I SAB/Wa 303/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2013 r. sprawy ze skargi A. C., T. K., A. B., J. B. i J. M. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałej części umarza postępowanie sądowe; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących A. C., T. K., A. B., J. B. i J. M. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A.C., T. K., A. B., J. B. i J. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] października 1954 r. nr [...] o przydziale J. B. i K. C. do naprawy budynku położonego w W. przy ul. [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, T. K. oraz A. i J. małż. B., wnioskiem z 3 listopada 2000 r. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 1954 r. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2002 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] października 1954 r., natomiast Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] lipca 2002 r. nr [...] utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 maja 2004 r. sygn. akt I SA 2111/02 stwierdził nieważność decyzji z [...] lipca 2002 r. i [...] marca 2002 r., jako wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości. Minister Infrastruktury postanowieniem z [...] lutego 2009 r. nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie, a następnie postanowieniem z [...] października 2011 r. nr [...] postępowanie to podjął. Pismem z 26 października 2011 r., a następnie z 3 stycznia 2012 r. organ poinformował strony postępowania o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy. Z kolei pismem z 26 października 2012 r. poinformował strony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, możliwości zapoznania się z nim, składania wyjaśnień, wniosków i dowodów na poparcie swoich stanowisk. Organ wskazał jednocześnie, że z uwagi na konieczność dokonania analizy geodezyjno-prawnej zgromadzonego materiału dowodowego, decyzja w sprawie wydana zostanie do 31 grudnia 2012 r. Wobec braku rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący pismem z 19 marca 2013 r. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji rozpoznającej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 1954 r. W związku z dalszą bezczynnością organu, A. C., T. K., A. B., J. B. i J.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, uzupełnioną pismem z 2 sierpnia 2013 r., wskazując, że organ niewydając decyzji rażąco naruszył art. 12, art. 35 § 3 i art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), powoływanej dalej jako "k.p.a." W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, względnie umorzenie postępowania i wyjaśnił, że decyzją z [...] czerwca 2013 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] października 1954 r., natomiast decyzją z [...] czerwca 2013 r. nr [...] umorzył postępowanie z wniosku T. K., uznając że nie jest ona stroną niniejszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności, czy przewlekłości organu administracji publicznej, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. Jak wynika z akt niniejszej sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] czerwca 2013 r. nr [...] umorzył przedmiotowe postępowanie z wniosku T. K., natomiast decyzją z [...] czerwca 2013 r. [...], po rozpoznaniu wniosku A. i J. małż. B. (w miejsce których wstąpili ich następcy prawni), stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] października 1954 r. Zdaniem Sądu, wydanie przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazanych decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z 3 listopada 2000 r. Oczywiste jest bowiem, że organ załatwił sprawę i nie pozostaje już w bezczynności. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe, dlatego w tym zakresie zostało umorzone (pkt 2 sentencji wyroku). Podkreślenia wymaga jednak, że chociaż wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, z 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12; cbois.nsa.gov.pl.). Oceniając aktywność organu w niniejszej sprawie Sąd uznał, że bezczynność, której się dopuścił jest naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na długość prowadzonego postępowania, brak realnych i skutecznych prób jego zakończenia oraz znaczne przekroczenie terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że postanowieniem z [...] lutego 2009 r. organ zawiesił przedmiotowe postępowanie, natomiast zgodnie z treścią art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie, a zatem także terminów załatwienia sprawy (art. 35–36 k.p.a.). Wskazać jednak należy, że po podjęciu przedmiotowego postępowania w dniu [...] października 2011 r., wszelkie czynności organu podejmowane były w odstępach kilku lub kilkunastomiesięcznych. W okresie pierwszych dwóch miesięcy od podjęcia postępowania organ podejmował wprawdzie czynności zmierzające do ustalenia kręgu stron postępowania (wystąpił do zamieszkałej za granicą J. K. o ustanowienie pełnomocnika do doręczeń w Polsce; do T.K., J. B. i J. M. o nadesłanie pełnomocnictwa dla adw. A. P.; do Sądu Rejonowego dla W. w W. [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych o nadesłanie stosownych postanowień tego sądu; dwukrotnie informował strony postępowania o przewidywanych terminach rozpatrzenia sprawy – do 31 grudnia 2011 r., a następnie do 31 marca 2012 r.). Wskazać jednak należy, że choć dokumenty, o które wystąpiono do ww. Sądu Rejonowego, nadesłane zostały w dniu 24 stycznia 2012 r., przez okres kilku miesięcy organ nie podjął w sprawie żadnych czynność, które uzasadniałyby zwłokę w wydaniu decyzji. Dopiero bowiem pismem z dnia 26 października 2012 r. organ zawiadomił strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, możliwości zapoznania się z nim, składania wyjaśnień, wniosków i dowodów na poparcie swoich stanowisk. Minister wskazał jednocześnie, że z uwagi na konieczność dokonania analizy geodezyjno-prawnej zgromadzonego materiału dowodowego, decyzja w sprawie wydana zostanie do 31 grudnia 2012 r. Od tej jednak daty, do dnia wniesienia skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (tj. 23 maja 2013 r.), organ nie tylko nie wydał decyzji rozpoznającej wniosek z 3 listopada 2000 r., ale również nie podjął żadnej czynności wskazującej na jakąkolwiek jego aktywność w niniejszej sprawie. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, wskazują w sposób jednoznaczny, że brak rozstrzygnięcia sprawy decyzją merytoryczną było wynikiem niepodejmowania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej działań zmierzających do zakończenia postępowania w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z tych też względów Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a.