I SA/Wa 977/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 12 października 2015 r., sygn. I SA/Wa 977/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Wyrażając zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 12 października 2015 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy skarżący wskazał, że pozostaje w jednoosobowym gospodarstwie domowym i utrzymuje się z dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada majątku innego niż mieszkanie o pow. [...] m2. W odniesieniu do wydatków ponoszonych na utrzymanie skarżący wyjaśnił, że nie ponosi kosztów opłaty mieszkaniowej, nie ma światła, nie ponosi wydatków na leczenia ani ubezpieczenie. Uzasadniając złożony wniosek M. S. podał, że nie posiada środków do życia, jest osobą bezrobotną, bez prawa do emerytury, renty lub zasiłku, nieposiadającą oszczędności. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie o istnieniu uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy wymaga nie tylko wzięcia pod uwagę oświadczeń wnioskodawcy złożonych w tym wniosku, sprowadzających się w rozpoznawanej sprawie do akcentowania przez skarżącego braku źródeł dochodu innych niż dodatek mieszkaniowy oraz majątku mogącego stanowić źródło pokrycia kosztów postępowania sądowego, ale także uwzględnienia znanej referendarzowi sądowemu z urzędu okoliczności celowego pomijania przez wnioskodawcę przyczyn takiego stanu rzeczy. Zauważenia wymaga, że występowanie przez skarżącego z wnioskami o prawo pomocy w toku licznych wszczynanych przez niego postępowań sądowoadministracyjnych każdorazowo wiąże się z nieujawnianiem przez M. S. faktu przysługiwania mu prawa do świadczenia rentowego (zob.np. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 21 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 307/15; 9 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1486/14, z 2 lipca 2015 r., sygn.. akt I SA/Wa 3235/14). W postanowieniu z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 307/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiającym przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umarzającym postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd wskazał, że z treści pisma z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. wynika, że począwszy od dnia [...] grudnia 1999 r. skarżącemu przysługuje prawo do renty, jednakże wypłata świadczenia została wstrzymana na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUZ z uwagi na odmowę odbioru świadczenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał również, że wznowienie wypłaty świadczenia może nastąpić na wniosek ubezpieczonego za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty. W przypadku gdyby M. S. w październiku 2015 r. złożył wniosek o wznowienie wypłaty świadczenia, otrzymałby rentę za okres od października 2012 r. do września 2015 r. w wysokości [...] zł. Z tych względów Sąd przyjął, że zwracając się o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji ekonomicznej, która jest równoważna warunkom przyznania tego prawa wskazanym w art. 246 § 1 p.p.s.a. Powyższa ocena została zaaprobowana przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 lutego 2016 r., I OZ 134/16, oddalającym zażalenie skarżącego na postanowienie z 21 grudnia 2015 r., jak również w innych sprawach prowadzonych z udziałem skarżącego, zakończonych postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2015 r., I OZ 1643/15, I OZ 1638/15 oraz z dnia 17 listopada 2015 r. I OZ 1503/15, co uprawnia przyjęcie jej jako aktualnej dla potrzeb niniejszego postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wiadoma organowi sądowemu rozpoznającemu niniejszy wniosek z urzędu okoliczność, iż skarżący jest osobą, która z mocy własnej decyzji nie pobiera przysługującego jej świadczenia w toku niniejszego postępowania nie mogła zatem zostać pominięta, gdyż nie pozwala przyjąć, że skarżący wykazał, że spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uwzględnienie wniosku o prawo pomocy jest wyłączone w sytuacji, gdy osoba wnioskująca o przyznanie tego prawa własnym działaniem doprowadza się do stanu zubożenia, który miałby uzasadniać przyznanie tego prawa (por. postanowienie NSA z 1 lipca 2015 r. sygn. I OZ 727/15). Niekwestionowanie przez skarżącego, że rezygnacja z pobierania należnego mu świadczenia jest jego świadomym wyborem nie pozwala uznać, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych, zatem nie może podjąć żadnych skutecznych działań w wyniku których mógłby pozyskać środki niezbędne do poniesienia kosztów postępowania. Należy zauważyć, że koszty te w rozpoznawanej sprawie – ze względu na objęcie skarżącego ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych – ograniczają się do kosztów działania pełnomocnika procesowego Przysługujące skarżącemu z mocy ustawy zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie (art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a.) skutkowało tym, że rozpoznanie zgłoszonych we wniosku żądań ograniczyło się do oceny zasadności ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu, zaś w zakresie dotyczącym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych postępowanie należało umorzyć, gdyż w opisanej powyżej sytuacji prawnej skarżącego jego prowadzenie w tym zakresie było zbędne (art. 249 a p.p.s.a.). Wobec uznania, że skarżący nie wykazał, że nie posiada zdolności do samodzielnego pokrycia kosztów zastępstwa procesowego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w zakresie, w jakim dotyczyło ono zwolnienia od kosztów postępowania, podjęto na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 249a p.p.s.a. i art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.