I SAB/Wa 301/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. Z. i J. B. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących J.Z. i J.B. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J.Z. i J.B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] polegającą na nierozpoznaniu ich wniosku z 2005 r. o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa lub m. [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości wskazanych we wniosku. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że w związku z ww. wnioskiem Wojewoda [...] podjął działania dopiero w 2012 roku, kiedy to pismem z dnia 24 lipca 2012 r. zwrócił się do skarżących o uzupełnienie wniosku. W związku z brakiem podejmowania przez organ czynności mających na celu zakończenie postępowania skarżący pismem z dnia 21 lipca 2014 r. zwrócili się do Ministra Infrastruktury i Rozwoju z zażaleniem na niezałatwienie przez Wojewodę [...] sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] listopada [...] r. znak: [...] organ wyższej instancji wyznaczył Wojewodzie [...] dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy. Skarżący wskazali, iż pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju na załatwienie sprawy przez Wojewodę [...], do dnia wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ I instancji nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego J. Z. i J. B. złożyli skargę na bezczynność organu I instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wojewoda Mazowiecki pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r. przekazał przedmiotową skargę do sądu wraz z aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi. Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie administracyjne dotyczące nieruchomości stanowiących działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...] położonych przy ul. [...] i w rejonie ul. [...] w [...] zostało zakończone wydaniem przez Wojewodę [...] w dniu [...] marca [...] r. decyzji nr [...] i nr [...]. Jednocześnie organ stopnia podstawowego wyjaśnił, iż postępowanie administracyjne dotyczące nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] położoną przy ul. [...] i dotyczące nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w [...] zostało zakończone wydaniem przez Wojewodę [...] w dniu [...] kwietnia [...] r. decyzji nr [...] i decyzji nr [...]. Ponadto Wojewoda [...] wyjaśnił, iż wydanie czterech ww. decyzji stanowi rozstrzygnięcie w całości złożonego przez skarżących wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, iż wydanie przez organ decyzji nie zwalnia Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie było to rażące naruszenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni przychyla się do stanowiska i wykładni zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013., w sprawie I OSK 17/13 oraz w postanowieniu z dnia 21 marca 2013r. I OSK 481/13, w którym Naczelny Sąd Administracyjny również stwierdził, że użycie w zdaniu drugim art. 149 § 1 p.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, gdyż akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Wskazać jednocześnie należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W niniejszej sprawie, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wniosek skarżących z dnia [...] grudnia 2005 r. o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa na rzecz m.[...] określonych nieruchomości został doręczony do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] w dniu [...] grudnia 2005 r., o czym świadczy prezentata Kancelarii Głównej [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] umieszczona na przedmiotowym wniosku. Organ przedmiotowy wniosek rozpoznał dopiero w 2015 r., wydając w sprawie cztery decyzje, tj. decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. i decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Tym samym organ rozpoznając niemalże po 10 latach wniosek skarżących zdecydowanie przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony. Niemniej jednak wydanie ww. decyzji przez Wojewodę [...] skutkować musi umorzeniem postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji jako bezprzedmiotowej. Ponieważ Sąd jest również zobligowany do oceny wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., dokonując pod tym kątem oceny sprawy uznać należało, że przekroczenie terminów na załatwienie niniejszej sprawy nosi cechy rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Jakkolwiek dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów do załatwienia sprawy, przekroczenie tych terminów musi być bowiem znaczne. Niewątpliwie przekroczenie terminu o niemalże dziesięć lat świadczy o tym, iż organ znacznie przekroczył maksymalny 2-miesięczny termin ustawowy na załatwienie sprawy. Sąd wziął ponadto pod uwagę, iż w okresie między latami 2005-2012 nie było prowadzone nawet postępowanie wyjaśniające, zaś po 2012 r. było ono prowadzone przewlekle. Organ nie informował stron postępowania o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Organ nie wskazał również w odpowiedzi na skargę z jakich konkretnych, obiektywnych przyczyn pozostawał tak długi okres czasu w bezczynności. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.