I SAB/Wa 217/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi A.G., H.F. i A.K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], dawna [...], ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A.G., H.F. i A.K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...], reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. (data wpływu do organu w dniu 9 stycznia 2017 r.) wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], dawna [...], ozn. hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że wobec nierozpoznania powyższego wniosku skarżących w terminie przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego wniesione zostało zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W następstwie rozpoznania zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący trzy miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Wobec dalszej zwłoki organu skarżący wnieśli ww. skargę żądając o: 1) zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażącego naruszenia prawa; 3) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a.; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej; 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz 6) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 1989 r. Urząd Dzielnicowy [...] zawiesił z urzędu postępowanie o odszkodowanie za wyżej opisaną nieruchomość oraz nieruchomość położoną przy ul. [...] ozn. hip. [...] zainicjowane wnioskiem A. i J.G. z dnia [...] lipca 1985 r. oraz zobowiązał ww. do przedłożenia postanowień sądu o nabyciu praw do spadku po braciach: E., J., T. i W.G. W dniu [...] grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżących wystąpił ponownie z wnioskiem o odszkodowanie, zaś w grudniu 2016 r. przedłożył postanowienia spadkowe po E., J., T. i W.G. Jak wskazał organ, po E.G. odziedziczyła J.G., jej spadkobiercą jest L.D. w [...] spadku, którego adresu lub ewentualnych następców prawnych strona skarżąca nie podała. Tym samym, zdaniem organu, nie było możliwe zakończenie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych wart. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto zauważenia wymaga, że w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] (której dotyczył także wniosek A. i J.G. z dnia [...] lipca 1985 r.) Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2645/15 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 308/15 i zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku A.G., H.F. i A.K. z dnia [...] grudnia 2013 r. w terminie 2 miesięcy, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył organowi grzywnę w wysokości 5.000 złotych. Biorąc pod uwagę powyższe oraz materiał dokumentacyjny sprawy, Sąd orzekający stwierdził, że w Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r., który dotyczy sprawy o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], dawna [...], ozn. hip. [...]. Bezczynność ta zaś ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa albowiem niesporne jest, że pierwotny wniosek o ustalenie odszkodowania pochodzi z 1985 r., ponowienie jego nastąpiło w grudniu 2013 r. i sprawa pozostaje do dnia wniesienia skargi w styczniu 2017 r. bez rozpoznania. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 29 kwietnia 2016 r., bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie o odszkodowanie było zawieszone w 1989 r. Organ bowiem ma obowiązek monitorowania czy nie wystąpiły przesłanki do podjęcia zawieszonego postępowania oraz reagowania na wystąpienia strony, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Akta sprawy wskazują, że także złożone przez skarżących zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie nie zmobilizowało Prezydenta do podjęcia jakiejkolwiek czynności w niniejszej sprawie, a dodatkowy termin wyznaczony przez Wojewodę (postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r.) upłynął bezskutecznie. Dopiero w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ poinformował pełnomocnika skarżących, że wobec braku postanowień spadkowych po E.G. i T.G. – nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego. Również złożenie przez skarżących w grudniu 2016 r. pisma procesowego, z którego wynikało, że wszyscy uczestnicy postępowania zostali ustaleni (dołączono postanowienia spadkowe i akty poświadczenia dziedziczenia), nie zdyscyplinowało organu do podjęcia żadnej aktywności w niniejszym postępowaniu do dnia wyrokowania. W efekcie skargi na bezczynność Prezydent podniósł, że strona postępowania zobowiązana jest także wskazać adres zamieszkania jednego z następców prawnych (L.D.) oraz ewentualnych następców prawnych. Jednocześnie z akt nie wynika aby organ informował skarżących od 2013 r. (poza ww. pismem z kwietnia 2015 r.) o stanie postępowania, przyczynach zwłoki oraz dodatkowym terminie załatwienia sprawy, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Podejmowanie działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy w tak dużych odstępach czasu (należy pamiętać, że pierwotny wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość został złożony [...] lipca 1985 r.) pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Ponadto zauważenia wymaga, że w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2016 r. Sąd podzielił stanowisko skarżących kasacyjnie co do podzielnego charakteru roszczenia odszkodowawczego będącego przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie. To z kolei oznacza, że organ winien jest ocenić, w stosunku do których z wnioskodawców ustały przyczyny zawieszenia, a w stosunku do których zawiera ewentualne dalsze braki w tym zakresie. Także ustalenie adresu jednego z uczestników postępowania (tj. L.D.), wobec okoliczności, iż wniosek o odszkodowanie pochodzi z 1985 r. nie powinno być przeszkodą dla organu w dążeniu do merytorycznego zakończenia postępowania. W konsekwencji, biorąc pod uwagę stan sprawy a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2016 r., Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 6.000 złotych. W ocenie składu orzekającego kwota ta jest wystarczająco represyjna jak i dyscyplinująca organ a także mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie, na tym etapie postępowania, Sąd nie dostrzega potrzeby przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, jest to bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Powinien on być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tego względu formułowane w tym względzie żądanie skargi nie mogło zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlega oddaleniu. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1, 1a i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 4 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 5, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm).