I SAB/Wa 255/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2016 r. sprawy ze skargi H. H., J. N. i W. O. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz H. H., J. N. i W. O. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. H., J. N. i W. O. pismem z [...] lutego 2016 r. złożyli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzją z [...] lipca 2000 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2000 r., nr [...] odmawiającą A. O., H. H., J. N., W. O. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Prezydent nie wydał decyzji, jak również nie poinformował stron o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy. Skarżący przytoczyli treść art. 35 § 1 i § 3 kpa. Podnieśli, że przedmiotowej sprawy nie sposób uznać za szczególnie skomplikowaną. Tymczasem organ nie załatwił jej w terminie ustawowym. Skarżący podali, że złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa, wobec czego spełniony został warunek formalny umożliwiający rozpoznanie skargi. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wyjaśnił, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...]"- rej. hip. [...], działka nr [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50,poz.279). Obecnie przedmiotowy grunt stanowi własność Miasta [...]. Organ wskazał, że jak wynika z treści zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] Oddział Ksiąg Wieczystych z [...] kwietnia 1949 r., nieruchomość ozn. jako "[...], o powierzchni [...] m 2 zapisana była jawnym wpisem na: W. i A. małżonków O. w częściach równych niepodzielnie. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu został złożony w [...] kwietnia 1949 r., przez W. i A. O. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] grudnia 1951 r., nr [...] odmówiło dawnym właścicielom ustanowienia prawa własności czasowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 1999 r., nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia dekretowego. Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2000 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z [...] kwietnia 1949 r. orzekł o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu przy ul. [...] w W[...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2000 r., nr [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta z [...] stycznia 2000 r. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Pismem z [...] listopada 2013 r. H. H., J. N. i W. O. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z [...] stycznia 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. nr [...] umorzyło, jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2000 r. Prezydent [...] postanowieniem z [...] marca 2016 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku dekretowego do czasu ustalenia spadkobierców A. O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji wydania przez organ decyzji lub postanowienia (w tym postanowienia o zawieszeniu postępowania) w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe. Skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, to sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie decyzji. W niniejszej sprawie Prezydent [...] po wniesieniu skargi, postanowieniem z [...] marca 2016 r. zawiesił postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego. Zgodnie z treścią art. 103 kpa zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Dotyczy to zatem także terminów załatwienia sprawy (art. 35-36 kpa). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niezależnie od czasu trwania zwłoki w załatwieniu sprawy podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania w sprawie oznacza, że bezczynność organu ustaje. Okres zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności. Zawieszenie postępowania strona może zwalczać składając zażalenie. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe odnośnie żądania wydania aktu i dlatego w tej części zostało umorzone (pkt 2 sentencji wyroku). Podkreślenia wymaga jednak, że chociaż wydanie przez organ postanowienia o zwieszeniu postępowania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa w zakresie orzekania, czy bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, z 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12; cbois.nsa.gov.pl.). Zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa) Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy, Sąd uznał, że do czasu wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania Prezydent pozostawał w bezczynności. Jak wynika z akt sprawy po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji z [...] lipca 2000 r., nr [...] uchylającej decyzję Prezydenta z [...] stycznia 2000 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, Prezydent nie podejmował żadnych czynności w sprawie i dopiero [...] grudniu 2002 r. skierował pismo do pełnomocnika stron, aby strony stawiły się w organie celem złożenia wyjaśnień odnośnie posiadania nieruchomości w dniu [...] kwietnia 1949 r. i zamiaru wykorzystywania gruntu na początku lat 50 - tych. Pismem z [...] marca 2003 r. organ zwrócił się do Biura Prawnego o opinię w sprawie. Następnie pismem z [...] stycznia 2005 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Dzielnicy [...] o nadesłanie dokumentów i informacji wskazanych w tym piśmie. Odpowiedź na powyższe pismo wpłynęła do organu [...] marca 2005 r., jednakże organ uznał ją za niepełną, wobec czego pismem z [...] maja 2005 r. zwrócił się do Delegatury o udzielenie pełnej odpowiedzi na swoje pismo. Od tego czasu Prezydent nie podejmował czynności w sprawie. W maju 2014 r. akta sprawy zostały przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w związku z wnioskiem stron o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2000 r. Po wydaniu przez Kolegium decyzji z [...] lipca 2015 r. o umorzeniu postępowania nadzorczego, akta zostały zwrócone do organu I instancji. Jednakże nie wynika z nich aby organ podejmował czynności zmierzające do rozpoznania wniosku dekretowego. Niewątpliwie więc organ dopuścił się bezczynności. W ocenie Sądu zaistniała bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechań organów. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Ponadto brak możliwości zakończenia postępowania powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. W przedmiotowej sprawie organ o niemożności zakończenia postępowania w terminie stron nie zawiadomił. Wobec czego postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Dlatego Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa. Jednocześnie należy dostrzec, że skarżący reprezentowani w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika nie poinformowali organu o zgonie A. O. (zmarłej w 2003 r.). Natomiast złożenie przez skarżących wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia, już wcześniej usuniętego z obrotu prawnego, niewątpliwie przyczyniło się do zwłoki w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Sąd oddalił skargę w zakresie dotyczącym żądania przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżących. Sąd uznał, że orzeczenie o dopuszczeniu się przez organ bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jest wystarczającą dolegliwością dla organu motywującą go, po podjęciu zawieszonego postępowania, do sprawnego rozpoznania wniosku. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 161 § 1 pkt 3, art. 151 i art. 200 ppsa.