I SA/Wa 961/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2018 r. sprawy ze skargi W. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1688/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz skarżącego W.N. od Prezydenta [...] kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych tytułem sumy pieniężnej; 4. w pozostałej części skargę oddala; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W.N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. W. N. (dalej jako: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego A. P., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1688/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] [...] , ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wobec powyższego skarżący wniósł o: 1) wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 2) stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta w wykonaniu wyrokuj miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) rozpoznanie sprawy co do jej istoty w przypadku uznania przez Sąd, że charakter sprawy na to pozwala oraz stan faktyczny i prawny sprawy nie budzi uzasadnionych wątpliwości; 4) przyznanie skarżącemu od Prezydenta sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 5) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w powołanym wyroku. Zwracał przy tym uwagę, że aktywność strony, także utrudniała przeanalizowanie zebranego materiału, gdyż wymuszało przekazywanie akt organom kontrolnym i sądowym. W tym aspekcie przywoływał konieczność przekazania w kwietniu 2018 r. akt do prokuratury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: ppsa) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 18 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1688/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta te wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu [...] września 2017 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] grudnia 2017 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, Prezydent [...] zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Mając przy tym na względzie, że od dnia otrzymania wyroku organ wykonał zaledwie dwie czynności procesowe ukierunkowane na załatwienie sprawy - występując [...] stycznia 2018 r. do Naczelnika Wydziału [...] i [...] Urzędu Dzielnicy [...] oraz do [...] Państwowego w [...] o nadesłanie stosownych dokumentów i informacji - uprawniona jest ocena, że przybrała ona postać kwalifikowaną, a więc rażąco naruszającą prawo, w tym przede wszystkim naruszającą w ten sposób przepisy art. 153 ppsa oraz art. 286 § 2 ppsa w zw. z art. 12 k.p.a. Świadczy przy tym o intencjonalnym lekceważeniu norm postępowania i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia sprawy, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Za takowe bowiem nie sposób uznać przywoływanych w odpowiedzi na skargę wystąpień strony skarżącej, do różnego rodzaju organów kontrolnych z wnioskami o interwencję w sprawie, czy skargami. Tego rodzaju działania za strony skarżącego, stanowią wszak właśnie efekt opieszałości organu w procedowaniu sprawy, a nie jej przyczynę. Miarkując wymiar grzywny, uwzględniono okres zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku. Ten zaś na dzień wnoszenia skargi 5 miesięcy, a na dzień orzekania 9 miesięcy. Z tego powodu za adekwatną do ww. okresu, Sąd uznał grzywnę w wysokości 1000 złotych, a nie jak oczekiwał tego skarżący w maksymalny jej wymiarze przewidzianym przepisami ustawy. Zasadne jest także w tych okolicznościach uwzględnienie żądania przyznania mu sumy pieniężnej, aczkolwiek również w niższej od oczekiwanej przez niego wysokości. Skarżący domagał się bowiem jej przyznania na poziomie odpowiadającym połowie dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzeniu w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Taka jej wysokość byłby jednak nieadekwatna w stosunku do przywoływanego wyżej okresu zwłoki w wykonaniu wyroku. Z tych względów, jak też mając na uwadze kompensacyjną funkcję tego środka prawnego, nie będącego jednakże świadczeniem ściśle odszkodowawczym, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w kwocie 2000 złotych. Kwota ta, w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (1000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwa, że powinna wypełnić także funkcję dyscyplinującą, a przez to doprowadzić do zakończenia przez Prezydenta zawisłego przed nim postępowania, bez konieczności występowania przez stronę ubiegającą się o odszkodowania z kolejną przewidzianą w art. 154 ppsa skargą. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy przez Sąd co do jej istoty na podstawie art. 154 § 2 ppsa, Sąd zauważa, że tego rodzaju rozstrzygnięcie bowiem wykracza poza przyznane sądowi administracyjnemu przez ustawodawcę kompetencje. Co do zasady bowiem, w świetle przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne nie mogą przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego rozpatrzenia. Stanowiący zaś odstępstwo od tej zasady, art. 154 § 2 ppsa znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, tj. takich, które dotyczą spraw kończących się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącego praw lub obowiązków (por. wyrok WSA w Warszawie z 9.06. 2016 r. I SA/Wa 275/16, Lex nr 2137243). Do takich zaś sprawa o odszkodowanie nie należy. Stąd w tym zakresie skarga i zawarte w niej żądanie podlegać muszą oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie ppsa orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 154 § 7 powołanej ustawy jak w punkcie 3 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 w związku z art. 154 § 2 ppsa jak w punkcie 4 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).