I SAB/Wa 326/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie Asesor WSA Iwona Ścieszka Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. T. i D. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w powiecie [...], w gminie [...], w obrębie [...]-[...], oznaczoną jako działka nr [...] oraz działka nr [...] w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A. T. i D. T. solidarnie kwotę 614 (sześćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 23 października 2020 r. A. T. i D. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomości położone w gminie [...] ozn. jako działki nr: [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha, przejęte na własność Skarbu Państwa pod drogę ekspresową S17. Skarżący podali, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] ustalił odszkodowanie za przedmiotowe nieruchomości. Decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...].powyższa decyzja została uchylona w całości. W dniu 15 stycznia 2020 r. zostało złożone ponaglenie do organu, a sprawa do tej pory nie została rozpoznana. Ponadto strona nie otrzymała informacji o przyczynach zwłoki i o nowym terminie jej załatwienia. W związku z tak umotywowanymi zarzutami, domagali się: zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie; stwierdzenia, że dopuścił się on przewlekłego prowadzenia postępowania; przyznania na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w wysokości 2000 złotych, a także zasądzenia na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego i kwoty 34 złotych uiszczonej tytułem opłaty skarbowej. Skarga poprzedzona została wniesionym do Ministra Rozwoju w trybie art. 37 k.p.a. ponagleniem. . W odpowiedzi na skargę organ wskazywał, że po uchyleniu decyzji z [...] marca 2019 r. dotyczącej ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zlecono biegłemu sporządzenie nowego operatu. Do sporządzonego operatu zostały złożone przez pełnomocnika skarżących uwagi, które zostały przekazane do biegłego z prośbą o ustosunkowanie się do nich. W dniu 30 września 2020 r. rzeczoznawca nadesłał odpowiedź datowaną na dzień 11 lutego 2019 r. Organ zwrócił się do biegłego o korektę daty, ale powyższa korekta do dnia dzisiejszego nie wpłynęła. Dlatego Wojewoda zlecił sporządzenie nowej opinii. O podejmowanych czynnościach i terminach zakończenia postępowania strony były informowane. W związku z powyższymi wyjaśnieniami organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga w zakresie w jakim zarzuca Wojewodzie [...] przewlekłe prowadzenie postępowania jest zasadna, jednak nie wszystkie ujęte w niej żądania mogły być uwzględnione. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez ów organ jest ustalenie w trybie art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ( Dz. U. z 2018 r. poz. 474 ze zm. dalej specustawa drogowa) odszkodowania z tytułu odjęcia skarżącym prawa własności do gruntu nieruchomości położonej w gminie [...] ozn. jako działki nr: [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha, które to działki przeznaczone zostały pod drogi publiczne. Zgodnie z art. 12 ust. 4b specustawy drogowej decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 4g tej ustawy, jeżeli decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Zwrot akt do organu I instancji przez Ministra Inwestycji i Rozwoju miał miejsce 19 sierpnia 2019 r. Następnie w sprawie został sporządzony nowy operat szacunkowy, który został przekazany do organu 29 stycznia 2020 r. Kolejną czynnością organu było zawiadomienie stron pismem z dnia 29 stycznia 2020 r. o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, określając go na 31 marca 2020 r. Biorąc pod uwagę opisane wyżej czynności w sprawie, bezsprzecznie organ nie dokonał ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa własności nieruchomości skarżących objętych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] o zezwolenie na realizacje inwestycji drogowej w terminie o którym mowa w art. 12 ust. 4 ustawy. Także do momentu wyrokowania sprawa odszkodowania nie została załatwiona. Nie sposób zatem uznać, że postępowanie organu opisane wyżej realizuje ustanowioną w art. 12 § 1 k.p.a. dyrektywę nakazującą mu działać wnikliwe i szybo, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania zachodzi zaś gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ma zatem miejsce gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, co jest efektem braku odpowiedniej koncentracji czynności dowodowych ze strony organu. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skoro więc w rozpoznawanej sprawie organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły, sąd zobligowany jest, w myśl art. art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz.2325 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", do skonstatowanie tego faktu, wyznaczenia organowi terminu do wydania decyzji (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a), oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art.149 § 1a p.p.s.a.), a także rozważenia zasadności zastosowania środków prawnych, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (wymierzenia grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej). Wyznaczając termin załatwienia sprawy Sąd miał na względzie to, że zakończenie postępowania uwarunkowane jest koniecznością przeprowadzenia wspomnianej już wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia przez uprawnionego rzeczoznawcę stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu ocenił, że realnym terminem w jakim ów dowód można przeprowadzić i zakończyć postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem. Dokonując natomiast oceny charakteru stwierdzonej opieszałości uznał, że nie miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z rażąco naruszającym prawo stanem przewlekłości będziemy bowiem mieli do czynienia wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy pozostaje znaczna i jest dodatkowo wynikiem intencjonalnego i nacechowanego swoistą "złą wolą" lekceważenia przez organ norm postępowania (przejawiającego się choćby w podejmowaniu działań pozornych), a nie tylko efektem braku odpowiedniej koncentracji czynności dowodowych, czy niezależnymi od organu problemami z terminowością wykonywania zadań przez biegłego rzeczoznawcę. Sąd nie znalazł także wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a, sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Nie można bowiem tracić z pola widzenie, że poza represyjną i prewencyjną funkcja tego środka prawnego, ma on również znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma zatem - jak wskazuje się w orzecznictwie - zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu (por. wyroki NSA: z 16 maja 2017 r. I OSK 2934/16, lex nr 2298889; z 7 września 2017 r. I OSK 798/17, lex nr 2376509;). A skoro tak, to wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do realnej krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest bowiem w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Tymczasem w niniejszej sprawie tego rodzaju argumentacji, skarga jest pozbawiona. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.