I SA/Wa 911/14

27 marca 2014 r. Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Grodziskie S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji [...] S.A. z siedzibą w [...] wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca w uzasadnieniu zgłoszonego żądania wskazał, że sytuacja finansowa Spółki jest zła. Jej majątek obejmuje jedynie i wyłącznie roszczenie odszkodowawcze wobec Skarbu Państwa z tytułu bezprawnej nacjonalizacji. W związku z powyższym Spółka nie prowadzi jakiejkolwiek działalności i tym samym nie osiąga jakichkolwiek przychodów. Z tego też powodu nie posiada nawet rachunku bankowego. Z przedstawionych przez Spółkę wyjaśnień wynika, że ze względu na brak jakichkolwiek środków finansowych nie realizuje ona obowiązków ustawowych w zakresie informacyjnym i w zakresie rachunkowości. Z tego też względu Spółka, jak wskazano, nie jest w stanie do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączyć jakichkolwiek dokumentów, które na gruncie obowiązującego prawa mogłyby obrazować sytuację finansową podmiotu posiadającego osobowość prawną i będącego uczestnikiem obrotu prawnego. Kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł. Z treści wniosku wynika jednocześnie, że Spółka pozostaje uczestnikiem licznych postępowań administracyjnych i sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze, że objęty skargą Spółki akt został wydany przez Ministra Gospodarki w sprawie prowadzonej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, wnioskodawca w obecnym postępowaniu jest zobowiązany ponieść koszty wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm./. Pozostałe koszty sądowe nie przekraczają jednorazowo powyższej kwoty, w związku czym sytuacja majątkowa Spółki podlegała w rozpoznawanej sprawie ocenie w zakresie, w jakim podmiot składający wniosek o prawo pomocy wskazał, że nie posiada środków finansowych wystarczających do pokrycia zobowiązania finansowego we wskazanej wyżej wysokości. Tak określonego kryterium oceny zasadności żądania przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych wniosek [...] S.A. nie spełnił, albowiem składający wniosek nie wykazał, by nie miał dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wymaga zauważenia, że sformułowanie odwołujące się do "posiadania dostatecznych środków" przez podmiot występujący o przyznanie prawa pomocy należy rozumieć w sposób, który zakłada wymóg wykazania nie tylko, że dany podmiot nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjął on wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2012 r. sygn. II OZ 1374/11; postanowienie NSA z 26 stycznia 2009 r. sygn. II OZ 28/09). Art. 246 p.p.s.a., jak się wskazuje, nie precyzuje powodów braku możliwości pokrycia przez stronę kosztów postępowania, w tym w szczególności nie wyklucza badania przyczyn, z których taka sytuacja ma miejsce (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2013 r. sygn. II OZ 313/13). Wychodząc z tak określonego założenia, w rozpoznawanej sprawie nie można tracić z pola widzenia tego, że wnioskodawca przyczyny braku środków wymaganych do uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu sądowym lokuje w okolicznościach polegających na nieprawowadzeniu przez podmiot występujący o prawo pomocy jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Powody niemożności przedłożenia dokumentacji potwierdzającej sytuację finansową Spółki wiąże natomiast z nieposiadaniem przez nią jakichkolwiek środków, co uniemożliwia jej wywiązanie się z prawem przewidzianych obowiązków o charakterze sprawozdawczym i rachunkowym. Nie może budzić wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadniony tak formułowanym stanowiskiem - w świetle przedstawionej wykładni art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - nie może podlegać uwzględnieniu, gdyż prowadziłoby to do udzielenia wsparcia ze środków Skarbu Państwa podmiotowi, który uczestnicząc w obrocie prawnym, w sposób sprzeczny z gospodarczym celem powołania osoby prawnej w formie spółki akcyjnej, przerzuca ciężar swojego funkcjonowania na podmioty inne niż on sam. Brak możliwości udowodnienia swojej sytuacji finansowej podmiot ten tłumaczy równocześnie świadomym niewypełnianiem obowiązków nałożonych na niego przez przepisy obowiązującego prawa. Należy przyjąć, że faktyczne zaniechanie prowadzenia działalności zgodnej z określonym przez Spółkę przedmiotem (prowadzenie przedsiębiorstwa browarnego, fabryki wód mineralnych, słodowni, oraz uczestniczenie w innych przedsiębiorstwach), prowadzące do nieposiadania przez nią środków pozwalających na legalne jej funkcjonowanie powinno prowadzić do likwidacji Spółki lub dokonania jej przekształcenia zapewniającego przestrzeganie prawa. W przeciwnym przypadku, gdyby uwzględnić żądanie Spółki, zwolnienie jej od kosztów sądowych należałoby postrzegać jako niczym nie uzasadnione przysporzenie finansowe dokonywane na rzecz podmiotu świadomie odstępującego od nadania prowadzonej przez siebie działalności cech nakazanych prawem (uczestniczenie w obrocie gospodarczym w sposób prawem przewidziany w interesie majątkowym tego podmiotu). Mieć na uwadze jednocześnie trzeba, że wskazana wyżej sytuacja, w jakiej znajduje się składający wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie ma charakteru epizodycznego, ale trwały, wynikający z decyzji przyjętych przez osoby odpowiedzialne za działalność Spółki. Ocena ta wynika z uwzględnienia, że w prowadzonych w przeszłości na wniosek [...] S.A. postępowaniach w sprawie przyznania prawa pomocy składający wniosek swoje żądanie opierał na analogicznie przedstawionych przesłankach i motywach nieskładania sprawozdań finansowych (sprawy o przyznanie prawa pomocy zakończone postanowieniami NSA z dnia 10 marca 2011 r. sygn. II OZ 144/11 i II OZ 145/11). W ww. orzeczeniach NSA uznał, że skutki zaniechania prowadzenia odpowiedniej dokumentacji finansowej z uwagi na brak wystarczających środków finansowych obciążają podmiot występujący o przyznanie prawa pomocy. Ze stanowiskiem tym należy się w pełni zgodzić, albowiem znajduje ono podstawę w art. 246 § 2 p.p.s.a., jak też samym celu przyznania prawa pomocy tym uczestnikom postępowania, którzy nie posiadają wystarczających środków na poniesienie kosztów postępowania i wykazali ten stan w sposób pozwalający przyjąć, że ma on charakter obiektywny, a przy tym nie jest on wynikiem świadomych działań podmiotu unikającego ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych lub subiektywnego nastawienia wnioskodawcy do swojej sytuacji majątkowej ocenianej jako zła. Biorąc pod uwagę złożony wniosek oraz wyjaśnienia ten wniosek uzasadniające odstąpiono od wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w trybie art. 255 p.p.s.a., uwzględniając, że twierdzenie o nieprowadzeniu działalności gospodarczej przez [...] S.A. i nieuzyskiwaniu jakichkolwiek dochodów przez ten podmiot w sytuacji braku sporządzonej w odpowiedniej formie dokumentacji tenże fakt potwierdzającej nie przybiera charakteru oświadczenia o sytuacji majątkowej składającego wniosek wymagającego podjęcia czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 255 p.p.s.a. W tych warunkach, stwierdzając, że wniosek [...] S.A. uzasadniony okolicznościami w nim przedstawionymi nie mógł prowadzić do uznania, że wnioskodawca wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.