I SAB/Wa 1249/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. p.f. "[...]" S.A. w likwidacji z siedzibą w W. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowania sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Z. p.f. "[...]" S.A. w likwidacji z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 27 lipca 2016 r. spółka Z. Spółka Akcyjna w likwidacji z siedzibą w W. (dalej jako: skarżąca), reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] oraz nr [...]. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że do dnia jej złożenia organ nie rozpoznał wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego w dniu 29 kwietnia 2016 r. Wskazano, iż organ nie rozpoznał ww. wniosku również po wezwaniu go do usunięcia naruszenia prawa pismem z 26 lipca 2016 r. W ocenie skarżącej, charakter przedmiotowej sprawy pozwala na wydanie orzeczenia merytorycznego. W sprawie zostały zebrane wszystkie dostępne dowody. Skarżąca wskazała ponadto, iż nie ma żadnych przeszkód formalnych, które wstrzymywałyby wydanie decyzji w stosunku do niego. Za taką przeszkodę nie można uznać w szczególności skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego drugiej strony postępowania administracyjnego E. sp. z o.o. S.K.A. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2016 r. Postanowienie to odnosiło się jedynie do drugiego uczestnika postępowania, gdyż organ stwierdził w nim, iż E. sp. z o.o. S.K.A. nie przysługuje status strony w postępowaniu. Organ w przedmiotowym postanowieniu nie odniósł się do merytorycznej słuszności żądania skarżącej. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, konieczne jest nie tylko wydanie odrębnej decyzji, ale również uznanie, że skarga E. sp. z o.o. S.K.A. nie tamuje postępowania administracyjnego z wniosku skarżącej. Powołując się na powyższe, skarżąca wniosła o: (i) zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji w sprawie w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt, (ii) stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, która wiąże się z rażącym naruszeniem prawa, (iii) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a, (iv) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz (v) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił z urzędu postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 29 kwietnia 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister wskazał, iż zawieszenie postępowania eliminuje możliwość powstania bezczynności organu związanej z upływem terminu do załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dacie orzekania. W sytuacji wydania przez organ decyzji lub postanowienia (w tym postanowienia o zawieszeniu postępowania) w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe. Skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, to sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. zobowiązać organ do rozpoznania wniosku w zakreślonym terminie. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, iż - jak wynika z akt sprawy - postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku skarżącej z dnia 29 kwietnia 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] oraz nr [...]. Wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 29 kwietnia 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 103 kpa, zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Dotyczy to także terminów załatwiania spraw administracyjnych określonych art. 35-36 kpa. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że niezależnie od czasu trwania zwłoki w załatwieniu sprawy, podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania w sprawie oznacza, że bezczynność organu ustaje. Okres zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności. Zawieszenie postępowania strona może zwalczać składając zażalenie. Podsumowując, przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w zakresie żądania rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i dlatego w tej części Sąd umorzył postępowanie (pkt 2 sentencji wyroku). Jednakże, chociaż wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni bezprzedmiotowym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania, czy bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, z 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12; dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Odnosząc się do powyższego wskazać trzeba, iż zgodnie z art. 35 § 3 kpa, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W niniejszej sprawie – jak to wynika z nadesłanych akt administracyjnych – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 29 kwietnia 2016 r. wpłynął do Kancelarii Ogólnej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 29 kwietnia 2016 r. Natomiast postępowanie odwoławcze zostało zawieszone z urzędu postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. Jak wynika z akt sprawy, w tym okresie organ odwoławczy nie podjął żadnej czynności zmierzającej do merytorycznego zakończenia postępowania. Nie stosował się również do dyspozycji art. 36 § 1 kpa i nie informował strony o zwłoce w załatwieniu sprawy oraz o nowym terminie jej załatwienia. W ocenie Sądu, w tych okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy bezczynność organu przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Przemawia za tym brak podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności procesowych ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy, co stoi w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania. To z kolei prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a., a także art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Organ nie wywiązywał się również z ustawowego obowiązku komunikowania stronie braku możliwości - pomimo starań organu, które muszą znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy - zakończenia przedmiotowego postępowania niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącej o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz przyznania na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, iż powołane sankcje są dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które w ocenie Sądu powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy. A więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez ich zastosowania (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie zaś art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).