I SAB/Wa 274/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu. Pismem z [...] października 2016 r. M.S. oraz M.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 35 § 1 k.p.a., art. 104 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. Skarga ta wniesiona została w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z [...] maja 2014 r. (który wpłynął do organu 10 czerwca 2014 r.) M.S. oraz M.S., powołując się na następstwo prawne po byłym właścicielu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (J.S.) wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenia w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odszkodowania za ww. nieruchomość. Wobec nierozpoznania wniosku w terminach wynikających z przepisów procedury administracyjnej, wnieśli oni do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w powyższej sprawie. W następstwie rozpoznania tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 855/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Stwierdził nadto, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oddalił natomiast skargę w zakresie sformułowanego w niej żądania wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny z tytułu zaistniałej bezczynności. Nim doszło do wydania wskazanego wyroku, skarżący pismem z [...] stycznia 2016 r. wnieśli na podstawie art. 37 k.p.a. do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłość działania organu. Następnie złożyli wskazaną na wstępie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] w [...], w której domagali się: stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłości i że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązania Prezydenta [...] do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od uprawomocnienia się wyroku; wymierzenia mu grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenie w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz zasądzenie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenie w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na wprowadzenie z dniem [...] grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta [...] nowej wewnętrznej procedury postępowania w tego rodzaju sprawach w komórce organizacyjnej organu odpowiedzialnej za ich merytoryczne rozpoznanie. Wyjaśniał przy tym, iż po zgromadzeniu całości wymaganej dokumentacji i sprawdzeniu czy w sprawie nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji, będą podjęte czynności ustalające czy istnieją środki na pokrycie odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Przedmiotem skargi M.S. i M.S. jest przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania administracyjnego w sprawie zainicjowanej wnioskiem z [...] maja 2014 r. o ustalenie i przyznanie odszkodowania za utraconą przez ich poprzednika prawnego nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. Wniesiona ona zaś została w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostawał (i pozostaje nadal) wydany w następstwie rozpoznania ich skargi prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 7 kwietnia 2016 r. akt I SAB/Wa 855/15 stwierdzający, że Prezydent [...] dopuścił się w tej sprawie zarzucanej mu wówczas bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązującym organ do rozpoznania w terminie 4 miesięcy od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem złożonego przez skarżących wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W tym stanie rzeczy przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności obecnie złożonej skargi koniecznym było rozważenie, czy ze względu na przedstawione uwarunkowania faktyczno-prawne w jakich została wniesiona, jest ona dopuszczalna. W pierwszej kolejności zatem zacząć należy od uwagi natury ogólnej, że przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) dalej: "p.p.s.a." skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest środkiem prawnym, za pomocą którego jednostka może zwalczać dysfunkcjonalność w działaniach organów władzy publicznej prowadzącą do niezałatwiania bez zbędnej zwłoki w sposób prawem przewidziany zawisłej przed nimi sprawy administracyjnej. Samo pojęcie "bezczynności" jak też "przewlekłości postępowania" nie zostały jednak przez ustawodawcę zdefiniowane. W orzecznictwie prezentowany jest natomiast pogląd, podzielany przez Sąd orzekający w składzie rozpoznającym skargę, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r. I OSK 2114/13 Lex nr 1421789). Zaś z jego przewlekłością wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony. Wystąpi ona zatem wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 9 maja 2017 r. II OSK 1158/16, LEX nr 2302193). Przy takim ujęciu instytucji "przewlekłości postępowania", bezczynność organu będzie co do zasady każdorazowo konsekwencją prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, a więc jego kwalifikowaną formą. Zasadniczym natomiast przedmiotem postępowania zarówno w sprawie ze skargi na bezczynność organu jak i przewlekłe prowadzenie postępowania stanowi ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania go do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jak też ocena charakteru stwierdzonej zwłoki (stanowiąca prejudykat w sprawie o odszkodowanie dochodzone na podstawie art. 4171 § 3 k.c.). Prawodawca nie wprowadził bowiem rozróżnienia konsekwencji prawnych w odniesieniu do bezczynności i przewlekłości postępowania organu, ustanawiają w art. 149 .p.p.s.a. dla obydwu tych spraw tożsame stosowane przez sąd administracyjny środki prawne. Przede wszystkim zatem uwzględniając skargę wniesioną w jednym z tych przedmiotów (względnie obydwu), Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia czynności, jak też stwierdza, że dopuścił się on bezczynności lub przewlekłego postępowania (§ 1 pkt 1 i 3 art. 149), oraz formułuje ocenę charakteru stwierdzonej bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1a), tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie. W dalszej natomiast kolejności może również zastosować z urzędu lub na wniosek strony przewidziane w § 2 art. 149 środki o charakterze dyscyplinująco-represyjnym w postaci grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W niektórych kategoriach spraw, może także orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku (por. art. 149 § 1b ). W sytuacji zatem gdy w następstwie uwzględnienia wcześniej wniesionej w tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawie administracyjnej skargi na bezczynność organu, prawomocnym wyrokiem sądu stwierdzono ową bezczynność, oceniając ją przy tym jako mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązano organ do wydania w niej stosownego aktu (a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie), wykluczona jest dopuszczalność przyjęcia do merytorycznego rozpoznania kolejnej wniesionej przez ten sam podmiot skargi, której istota sprowadza się do ponowienie zarzutu nieterminowego rozpoznania przez organ ww. sprawy administracyjnej, bez względu na to czy wnoszący ją kładzie obecnie akcent na sam fakt prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, czy też bezczynność. W konsekwencji wniesiona w takich okolicznościach faktycznych skarga jako niedopuszczalna, podlegać musi odrzuceniu. Kilkukrotne bowiem zobowiązywanie organu do wydania w oznaczonym terminie aktu administracyjnego, czy też dokonania czynności, wobec wyrzeczenia już takiego obowiązku na skutek rozpoznania pierwszej skargi konsumującej także zarzuty odnoszące się do przewlekłego prowadzenie postępowania (bezczynność jest wszak kwalifikowaną postacią przewlekłości), byłoby całkowicie zbędne, a zarazem bezprzedmiotowe. Środkiem zwalczania zwłoki organu w załatwieniu sprawy, mającej miejsce po wydaniu wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, jest natomiast przewidziana w art. 154 p.p.s.a. skarga na niewykonanie owego wyroku i to w niej, a nie w powielaniu skargi, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a, powinna strona poszukiwać ochrony przed opieszałością organu. Z tych względów skarga M.S. i M.S., jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu, o czym orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.