I SAB/Wa 193/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi A. P., A. P. i V. P. na przewlekłość Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących A. P., A. P. i V. P. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 28 marca 2014 r. (data złożenia w organie) A. P., A. P. i V. P. wniosły skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę, położony w Dzielnicy U. przy ul. [...] z nieruchomości objętej KW nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżące wskazały, iż postępowanie administracyjne zawisłe przed Prezydentem W. przebiegało już od samego początku (tj. od dnia wniesienia wniosku w dniu 21 grudnia 2005 r.) w sposób przewlekły, a Prezydent W. dopuszczał się wielokrotnie rażącej bezczynności. Wskazały, iż pomimo wyznaczonych terminów, albo ostatniego dnia terminu, albo w ogóle po jego upływie, organ podejmował kolejne fikcyjne i pozorne czynności, których jedynym rzeczywistym powodem i celem było maksymalne wydłużenie postępowania w sprawie oraz maksymalne odłożenie w czasie decyzji administracyjnej, nawet kosztem rażącego złamania podstawowych przepisów kpa, zasad konstytucyjnych czy też zasad rozstrzygania tego typu spraw w państwie prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent W., pismem z dnia 23 kwietnia 2014 r. wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 35 i 36 kpa. Strona została poinformowana o przyczynie opóźnienia oraz o nowym terminie zakończenia postępowania (do dnia 31 grudnia 2014 r.), zgodnie z zaleceniami art. 37 kpa. W dniu 2 lipca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo organu – Prezydenta W. z dnia 26 czerwca 2014 r., którym poinformowano Sąd, iż w dniu [...] maja 2014 r. Prezydent W. wydał decyzję nr [...], którą orzekł o ustaleniu odszkodowania za grunt oznaczony jako działka ewidencyjna [...], uregulowany obecnie w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiący własność Miasta W. , zajęty pod drogę publiczną (gminną) – ul. [...], na rzecz A. P., A. P. i V. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, iż wydanie przez organ decyzji (postanowienia) nie zwalnia Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy nie było to rażące naruszenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni przychyla się do stanowiska i wykładni zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013., w sprawie I OSK 17/13 oraz w postanowieniu z dnia 21 marca 2013r. I OSK 481/13, w którym Naczelny Sąd Administracyjny również stwierdził, że użycie w zdaniu drugim art. 149 § 1 p.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Wskazać jednocześnie należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W niniejszej sprawie, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie A. P. i A. P. pismem z dnia 21 grudnia 2005 r. (data wpływu do organu) złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za w/w grunt zajęty pod drogę publiczną, położony w Dzielnicy W. przy ul [...] z nieruchomości objętej Kw nr [...]. Organ przedmiotowy wniosek rozpoznał decyzją z dnia [...] maja 2014 r., którą orzekł o ustaleniu odszkodowania za w/w grunt oznaczony jako działka ewidencyjna [...], uregulowany obecnie w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiący własność Miasta W., zajęty pod drogę publiczną (gminną) – ul. [...], na rzecz A. P., A. P. i V. P. [...]. Organ rozpoznając przedmiotowy wniosek przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony. Podkreślenia jednak wymaga, że chociaż wydanie przez organ rozstrzygnięcia w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając więc działanie Prezydenta W., Sąd doszedł do przekonania, że pomimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość, aczkolwiek naganna - nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę datę wpływu do organu przedmiotowego wniosku (19 grudzień 2005 r.), oraz fakt, iż organ od momentu złożenia wniosku prowadził czynności zmierzające do zakończenia postępowania a także, iż w okresie od 19 czerwca 2009 r. do 9 sierpnia 2012 r. postępowanie było zawieszone do czasu wydania przez Wojewodę [...] decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie z mocy prawa własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego w/w nieruchomości, mając również na względzie okoliczność znaną Sądowi z urzędu, a dotyczącą prowadzenia dużej liczby tego typu postępowań (jakkolwiek nie wpływa to na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego), czyniącą praktycznie niemożliwym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia – Sąd uznał, że zaistniała bezczynność organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Umorzenie postępowania w części dotyczyło zobowiązania organu, które to w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.