I SA/Wa 901/20
WyrokWSA w Warszawie2021-01-11
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Mariola Kowalska, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu jest zasadna w sytuacji braku indywidualnego aktu potwierdzającego prawo zarządu do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r.?Ratio decidendi
Stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa wymaga wykazania istnienia prawa zarządu do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r., które musi być potwierdzone indywidualnym aktem prawnym, takim jak decyzja, umowa lub protokół przekazania. Sam fakt korzystania z nieruchomości lub wpis w księdze wieczystej, oparty na akcie wywłaszczeniowym, nie jest wystarczający do potwierdzenia prawa zarządu. Wobec braku takiego dokumentu odmowa uwłaszczenia jest zgodna z prawem.Stan faktyczny
Spółka będąca następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego wystąpiła o stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w określonym rejonie. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z powodu braku wykazania istnienia prawa zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. Minister Rozwoju utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję, zarzucając błędy w ocenie dowodów i ustaleniach faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Mariola Kowalska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] SA w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.
Minister Rozwoju decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania [...] S.A. w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...], uregulowanego: w księdze wieczystej nr [...] i obejmującego działki nr: [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), nr [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha); w księdze wieczystej nr [...] i obejmującego działki nr: [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha) oraz gruntu uregulowanego w księdze wieczystej nr [...], a obejmującego położone w obrębie [...], działki nr: [...] (pow. [...] ha), [...] (pow. [...] ha) i [...] (pow. [...] ha).
Decyzja Ministra wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego o ocenie prawnej sprawy.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2011 r. [...] S.A. w [...], będąca następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego [...] w [...], wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie, decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] w rejonie ulic [...] i [...] obejmującego działki nr nr: [...], [...], [...], [...], nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz gruntu położonego w rejonie ulic [...] i [...] obejmującego działki nr nr: [...], [...] i [...].
W następstwie rozpoznania tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2018 r., działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) dalej: u.g.n.", oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), dalej: "rozporządzenie z 10 lutego 1998 r.", odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu ww. nieruchomości, wskazując na brak wykazania by w dacie miarodajnej dla uwłaszczenia pozostawały one w zarządzie przedsiębiorstwa.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła [...] S.A. w [...], po rozpoznaniu którego Minister Rozwoju decyzją z [...] marca 2020 r. utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy. W motywach tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zwracał uwagę, że stosownie do art. 200 ust. 1 u.g.n. aby można było wydać decyzję uwłaszczeniową, nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. musiała stanowić własność Skarbu Państwa oraz istnieć musiał w tej dacie prawo zarządu do tego gruntu. prawo zarządu do określonej nieruchomości nie powstaje z mocy samego prawa. Strona winna dysponować indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zarząd ów stanowił bowiem prawna formy władania nieruchomością. Mógł on zostać ustanowiony tylko w ściśle określony sposób - w drodze decyzji organu administracji lub umów o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Nie kreuje tego prawa natomiast sam fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę. Jego wykazanie następowało zaś na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ww. rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. Przy czym jak zaznaczał Minister, dokumenty określone w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia podlegają ocenie i nie można a priori przyjmować na ich podstawie, że prawo zarządu istniało w dniu [...] grudnia 1990 r. Ponieważ zaś prawo zarządu nie mogło powstać w sposób dorozumiany, wobec tego musiało istnieć zdarzenie prawne je kreujące, w szczególności decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd. Wnioskująca o uwłaszczeni spółka jako dowód sprawowania przez jej poprzednika zarządu odwoływała się do treści wpisu zamieszczonego w dziale II księgi wieczystej nr [...] o treści "Skarb Państwa ([...] w [...])", a także wskazywała na znajdującą się w obszarze nieruchomości podziemną infrastrukturę techniczną w postaci rurociągu magistrali "[...]". Podstawą ww. wpisu w księdze wieczystej było orzeczenie wywłaszczeniowo-odszkodowawcze z [...] listopada 1955 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wydane w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Odnosząc się do tego wpisu Minister zauważał, że jego treść (oparta na ww. orzeczeniu) nie wskazuje na istnienie dokumentu potwierdzającego prawo zarządu, a jedynie podstawę ujawnienia własności Skarbu Państwa, a nie dokumenty, który kreowałby prawo zarządu przedsiębiorstwa.
Faktu sprawowania zarządu przedmiotowymi nieruchomościami przez poprzednika prawnego wnioskodawczyni nie potwierdza także przedłożone przez spółkę oświadczenia członków zarządu spółki z [...] grudnia 2012 r. , wedle którego grunt objęty wnioskiem znajdował się w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie [...] w [...], w który miał mu być przekazany "w związku lokalizacją ostateczną szczegółową budowy rurociągu wydana przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] w dniu [...].12.1952 r. L.dz.[...] oraz w dniu [...].01.1953 r. L.dz.[...], jednakże nie zachowały się dokumenty potwierdzające ten fakt". W kontekście przywoływanych w tym oświadczeniu orzeczeń organ odwoławczy zwracał uwagę, że nie są to dokumenty, które wymienione zostały w rozporządzeniu z [...] lutego 1998 r. Minister powoływał się nadto na uzyskane od Prezydenta Miasta [...], informację o braku dokumentów potwierdzających przekazanie w zarząd (użytkowanie) ww. przedsiębiorstwu gruntów objętych wnioskiem uwłaszczeniowym, przy istnieniu tego rodzaju dokumentacji, ale odnoszącej się do innych nieruchomości na terenie miasta.
Odnosząc się zaś do argumentacji odwołującej się spółki, iż organ wojewódzki winien dokonać stwierdzenia prawa zarządu na podstawie oświadczeń strony lub na podstawie zeznań świadków, zauważał, że wprawdzie w myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia z [...] lutego 1998 r., stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości może nastąpić na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron - złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a. - potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, jednakże będzie to miało miejsce tylko w sytuacji, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1. Skoro zaś w toku postępowania przed organem I instancji nie wykazano, że istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu przedmiotowymi działkami, brak jest podstaw do dokonywania ustaleń faktycznych na podstawie osobowych źródeł dowodowych (oświadczenia strony, oświadczenia świadków). Bowiem oświadczenia te mogłyby potwierdzić przysługiwanie poprzednikowi prawnemu odwołującej się spółki prawa zarządu przedmiotową nieruchomością, tylko w wypadku, gdyby w toku postępowania ustalono, że dokumenty te istniały, a uległy zniszczeniu, bądź zaginęły.
Na decyzję Ministra Rozwoju spółka [...] S.A. w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
1) § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. poprzez odmowę uznania mocy dowodowej odpisowi z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, przy ustalaniu posiadania przez poprzednika prawnego skarżącej prawa zarządu nieruchomości, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy z treści przywołanego przepisu rozporządzenia jednoznacznie wynika, że ww. dokument, niezależnie od ewentualnych decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie (jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.) lub w zarząd (jeśli wydana została po 1 sierpnia 1985 r.), stanowi podstawę dla stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu, stanowiącego podstawę dla stwierdzenia nabycia przez skarżąca prawa użytkowania wieczystego gruntu;
2) § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia poprzez pominięcie dowodu z oświadczenia strony złożonego w toku postępowania, gdy w ocenie organu przedstawione przez wnioskodawcę dowody nie były wystarczające do stwierdzenia istnienia zarządu na przedmiotowych działkach, a inne dokumenty się nie zachowały;
II. przepisów prawa procesowego, tj.:
1) art.art.: 7, 8, 75 § 1, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i brak wszechstronnego zebrania dowodów w sprawie, w szczególności polegające na pominięciu treści ksiąg wieczystych, których odpisy zostały złożone w toku postępowania do akt sprawy, a które zawierają potwierdzenie, że wskazane nieruchomości pozostawały w zarządzie poprzednika prawnego skarżącej oraz niepodjęciu czynności zmierzających do uzyskania dodatkowych dokumentów, które należało włączyć do materiału dowodowego;
2) art. art.: 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu obejmującego wskazane we wniosku działki i poprzestanie na stwierdzeniu, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu;
3) art. 7 k.p.a. w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. poprzez dowolne przyjęcie, że złożone zeznania świadków należy ocenić wyłącznie pod kątem istnienia dokumentów potwierdzających ustanowienie zarządu, a nie pod kątem ustalenia materialnego stosunku prawnego w postaci istnienia zarządu [...] w [...] na przedmiotowych nieruchomościach.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w motywach skargi, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowił art. 200 u.g.n., odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego. Reguluje on zatem tryb potwierdzania następującej z mocy prawa konwersji przynależnego państwowej osobie prawnej w ww. dacie prawa zarządu nieruchomością w prawo użytkowania wieczystego. Kluczowe zatem dla podjęcia na tej podstawie decyzji było ustalenie, czy podmiot ubiegający się o uwłaszczenie (w tym przypadku [...] w [...]- będące poprzednikiem prawnym skarżącej spółki) na dzień 5 grudnia 1990 r. legitymował się prawem zarządu przedmiotowym gruntem. Zarząd zaś (obecnie trwały zarząd) – jak zasadnie wywodziły organu - był prawną formy władania, która uprawniała określony podmiot do władania nieruchomością. Sam więc fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości tego prawa nie kreuje. Decydujące znaczenie mają bowiem w tym aspekcie dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej z 29 września 1990 r.- tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące wówczas przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca natomiast w owym czasie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 17, poz. 74 ze zm.), przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Tak więc stosownie do jej art. 38 ust. 2 dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. W konsekwencji istnienia powyższego prawa, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (którego przykłady przywołał w uzasadnieniu decyzji Minister), nie można domniemywać.
W sprawie pozostaje bezsporne, że według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt stanowił własność Skarbu Państwa. Spór dotyczy natomiast tego, czy dokumenty przedłożone przez skarżącą spółkę potwierdzają spełnienie przez jej poprzednika prawnego posiadania prawa zarządu do tego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. W kwestii sposobu dokumentowania tego prawa zasadnicze znaczenie mają zaś przepisy rozporządzenia z [...] lutego 1998 r., w tym jego § 4 ust. 1, gdzie wymienione zostały dokumenty wskazujące na istnienie prawa zarządu. Mogą więc niemi po myśli tego przepisu być: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd (pkt 1); decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. (pkt 2); umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawarta za zgodą organu (pkt 3); umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r., przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa (pkt 4); odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości (pkt 5); decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością (pkt 6); decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. (pkt 7) ; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości (pkt 8); protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. (pkt 9), a także umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzone przed 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi (pkt 10) . Ponadto, zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Z kolei w myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.
W niniejszej sprawie jako dowód na istnienie prawa zarządu do wnioskowanych do uwłaszczenia nieruchomości skarżąca spółka powoływała się na zapis w dziele II księgi wieczystej, gdzie poza wskazaniem Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości w nawiasie ujawniono także [...] w [...]. W jej ocenie bowiem wpisy ten, stosownie do § 4 ust. 1 pkt 5 przywoływanego rozporządzenia są wystarczające do wykazania prawa zarządu.
Ze stanowiskiem tym jednak nie sposób się zgodzić. Wprawdzie istotnie z woli prawodawcy odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości może stanowić dowód na istnienie po stronie przedsiębiorstwa prawa zarządu, jednakże - jak zasadnie zauważał Minister – dowód ów podlegać musi ocenie organu prowadzącego postępowanie uwłaszczeniowe. W ramach zaś tej oceny koniecznym staje się ustalenie na jakiej podstawie wpis omawianego prawa został zdziałany. Jeśli zatem nie znajduje on oparcia w akcie to konkretne prawo kreującym nie może być uznany za wystarczający dowód na jego istnienie. Z niespornych ustaleń organów wynika natomiast, że wpis w dziale II ww. księgi wieczystej został dokonany w oparciu o orzeczenie wywłaszczeniowe wydane w trybie przepisów dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Akt ów przenosił własność na rzecz Skarbu Państwa objętych nim gruntów, lecz nie kreował po stronie inicjującego procedurę wywłaszczenia prawa użytkowania czy zarządu. Nie można przy tym pomijać faktu, że w okresie tym faktycznie obowiązywał już system jednolitej własności państwowej (usankcjonowany formalnie wejściem w życie przepisów kodeksu cywilnego). Ujawnienie w takich uwarunkowaniach prawnych w księdze wieczystej obok Skarbu Państwa także jednostki, której przysługiwać miałby zarząd i użytkowanie mienia państwowego, zwany niekiedy zarządem operatywnym, a wywłaszczonego na wniosek tej właśnie jednostki, podyktowany był potrzebą zabezpieczenie interesów osób trzecich, które dzięki temu miały wiedzę przeciwko jakiej jednostce kierować swe ewentualne roszczenia związane z owym państwowym mieniem. Nie miał zatem na celu potwierdzania określonej publicznoprawnej formy władania mieniem (zarządu), której sprawowanie w dacie 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe jest warunkiem jego uwłaszczenia. Jak wyjaśnił to Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 czerwca 1963 r. I CR 336/63, OSNC 1964/11/223) - wpis taki nie obciążał nieruchomości, lecz ujawniał, kto jest uprawniony do wykonywania w imieniu własnym własności państwowej, a więc w istocie było to bardziej szczegółowy wpis prawa własności. Sam natomiast akt wywłaszczenia, stanowił jedynie podstawę do zmiany istniejących na danej nieruchomości stosunków własnościowych (przejścia prawa własności z osoby prywatnej na Skarb Państwa). Stąd, aby zapis w księdze wieczystej mógł być uznany za dowód na istnienia w ww. dacie zarządu musiał być oparty na akcie, owo prawo kreującym, do którego w treści księgi by nawiązywano, a nie li tylko na akcie wywłaszczeniowym. Tak też należy interpretować przyjęte w § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenie założenie, że podstawą stwierdzenia przez organ prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych na dzień 5 grudnia 1990 r. jest odpis z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości. W sytuacji więc, gdy z treści księgi wieczystej nie wynikało by ujawnienie w jej dziale II obok Skarbu Państwa [...] w [...] znajdowało oparcie w indywidulanym akcie prawo zarządu kreującym i takiego aktu skarżąca spółka w toku postepowania nie przedstawiła, zasadnie organy obu instancji uznały sam wpis w księdze za niewystraczający dla stwierdzenia istnienia tego prawa w kluczowej dla uwłaszczenia dacie. Postępując w ten sposób nie naruszyły one zatem ww. przepisu, a sformułowany w tym kontekście zarzut skargi uznać należy za chybiony. Pogląd o niewystarczającym samym wpisie zarządu w księdze wieczystej jako dowodu dla stwierdzenia jego istnienie, potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 lipca 2020 r. I OSK 2943/19 wydanym na kanwie sprawy o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, zainicjowanej przez spółkę [...] SA. .
Nie mogły także potwierdzić sprawowania zarządu gruntami przez poprzednika skarżącej spółki, złożone w tym przedmiocie oświadczenia członków organu spółki. Przywoływane w tych oświadczeniach decyzje lokalizacyjne z 1952 r. i 1953 r. decyzje lokalizacyjne, dotyczące realizacji inwestycji celu publicznego w obszarze objętym późniejszym wywłaszczeniem, ze swej istoty nie mogły bowiem kreować po stronie jednostki na rzecz której były wydane, praw do wskazanych w nich gruntów. Nie można zatem nawet potencjalnie rozpatrywać ich w kategorii dowodów, o których mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. Przewidziane w tym przepisie dowody z oświadczeń czy zeznań świadków mogą mieć prawne znaczenie jedynie wówczas, gdy zostanie w sposób pewny ustalone, że konkretne dokumenty potwierdzające prawo zarządu jednostki państwowej istniały (zostaną ustalone ich dane umożliwiające ich identyfikację), ale się nie zachowały (np. zostały zniszczone, zaginęły). Tym samym bez potwierdzenia istnienia tego rodzaju dokumentów (a takowego w sprawie zabrakło), zeznania świadków (ich oświadczenia) samodzielnego dowodu na potwierdzenie zarządu stanowić nie mogą.
Skoro zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził aby przywoływane przedsiębiorstwo dysponowało jakimkolwiek indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowych nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby na jego rzecz zarząd bądź użytkowanie i na taki akt nie powołuje się także skarżąca spółka – która co znamienne nie kwestionuje faktu, że takowym dokumentem się nie legitymuje - to odmowa potwierdzenia uwłaszczenia na tych nieruchomościach owego przedsiębiorstwa odpowiada prawu. Podejmując zatem tej treści rozstrzygnięcie Wojewoda [...] nie naruszył prawa. W konsekwencji czego nie naruszył także prawa Minister Rozwoju utrzymując decyzją organu pierwszej instancji w mocy.
Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy, w kluczowych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia, zostały ustalony w sposób prawidłowy. Dowody, w oparciu o które był on rekonstruowany, znajdują się w aktach sprawy i zostały przez organy ocenione w sposób niewykraczający poza granice wyznaczone treścią art. 80 k.p.a. Stąd także zarzut naruszenia tego przepisu oraz zasad ogólnych postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), jest zdaniem Sądu niezasadny. Skarżąca zresztą, poza polemiką ze stanowiskiem organu w zakresie znaczenia w sprawie wisu w księdze wieczystej i przywoływanego oświadczenia osób wchodzących w skład jej organu – nie wskazuje, żadnych innych dowodów, których ewentualne przeprowadzanie prowadziłoby lub mogło prowadzić do odmiennych konkluzji niż poczynione przez organ. Stąd także zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. pozostaje chybiony. Prawne i faktyczne racje decyzyjne, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia zostały przedstawione w motywach decyzji w sposób czytelny, spełniając standard wyznaczony treścią art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło