I SAB/Wa 109/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-07
Skład orzekający: Joanna Skiba, Dorota Apostolidis, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest zasadna, jeśli organ wydał decyzję merytoryczną po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd?Ratio decidendi
Wydanie przez organ administracji publicznej decyzji merytorycznej po wniesieniu skargi na bezczynność, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd, czyni postępowanie sądowe w przedmiocie bezczynności bezprzedmiotowym. Sąd jednak nadal ocenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym przypadku, mimo opóźnienia, sąd uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego, a skarga w części dotyczącej przyznania sumy pieniężnej była nieuzasadniona z powodu braku wykazania krzywdy przez skarżącego.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody umarzającej postępowanie o wznowienie postępowania. Skarżący zarzucił organowi lekceważący stosunek i długotrwałe pozostawanie w bezczynności. Minister Inwestycji i Rozwoju wydał decyzję merytoryczną po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez sąd, argumentując opóźnienie dużą liczbą spraw i złożonością procedury. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. 2. Umorzono postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania Ministra do rozpoznania odwołania. 3. Oddalono skargę w pozostałej części. 4. Zasądzono od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. L. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpoznania odwołania G. L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...]; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz G. L. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. (data prezentaty) G.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania jego odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...], o umorzeniu postępowania.
Przedmiotowa sprawa dotyczy nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha - która decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], została przeznaczona pod budowę drogi ekspresowej nr [...] na odcinku [...].
Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2011 r.
Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej nr [...] na odcinku [...], a także zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania na rzecz G.L. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Od powyższej decyzji nie wniesiono odwołania i decyzja stała się ostateczna w dniu [...] czerwca 2012 r.
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. G.L. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że autor operatu szacunkowego stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie ukarany został karą dyscyplinarną w postaci zawieszenia uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy. Decyzja o zastosowaniu wobec rzeczoznawcy majątkowego S.J. kary dyscyplinarnej została wydana w toku postępowania dyscyplinarnego dotyczącego oszacowania wartości innej nieruchomości przejętej pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku [...]. Powyższe powoduje, zdaniem wnioskodawcy, konieczność zbadania w ramach przesłanki restytucyjnej, czy postawione zarzuty pozostają w związku z treścią operatu szacunkowego sporządzonego w niniejszej sprawie.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r.
Następnie, decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., znak: [...]. Po rozpoznaniu odwołania G.L. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, iż Wojewoda [...] nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia zachowania terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Powinno zostać ustalone, kiedy o powołanej przesłance restytucyjnej dowiedziała się strona i na podstawie poczynionych ustaleń zbadać, czy wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 Kpa.
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], umorzył wznowione postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. postępowanie zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...].
Organ ocenił, iż strona nie wykazała, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie terminu stanowi warunek skuteczności wniosku o wznowienie postępowania.
W dniu [...] października 2018 r. G.L. złożył odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...].
Skarżący zauważył, że organ I instancji źle zrozumiał wyjaśnienia pełnomocnika dotyczące powzięcia przez stronę wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wynika z nich bowiem, iż żaden z klientów nie dowiedział się o podstawie do wznowienia przed samym pełnomocnikiem, tj. przed datą [...] lipca 2017 r., bowiem to pełnomocnik uzyskał tę wiedzę jako pierwszy.
Minister Inwestycji i Rozwoju przy piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. zawiadomił stronę postępowania o niemożliwości rozpatrzenia sprawy w ustawowym terminie, wskazał przyczynę, poinformował o nowym terminie - [...] lutego 2019 r. oraz pouczył o prawie wniesienia ponaglenia.
G.L. pismem z dnia [...] lutego 2019 r. (data prezentaty) wezwał organ - w trybie art. 37 kpa - do niezwłocznego załatwienia sprawy poprzez rozpoznanie wniesionego odwołania.
Zaś pismem z dnia [...] lutego 2019 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania jego odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...], o umorzeniu postępowania.
Skarżący wskazał, iż od wniesienia odwołania minęło ponad 4 miesiące. Organ pozostaje bezczynności, co świadczy o lekceważącym stosunku organu władzy wykonawczej do władzy sądowniczej.
W związku z tym wniósł o:
- zobowiązanie Ministra Inwestycji i Rozwoju do wydania aktu w terminie 30 dni;
- stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce rażącym naruszeniem prawa;
- przyznanie od organu na rzecz skarżącego kwoty zadośćuczynienia w wysokości wg uznania Sądu;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm przepisanych prawem.
W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie i przedstawił przebieg postępowania w sprawie podnosząc, że rozstrzygnął już przedmiotową sprawę decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] - utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...].
Następnie odniósł się do zarzutów skargi stwierdzając, że pomimo, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało rozpatrzone zgodnie z terminem wynikającym z Kpa, niemniej brak jest podstaw do stwierdzenia celowości takiego działania tut. organu. Z uwagi na rozbudowany i wielowątkowy charakter sprawy, rozliczną ilość akt oraz szczegółową analizę materiału dowodowego nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym w art. 35 Kpa.
Należy w tym miejscu również podnieść, że Minister Inwestycji i Rozwoju prowadzi w Wydziałach Odszkodowawczych ponad 2000 spraw, a referentów prowadzących sprawy jest 15. Wiedzą znaną z urzędu zarówno Wojewódzkiemu jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, potwierdzaną w licznych wyrokach jest wysoce skomplikowany charakter spraw odszkodowawczych i wielość niezbędnych do podjęcia czynności: zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (wystąpienia o przesłanie akt, potwierdzenie stanu prawnego, etc.), jak i niedokumentowanych (analiza pozyskanych akt, analiza orzecznictwa, weryfikacja pozyskanych dokumentów, przygotowywanie projektów rozstrzygnięć i ich weryfikacja celem zachowania "jednolitej linii orzeczniczej" organu orzekającego w sprawach o ustalenie odszkodowania). Również niniejsza sprawa należy do tych bardziej skomplikowanych. Żadna z tych czynności nie może zostać pominięta, co skutkuje (przy bardzo dużej liczbie spraw przypisanych jednemu referentowi - ok. 150) tym, iż mogą darzyć się opóźnienia lub niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z Kpa.
Wprawdzie procedura administracyjna nie zawiera przepisów, z których expressis verbis wynikałby obowiązek rozpatrywania spraw zgodnie z kolejnością wpływu, niemniej tę powinność organów można wywieść z ogólnych zasad wyrażonych w Kpa, tj. art. 6 - 8 tej ustawy. Rozpatrując konkretną, indywidualną sprawę organ nie może bowiem stawiać stron jednego postępowania w uprzywilejowanej pozycji względem stron pozostałych prowadzonych przez siebie postępowań. Przy ograniczonych zasobach kadrowych przyspieszenie w sposób radykalny rozpatrzenia jednej ze sprawy nieuchronnie prowadzi do opóźnienia pozostałych. W tej sytuacji organ zmuszony jest kierować procesem rozpatrywania spraw w ten sposób, aby strony poszczególnych spraw były traktowane (w miarę możliwości) jednakowo. Tym samym jedyny sprawiedliwy system rozpoznawania wniosków opiera się na kolejności wpływu jako na głównym czynniku determinującym kolejność rozstrzygania każdej ze spraw. Ponadto, należy zauważyć, że rozpatrywanie spraw zgodnie z kolejnością wpływu praktykowane jest w sądach administracyjnych, gdyż wymóg taki stawia przepis § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177).
Poza powyższym należy również podkreślić, iż ponaglenie zostało złożone w dniu [...] lutego 2019 r. (piątek), natomiast skarga na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju została złożona w dniu [...] lutego 2019 r. (poniedziałek).
Następnie organ odniósł się do dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu wskazując, że stosownie do treści art. 52 § 1 ppsa, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Z treści powyższego przepisu wynika, iż przesłanka dopuszczalności postępowania sądowo-administracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność, polegającą na prowadzeniu postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, sprowadza się do tego, że skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środków prawnych przewidzianych w art. 37 § 1 Kpa, tzn. winien wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa lub wnieść ponaglenie.
Analiza akt niniejszej sprawy upoważnia do stwierdzenia, że wprawdzie skarżący dokonał czynności technicznej - złożył do organu pismo zatytułowane "ponaglenie", jednakże organ odwoławczy poddaje w wątpliwość uznanie, jakoby było to wystarczające dla jednoznacznego stwierdzenia, iż wyczerpany został wymagany przepisami prawa tryb postępowania, uprawniający do wniesienia skargi.
Bezsprzeczne jest bowiem, że od wpływu ponaglenia do wpływu skargi na bezczynność upłynęły zaledwie dwa dni, w tym dwa dni wolne od pracy (sobota oraz niedziela). Organ nie miał faktycznej możliwości zaznajomienia się z zarzutami ponaglenia oraz sporządzenia rozstrzygnięcia. Jak wynika z pieczęci na ponagleniu, dekretacja pisma nastąpiła nie w piątek, ale dopiero w dniu [...] lutego (poniedziałek) i dopiero po stosownej dekretacji dokument, wg zasad obiegu dokumentów w Ministerstwie, może trafić do odpowiedniego Departamentu. Ostatecznie, w dniu [...] lutego 2019 r. trafiło do Departamentu zarówno ponaglenie, jak i skarga, która została nadana w tym samym dniu.
Analiza powyższych okoliczności pozwala zwątpić, aby został spełniony warunek wcześniejszego wezwania organu do powzięcia bardziej zdecydowanych działań celem szybszego rozstrzygnięcia sprawy, kiedy pełnomocnik na wydanie decyzji pozostawia organowi 2 dni, przy czym są to dni wolne od pracy, nie będące dniami urzędowania Ministerstwa. Celem wniesienia ponaglenia jest zdyscyplinowanie organu, tymczasem niepozostawienie organowi szansy reakcji na wniesione ponaglenie pozbawia przepis sensu, jaki przyświecał ustawodawcy przy konstruowaniu instytucji ponaglenia. Uznanie w niniejszej sprawie spełnienia przesłanki wcześniejszego wyczerpania środków zaskarżenia spowoduje sprowadzenie przepisów wniesienia ponaglenia do traktowania jako czysto technicznych czynności i nie będzie miało nic wspólnego z rzeczywistymi racjami, jakie przyświecały ustawodawcy.
Ponadto, organ odwoławczy przy piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. zawiadomił stronę postępowania o niemożliwości rozpatrzenia sprawy w ustawowym terminie, wskazał przyczynę, poinformował o nowym terminie - [...] luty 2019 r. oraz pouczył o prawie wniesienia ponaglenia. Strona była zatem prawidłowo zawiadomiona o niedotrzymaniu terminu zawartego w przepisach Kpa.
Minister dodał, że brak jest również uzasadnienia do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości; wg uznania sądu - bowiem sankcja ta jest dodatkowym środkiem prawnym o złożonym charakterze, spełniającym funkcję quasi odszkodowania, środka dyscyplinującego oraz środka represyjnego. Stąd, ze względu na ten mieszany charakter, środek ów (podobnie jak przewidziana ww. przepisem grzywna) powinien być stosowany przede wszystkim w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, mimo braku ku temu jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji (lub dwóch) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego i uchylał się od rozstrzygnięcia sprawy.
Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, gdyż po wniesieniu przez skarżącego ponaglenia Minister Inwestycji i Rozwoju niezwłocznie podjął czynności zmierzające do zakończenia postępowania - co też uczynił decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Dotrzymany został zatem termin wyznaczony pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. jako termin zakończenia sprawy.
Podsumowując w ocenie Ministra Inwestycji i Rozwoju nie można zatem zarzucić organowi odwoławczemu bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - powoływana dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na tej podstawie możliwe zatem było rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Poza tym skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi do Sądu na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania jego odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r. złożył do organu ponaglenie - w trybie art. 37§ 1 kpa.
Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia.
Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce, jeśli w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Przy czym Sąd - badając skargę na bezczynność organu - czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Stosownie do treści art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność organu wyłącza możliwość jej uwzględnienia. W takiej sytuacji postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie bezczynności organu staje się bezprzedmiotowe.
W niniejszej sprawie Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...].
Wydanie przez organ powyższego orzeczenia wyłącza możliwość uwzględnienia przez Sąd skargi na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Skoro orzeczenie Ministra zostało wydane po wpłynięciu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, uznać należy, że organ załatwił sprawę, zaś postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna.
Wskazać jednak należy, iż zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru.
W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju aczkolwiek naganna, nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Organ bowiem poinformował stronę o terminie załatwienia sprawy (do dnia [...] lutego 2019 r.) i dotrzymał go, gdyż rozpoznał odwołanie G.L. wydając decyzję w dniu [...] lutego 2019 r.
Oceniając charakter bezczynności organu Sąd wziął też pod uwagę datę z jakiej pochodzi odwołanie ([...] października 2018 r.) oraz przedstawione przez Ministra w odpowiedzi na skargę okoliczności mające wpływ na niedotrzymanie przez niego terminów załatwienia sprawy. Wskazał on m.in., iż przyczyną zwłoki jest duża liczba spraw, które musi rozstrzygnąć według kolejności wpływu - zatem jego działanie nie jest wyrazem złej woli i nie cechuje go tak poważny stopień naruszenia prawa, jak twierdzi skarżący.
Oceniając zaistnieją w sprawie bezczynność jako nierażącą Sąd uznał jednocześnie, że skarga w części dotyczącej przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (kwoty zadośćuczynienia) jest nieuzasadniona.
Wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może"
w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.
Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia również przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 2934/16).
Analogiczne stanowisko w sprawie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2017 r. akt I OSK 798/17 oraz z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/16.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie są wymienione powody żądania przyznania skarżącemu od organu sum pieniężnych. Zatem z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznali w związku
z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować.
Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań organu jako bezczynności w rozpoznaniu odwołania - nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia sumy pieniężnej, bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności organu. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.
Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4, art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3, art. 151 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
-----------------------
7
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło