II OZ 144/11

II OZ 144 / 11 POSTANOWIENIE Dnia 13 września 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń C. S., J. i J. B. oraz E. C.- K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 66/10 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym J. B., J. B. oraz E. C.- K. i K. K. w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenia. II OZ 144 / 11 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym J. B., J. B., E. C.- K. i K. K. w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2009 r., którą to decyzja odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] września 2005 r. ustalającej warunki zabudowy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż J. B., J. B., E. C. – K. oraz K. K. pismami z dnia 7 września 2010 r. złożonymi na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. wnieśli o dopuszczenie ich do udziału w charakterze uczestników w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przedmiotowej sprawie. Składający wniosek wskazali, że są właścicielami mieszkań położonych w budynku przy ul. [...], a nadto podali, że przysługuje im udział w prawie użytkowania wieczystego działki nr [...], sąsiadującej z działką nr [...], stanowiącą teren inwestycji objętej decyzją o warunkach zabudowy, której stwierdzenia nieważności żąda skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odmawiając dopuszczenia ww. osób do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym stwierdził, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) wnioskodawcy winni byli przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył ich interesu prawnego. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy wskazali jedynie na posiadany przez nich interes faktyczny. Zdaniem Sądu brak jest przepisów, z których wnioskodawcy wywodziliby swoje uprawnienia do udziału w postępowaniu na prawach strony. Decyzja stanowiąca o możliwości zagospodarowania terenu, czy też tak jak w niniejszej sprawie decyzja w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy nie jest rozstrzygnięciem, które ma moc ograniczenia cudzych praw do nieruchomości. Ze wskazanych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił dopuszczenia wymienionych wyżej osób do udziału w postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Zażalenia na powyższe postanowienia wnieśli C. S., J. i J. B. oraz E. C.- K., domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu wnoszący zażalenie zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 28 k.p.a. w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i art. 33 § 2 p.p.s.a., - art. 166 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez lakoniczność uzasadniania postanowienia i wyjaśnienie podstawy prawnej, ograniczające się do literalnego brzmienia przepisów, - art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez jego niezastosowanie i w konsekwencji dokonanie błędnej wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a. Ponadto C. S. i E. C.- K. zarzuciły zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 170 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i odmówienie dopuszczenia E. C.- K. i K. K. do udziału w sprawie w sytuacji, gdy osoby te zostały dopuszczone do udziału w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę w prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 484/07, a wskazując na naruszenie art. 6 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie zarzucili brak wezwania do uzupełnienia pisma o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wnioskodawcy w sposób niewystarczający wykazali swój interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 in principio p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Powyższa regulacja wprowadza, zatem możliwość udziału innych podmiotów jako uczestników postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym poza skarżącym i organem administracji, którego działania lub bezczynności dotyczy skarga. Zauważyć przy tym należy, iż ustawodawca uczestników tych podzielił na dwie kategorie. Do pierwszej zakwalifikował osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, gdy wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego. Osoby te mają status uczestników z mocy prawa, a więc nie muszą podejmować żadnych czynności dla jego otrzymania. Inaczej rzecz się ma w przypadku drugiej kategorii uczestników, tj. osób, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego. Uzyskanie tego statusu ustawodawca uzależnił od stosownej aktywności osoby ubiegającej się o niego, tj. złożenia do sądu odpowiedniego wniosku ze stosowną argumentacją na jego poparcie (art. 46 § 1 pkt 3 w związku z art. 33 § 2 p.p.s.a.), który następnie zostanie zweryfikowany przez Sąd, a co znajdzie swój formalny wyraz w postanowieniu o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia tej osoby do udziału w toczącym się postępowaniu. Weryfikacja ta odbywa się jednak na dwóch poziomach, po pierwsze koniecznym jest ustalenie posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego, po drugie koniecznym jest pozytywne ustalenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy pierwszą przesłanką, a przyszłym, hipotetycznym wynikiem toczącego się postępowania. Odnosząc się do ww. pierwszej przesłanki zauważyć przede wszystkim należało, iż pojęcie interesu prawnego jest pojęciem języka prawnego, a więc nawiązującym do jego znaczenia nie w języku potocznym, ale w poglądach utrwalonych w piśmiennictwie i orzecznictwie. Najważniejszymi jego cechami są jego bezpośredniość i realność. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes wywodzi. Interes prawny musi być także własny, co oznacza, że nie można opierać go na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 304/08, LEX nr 505982). Przymiot uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., daje zatem dopiero norma o charakterze materialnoprawnym, bezpośrednio legitymująca określony podmiot do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, czy legitymująca go do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2008 r. sygn. akt II OZ 416/08, LEX 527718), odnosząca się do konkretnych i indywidualnych praw i obowiązków wnioskodawcy. Druga przesłanka odnosi się natomiast do sytuacji, gdy wynik postępowania sądowego dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy, a zatem wywołuje skutki w zakresie praw i obowiązków tego podmiotu, wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych. W okolicznościach niniejszej sprawy należało podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji, że w skierowanym do Sądu wniosku nie wykazano posiadania przez wnioskodawców interesu prawnego. Oceny tej nie zdołano również zakwestionować we wniesionych zażaleniach, pomimo poszerzenia w tym zakresie argumentacji autorów złożonych zażaleń. Odnosząc się do podstaw zażalenia przypomnieć trzeba, iż przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego była odmowa dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy. Niniejsze postępowanie jest tzw. ubocznym postępowaniem w stosunku do postępowania w sprawie rozpoznania skargi i nie można na tym etapie podnosić argumentacji przeciwko skarżonej decyzji, a więc tego czy organ właściwie ustalił strony postępowania, zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. szczególnie, że okoliczność ta z punktu widzenia wymogów art. 33 § 2 p.p.s.a. pozostaje obojętna. Nie można również uznać, jak to czyni skarżąca i E. C.- K., że dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, a więc innego niż przedmiotowe powodowało, że Sąd pierwszej instancji był nim związany. Z punktu widzenia skutków z art. 170 p.p.s.a. istotna jest bowiem cała treść orzeczenia sądowego, a więc również i przedmiot postępowania, który wyznacza granice rozpoznania sprawy, a w efekcie również zakres związania z punktu widzenia tego przepisu. Pomiędzy postępowaniem o ustalenie warunków zabudowy, a postępowaniem, którego przedmiotem jest zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę brak jest tożsamości przedmiotowej, a tożsamość podmiotowa zachodzi po stronie inwestora, nie obejmuje innych uczestników. Wbrew opinii składających zażalenie nie można uznać, iż przepisem świadczącym o posiadanym interesie prawnym jest art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Znamiennym przy tym pozostaje, iż argumentacja rozpoznawanych zażaleń nie uwzględniając tego, iż zaskarżona decyzja nie została wydana w trybie zwyczajnym, zmierzającym do wydania decyzji o warunkach zabudowy, a do tego odnosi się przytoczony pogląd orzecznictwa, ale w trybie nadzwyczajnym- stwierdzenia nieważności decyzji. Samo wskazanie na art. 6 ust. 2 tej ustawy nie przesądza jeszcze o istnieniu interesu prawnego, a więc indywidualnego, konkretnego i sprawdzalnego obiektywnie w okolicznościach faktycznych sprawy interesu, będącego przesłanką zastosowania przepisu prawa materialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 755/06, LEX nr 337023). Jak trafnie wskazał przy tym Sąd pierwszej instancji samo istnienie w obrocie prawnym decyzji o warunkach zabudowy, wydanej dla nieruchomości sąsiedniej nie może automatycznie i tylko z tego względu przesądzać o tym, że narusza ona sferę praw i obowiązków związanych z korzystaniem z nieruchomości znajdujących się w kręgu oddziaływania inwestycji, w tym również działek sąsiednich. Nie można było również podzielić zarzutów dotyczących naruszenia art. 166 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżone postanowienie zawiera, bowiem wszystkie wymagane art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy i odnosi się do istoty rozpatrywanej kwestii. Bezzasadnym pozostawał też zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. Wbrew odmiennym wywodom zawartym we wniesionych zażaleniach Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń, co do wszelkich możliwych zachowań stron. Obowiązek Sądu odnosi się, bowiem do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2009 r. sygn. akt I OZ 1005/09, LEX nr 573303). Z przedstawionych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.