I SAB/Wa 229/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. S., M. G. i K. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 24 czerwca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "Osada nr [...] przy drodze [...] w [...]", w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2 000 (dwa tysiące) złotych; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących C. S., M. G. i K. R. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. C. S., M. G. i K. R. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] sierpnia 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminów załatwienia sprawy oraz wniesienia ponaglenia do rozpoznania powyższego wniosku, organ do dnia dzisiejszego sprawy nie zakończył. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."; przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że wskutek rażącego naruszenia prawa przez organ, ponieśli realną stratę polegającą na braku możliwości dysponowania środkami pieniężnymi należnymi tytułem odszkodowania za przejętą nieruchomość. Mają oni również poczucie krzywdy spowodowanej faktem, że nie mieli możliwości uzyskania odsetek z lokat bankowych za okres kilku lat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że nie dysponuje jeszcze kompletnym materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki do przyznania skarżącym odszkodowania. W celu uzupełnienia akt sprawy zaistniała konieczność zlecenia opracowania geodezyjnego – mapy sytuacyjnej nieruchomości z rozliczeniem w działkach ewidencyjnych, wykreśleniem decyzji lokalizacyjnych oraz wkreślenia nieruchomości hipotecznej na zdjęcia lotnicze pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego. Z powyższych przyczyn pełnomocnik skarżących został poinformowany, że postępowanie zostanie zakończone do [...] stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735), powoływanej dalej jako "K.p.a." organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że Prezydent w piśmie z [...] września 2020 r. poinformował pełnomocnika skarżących o możliwym terminie wydania decyzji do [...] stycznia 2021 r. Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu wniosku z [...] czerwca 2014 r. podjął tylko kilka czynności w sprawie i to w dużych odstępach czasu. I tak w dniu [...] lipca 2014 r. wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w Dzielnicy [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości (akta te wpłynęły w dniu [...] sierpnia 2014 r.); w dniu [...] czerwca 2018 r. do Biura Geodezji i Katastru Wydziału Ewidencji Gruntów i Budynków dla Dzielnicy [...], Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy [...], Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...] i Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie dokumentów dotyczących nieruchomości, które znajdują się w ich zasobach (odpowiedzi na ww. pisma wpływały w dniu [...] lipca 2018 r. i [...] grudnia 2018 r.); w dniu [...] sierpnia 2018 r. do Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o udzielenie informacji, kiedy nastąpiło przejęcie przedmiotowej nieruchomości pod inwestycję (dokumenty te wpłynęły w dniu [...] września 2018 r.); w dniu [...] lutego 2020 r. do Sądu Rejonowego dla [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych o nadesłanie kopii z akt księgi hipotecznej przedmiotowej nieruchomości (dokumenty te wpłynęły w dniu [...] czerwca 2020 r.). Dopiero przy tym w dniu [...] września 2020 r. pierwszy raz poinformowano pełnomocnika skarżących o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., bowiem przez okres 7 lat od otrzymania wniosku, jedynie raz poinformował strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy. W konsekwencji za zasadne Sąd uznał żądanie wymierzenia organowi grzywny. Z tym, że jej wymiar ustalił na poziomie 2000 zł (a nie jak oczekiwali tego skarżący w maksymalnej wysokości) uznając, że będzie on wystarczająco represyjny by wypełnił także funkcję dyscyplinującą i skłonił Prezydenta do rozpoznania wniosku o odszkodowanie bez zbędnej zwłoki – nie później niż w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Mimo kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że poza represyjną i prewencyjną funkcją tego środka prawnego, ma on również znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma zatem - jak wskazuje się w orzecznictwie - zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu (por. wyroki NSA: z 16 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2934/16, lex nr 2298889; z 7 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17, lex nr 2376509). Tymczasem w niniejszej sprawie, choć skarżący wskazali w skardze, że wskutek rażącego naruszenia prawa przez organ, ponieśli realną stratę polegającą na braku możliwości dysponowania środkami pieniężnymi należnymi tytułem odszkodowania za przejętą nieruchomość, to jednak całkowicie pominęli okoliczność, że dopiero w grudniu 2017 r. (a zatem trzy i pół roku od daty złożenia wniosku o odszkodowanie) nadesłali dokumentację wskazującą na następstwo prawne po byłych właścicielach przedmiotowej nieruchomości, co umożliwiło organowi nadanie dalszego biegu sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1-3 wyroku. O oddaleniu skargi w pkt 4 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 5 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.