Wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2380/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ww skargę M. G. i M. G. na postanowienie SKO w W. z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że badanie negatywnych przesłanek odmowy uznania orzeczenia zagranicznego należy do sądu powszechnego a skoro tak, to słusznie organ zawiesił postępowanie w celu ustalenia pełnego kręgu uczestników niniejszego postępowania, do czego zobowiązuje organ przepis art. 10 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M. G. i M. G.. Wskazując na obie podstawy z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie zarzucili zaskarżonemu orzeczeniu: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez oddalenie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2012 r., w sytuacji gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, bowiem wszelkie niezbędne dokumenty potwierdzające następstwo prawne po W. S., byłym właścicielu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], zostały złożone do akt sprawy; 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 1145 k.p.c., art. 1146 k.p.c. oraz art. 1149 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. wadliwe przyjęcie, że w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym wskazane przepisy mają zastosowanie, w sytuacji gdy zastosowanie winny mieć regulacje zawarte w Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w H. dnia [...] października 1961 r. (Dz. U. tj. z 2005 r., Nr 112, poz. 938). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2107/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu ww wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. zostało zaskarżone przez M. G. i M. G., reprezentowanych przez adwokata T. K. oraz przez J. P., w imieniu której wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył jej pełnomocnik adw. M. W. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznało jednak jedynie środek zaskarżenia M. G. i M. G., zaś o wydanym rozstrzygnięciu nie powiadomiło pełnomocnika J. P. – M. W. Pełnomocnik tej uczestniczki nie był także zawiadomiony o terminie rozprawy przed WSA w Warszawie, ani o podejmowanych w toku postępowania sądowego czynnościach. Tego rodzaju uchybienie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza, że doszło do pozbawienia strony postępowania sądowoadministracyjnego możności obrony jej praw, o którym mowa w art.183 §2 pkt 5 p.p.s.a., a które podlega uwzględnieniu w postępowaniu kasacyjnym z urzędu, nawet bez formułowania w tym zakresie zarzutu kasacyjnego. Uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny tej okoliczności nie jest więc związane z koniecznością jej podniesienia przez strony, których okoliczność ta dotyczy. Ponadto wskazano, iż stwierdzenie przesłanki nieważności postępowania przed Sądem I instancji powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do zarzutów skargi kasacyjnej i tym samym do istoty sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako ppsa) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ocena podmiotu wnoszącego odwołanie (w tym czy osoba ta jest legitymowana do bycia stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.). Postanowienie SKO w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. zostało zaskarżone przez M. G. i M. G., reprezentowanych przez adwokata T. K. oraz przez J. P., w imieniu której wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył jej pełnomocnik r.pr. M. W. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznało jedynie środek zaskarżenia M. G. i M. G., a przy tym o wydanym rozstrzygnięciu nie powiadomiło pełnomocnika J. P. – r.pr. M. W. SKO w W. wydało zatem zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2012 r., z pominięciem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez J. P.. W ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości okoliczność, że działający w imieniu tej uczestniczki rpr M. W. zaskarżył sporne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r. Jego pismo zawiera wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazanie zaskarżonego aktu, jak również przedstawienie argumentacji na poparcie podniesionych zarzutów. Wątpliwości w zakresie przedstawionego pełnomocnictwa (potwierdzonego na rozprawie przez uczestniczkę) organ zobowiązany był wyjaśnić na etapie rozpoznawania obu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy a nie pominąć jeden z nich z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Powyższe okoliczności skutkowały uchyleniem zaskarżonego postanowienia, gdyż oba wnioski powinny być rozpoznane łącznie. Przy ponownym rozstrzyganiu złożonych wniosków Kolegium powinno wezwać rpr M. W. do wyjaśnienia zakresu pełnomocnictwa, a następnie rozpoznać łącznie złożone przez strony środki odwoławcze od postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ppsa orzekł jak w sentencji. O zwrocie należnych skarżącym kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.