I SA/Wa 910/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P.B., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda podał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia [...] lutego 1981 r. nr [...] uchylającą decyzję Naczelnika Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1975 r. o oddaniu w wieczyste użytkowanie J. i K. małż. O. działki budowlanej nr [...] o pow. [...] m2 położonej w S. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. O. Rozpatrując zażalenie Wojewoda ustalił, że K. O. wystąpiła do Burmistrza Miasta S. o "wyjaśnienie dlaczego w roku 1981 nie otrzymałam decyzji [...] uchylającej decyzję [...] z dnia [...] lutego 1975 r. (...)". W odpowiedzi Burmistrz Miasta S. wskazał, że właściwym organem do udzielenia odpowiedzi na powyższe zapytanie jest Starosta [...]. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2014 r. (data wpływu do Starostwa [...]) K. O. wystąpiła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją uchylającą decyzję z dnia [...] lutego 1975 r. Organ II instancji podniósł, że w niniejszej sprawie zasadniczą kwestią jest właściwa ocena czy strona wnosząca o wznowienie postępowania złożyła wniosek w terminie, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Przepis ten zaś stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Przepis ten wprost wskazuje, że bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, przy czym organ zwrócił uwagę, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Wojewoda wskazał, że termin ten jest terminem prekluzyjnym, co oznacza, że jego uchybienie powoduje prawną bezskuteczność działania strony. Organ II instancji podniósł, że w uzupełnieniu materiału dowodowego zgromadzonego przez Starostę [...] wystąpiono do strony o informację, w jakich okolicznościach dowiedziała się o wydanej decyzji z dnia [...] lutego 1981 r. i o wskazanie kiedy ten fakt miał miejsce. W odpowiedzi K. O. w piśmie z dnia 5 marca 2015 r. wyjaśniła, że poszukiwała dokumentów zarówno w Urzędzie Miasta jak i w Starostwie [...] i dopiero w Sądzie Rejonowym w S. w Wydziale Ksiąg Wieczystych odnaleziono księgę wieczystą, w której złożona była ta decyzja. Organ wskazał, że jak wynika z pisma strony w dniu 13 lutego 2014 r. złożyła ona wniosek w Sądzie Rejonowym o wydanie odpisu decyzji z dnia [...] lutego 1981 r. Natomiast z pisma Sądu Rejonowego w S. wynika, że strona przeglądała akta księgi wieczystej w dniu 14 lutego 2014 r. W związku z powyższymi ustaleniami organ II instancji przyjął, że K. O. najpóźniej w dniu 14 lutego 2014 r. dowiedziała się o decyzji z dnia 15 lutego 1981 r., a zatem termin na skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją upływał w dniu 15 marca 2014r. W tej sytuacji organ uznał, że K. O. złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. Skargę na postanowienie Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. O. podnosząc, że decyzja administracyjna z 1981 r. pozbawiła ją prawa użytkowania wieczystego, decyzji tej nie otrzymała w terminie i nie mogła skorzystać z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2014 r., którym odmówiono wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia [...] lutego 1981 r. nr [...] uchylającą decyzję Naczelnika Powiatu S. nr [...] z dnia [...] lutego 1975 r. o oddaniu w wieczyste użytkowanie J. i K. małż. O. działki budowlanej nr [...] o pow. [...] m2 położonej w S. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie odpowiadają przepisom prawa. Na wstępie zauważyć należy, że art. 16 k.p.a. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Zasada ta ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, iż decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Od tej reguły ostateczności załatwienia sprawy ustawodawca dopuścił wyjątki, wyznaczając jednocześnie warunki odstąpienia od niej. Mianowicie, decyzja ostateczna może być wzruszona przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowaną (art. 154, art. 155, art. 161 k.p.a.); przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a. w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), przez stwierdzenie nieważności w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.), przez uchylenie lub zmianę decyzji na podstawie przepisów szczególnych. Przenosząc zatem powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zasadnie uznały organy, iż z treści pisma skarżącej, datowanego na dzień 22 kwietnia 2014 r. wynikało wyraźnie, że żąda ona wznowienia postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 1975r. o przekazaniu w użytkowanie wieczyste działki budowlanej położonej w S., a przesłanek upatruje w braku udziału w postępowaniu, tj. w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W sprawie dostrzec należy także, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulują w sposób jednoznaczny i ścisły tryb postępowania związany ze wzruszeniem decyzji ostatecznych, jaką jest w niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Miasta S. z dnia [...] lutego 1981 r. Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Wszczęcie tego postępowania następuje w drodze postanowienia, przy czym wznowienie postępowania w przypadku przesłanek ustawowych zawartych w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., może nastąpić tylko na żądanie strony (art. 147 zd. drugie k.p.a.). Ustawodawca zakreślił jednak w przepisie art. 148 k.p.a. terminy warunkujące skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Stosownie do § 2 art. 148 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W przedmiotowej sprawie, ze względu na wskazanie przez skarżącą art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jako podstawy wznowienia postępowania, zastosowanie ma właśnie termin z art. 148 § 2 k.p.a. Przed przystąpieniem do oceny legalności zapadłych w sprawie postanowień wskazać należy jeszcze, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2043 – Lex nr 1450858). W sprawie stwierdzenia wymaga także i to, że w świetle art. 148 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. istotne znaczenie ma odkodowanie zwrotu "strona dowiedziała się o decyzji". Zdaniem Sądu, za dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji uznać należy dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, przy czym elementami tej wiedzy - niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi - jest fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi więc tu o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji, w tym jej daty, czy numeru. Wystarczy, jeżeli strona posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy. Z kolei bez znaczenia z punktu widzenia zachowania terminu jest okoliczność, że strona nie dołożyła należytej staranności w celu zdobycia tej wiadomości (por. wyroki NSA: z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 714/08 - Lex nr 574438; z 14 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1662/97 - Lex nr 48730; z 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1296/09 - Lex nr 746450; z 9 września 2011 r., sygn. akt II OSK 2407/10 - Lex nr 1069058). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżąca w dniu 14 lutego 2014 r. otrzymała kopię decyzji z dnia [...] lutego 1981 r. z akt księgi wieczystej. Powyższe potwierdza sama skarżąca w piśmie z dnia 5 marca 2015 r. jak i w skardze. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji nosi datę 22 kwietnia 2014 r., a do organu wpłynął w dniu 23 kwietnia 2014 r. co wynika z prezentaty. Nie ulega więc wątpliwości, że wniosek ten został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 148 § 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią powyższego przepisu termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (taką podstawę wznowienia wskazała skarżąca we wniosku z dnia 22 kwietnia 2014 r.) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jak słusznie zauważył organ I instancji nawet gdyby potraktować pismo skarżącej z dnia 25 marca 2014 r. skierowane do Burmistrza Miasta S. jako wniosek o wznowienie postępowania, to i tak został on złożony z uchybieniem terminu ustawowego. Natomiast w ocenie Sądu w żaden sposób organy orzekające nie mogły wysnuć wniosku z pisma skarżącej z dnia 19 lutego 2014 r. złożonego do Urzędu Miejskiego w S., że chodzi jej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 1981 r. Organ bowiem nie ma obowiązku przewidywania w jakim celu stronie potrzebne są żądane dokumenty zważywszy na fakt, iż strona ma możliwość żądania wszczęcia różnych postępowań administracyjnych, o czym wspomniano wyżej. W tej sytuacji Sąd uznał rozstrzygnięcia organów administracyjnych za zgodne z prawem, gdyż nie budzi wątpliwości, że skarżąca wniosek o wznowienie postępowania złożyła z uchybieniem terminu ustawowego, bo ponad miesiąc od jego upływu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu rozstrzygając na podstawie art. 250 § 1 tej ustawy.