I SAB/Wa 124/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P., D. S., K. W., A. W., A. P. i K. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]" dz. Nr [...]; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. P., D. S., K. W., A. W., A. P. i K. S. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. P., D. S., K. W., A. W., A. P. i K. S., reprezentowani przez radcę prawnego A. S., złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...], w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...]" dz. Nr [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wskazanym uprzednio wnioskiem z 22 października 2014 r., A. W. D. S., K. W., K. P., A. P. i K. S. wystąpili o przyznanie odszkodowania za uprzednio wskazaną nieruchomość [...]. Następnie A. W., D. S., K. W., A. P. i K. S. złożyli zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, opatrzone datą 17 grudnia 2014 r., do Wojewody [...]. Ten ostatni organ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione, po czym 15 kwietnia 2015 r. zwrócił akta administracyjne Prezydentowi. Z kolejnym zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie z 27 stycznia 2017 r. wystąpił K. P. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2017 r., nr [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi I instancji dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. Ponadto z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu przedłożenia przez strony postanowienia właściwego sądu, stwierdzającego nabycie praw do spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po dawnym właścicielu S. W. oraz ewentualnie po dalszych spadkobiercach. W złożonej do Sądu skardze K. P., D. S., K. W., A. W., A. P. i K. S. wnieśli o: - wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej w sprawie rozpoznania wniosku skarżących, - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz - przyznanie od organu, na podstawie art. 149 § 2 ppsa, na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Skarżący uzasadnili, że organ jest bezczynny, a sprawa pozostaje niezakończona, pomimo toczącego się od trzech lat postępowania W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że wystąpił do strony o wykazanie następstwa prawnego po dawnym właścicielu ww. nieruchomości. Dokumenty te nie zostały przedłożone przez strony postępowania. Zatem wobec niekompletności akt i konieczności zgromadzenia dokumentacji nie było możliwe zakończenie sprawy w terminie wyznaczonym w postanowieniu wojewody z dnia [...] października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.". sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Z przepisu art. 35 § 1 – 3a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej zwanej "kpa.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z kolei załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 kpa. bezczynność w sprawie ma miejsce wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Oznacza to, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności, wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wskazaną nieruchomość, wpłynął do organu w dniu 24 października 2014 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Stosownie do treści powołanego art. 35 § 3 ka. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie Prezydent [...] dopiero [...] marca 2018 r, postanowieniem nr [...] zawiesił prowadzone z ww. wniosku postępowanie o przyznanie odszkodowania do czasu przedłożenia postanowienia właściwego sądu stwierdzającego nabycie praw do spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po dawnym właścicielu nieruchomości oraz również, ewentualnie po dalszych spadkobiercach. Oceniając działania organu sprzed zawieszenia postępowania Sąd uznał je za podejmowane z opóźnieniem, lecz przy ocenie stopnia naruszenia prawa zobowiązany był uwzględnić, iż nie można pominąć konieczności ustalenia przysługującej stronie legitymacji do wystąpienia ze stosownym wnioskiem. Jest ona kluczowa dla jego rozpoznania. Od niej zależy bowiem rozstrzygnięcie sprawy. Skoro, w ocenie organu zaszła konieczność wykazania następstwa prawnego po byłym właścicielu nieruchomości, za którą ma zostać wypłacone odszkodowanie - to Prezydent powinien był zawiesić postępowanie niezwłocznie po upływie terminu wyznaczonego stronom na nadesłanie stosowanych dokumentów. W niniejszej sprawie wniosek wpłynął pod koniec 2014 r., organ wezwał pełnomocnika wnioskodawców do przedłożenia ww. materiału dowodowego 23 listopada 2016 r. a postępowanie zostało zawieszone w marcu 2018 r. - dopiero po wpłynięciu skargi na bezczynność organu. Przy czym w okresie po wpłynięciu wniosku organ podjął zaledwie kilka czynności poszukując akt własnościowych sprawy i gromadząc materiał dowodowy sprawy (pisma z dnia 13 marca 2015 r. i 23 listopada 2016 r.) Z uwagi na powyższe konstatacje i stopień stwierdzonych naruszeń, jak też mając na względzie konieczność działań podjętych przez Prezydenta, Sąd stwierdził, że bezczynność organu, do czasu zawieszenia postępowania, naruszyła przepisy prawa, mając miejsce z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 kpa. Z powyższych względów, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. Ponadto, ze względu na zawieszenie przez organ postępowania w sprawie, bezprzedmiotowe stało się wydanie przez Sąd orzeczenia dotyczącego zobowiązania organu do wydania aktu i dlatego w tej części, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zostało ono umorzone (pkt 2 sentencji wyroku). Zawieszenie postępowania wstrzymuje bowiem bieg terminów przewidzianych w kpa – o czym stanowi art. 103 kpa - a tym samym eliminuje zwłokę w załatwieniu sprawy od daty zawieszenia. W kwestii przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu nie tylko skłonienie organu do rozstrzygnięcia sprawy, lecz też stanowi zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Sąd stanął na stanowisku, iż suma ta powinna być przyznawana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, kiedy istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowania tej sankcji organ sprawy nie załatwi, mając na względzie umotywowaną krzywdę, jakiej doznała strona. Taka sytuacja nie ma miejsca w sprawie, gdyż obecnie postępowanie zostało zawieszone do czasu wykazania stosownymi dokumentami następstwa prawnego. Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności, w części dotyczącej przyznania skarżącym sumy pieniężnej, Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.