I SAB/Wa 39/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. R. i M. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]/rejon placu [...], ozn. jako "[...]", w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących Z. R. i M. R. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. R. i M. R. (dalej, jako: skarżący), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia [...] listopada 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położona w W. przy ul. [...]/rejon placu [...], dla której prowadzona była księga hipoteczna "[...] N. [...]". Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy, stwierdzenie, że Prezydent m. st. W. dopuścił się bezczynności i miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że wobec braku jakichkolwiek informacji na temat prowadzonego postępowania, pomimo pism monitujących w sprawie, jak również braku rozpatrzenia sprawy pomimo upływu ustawowego terminu do jej załatwienia oraz w związku z przedłużającym się milczeniem organu, w dniu [...] października 2016 r. zostało wystosowane zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, skierowane do organu wyższej instancji. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., Wojewoda M. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Do dnia dzisiejszego Prezydent m.st. W. nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Tymczasem przepis art. 12 K.p.a. wyraźnie stanowi, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi metodami prowadzącymi do jej załatwienia. W niniejszej sprawie, mamy do czynienia, zdaniem skarżących, z przedłużającym się i przewlekłym prowadzeniem postępowania administracyjnego, jak również niedotrzymaniem terminu załatwienia sprawy wyznaczonym już przez organ wyższej instancji, który - zdaniem skarżących - był dla Prezydenta m.st. W. terminem realnym oraz wiążącym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy m.st. W., a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. strony postępowania wystąpiły o odszkodowanie za ww. nieruchomość. W toku postępowania wykonano szereg czynności mających na celu stan faktyczny i prawny nieruchomości, m.in. pozyskano dokumenty archiwalne. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa o przesłanie kopii dokumentów hipotecznych odnośnie przedmiotowej nieruchomości, w szczególności dokumentów potwierdzających nabycie nieruchomości przez poprzedniczkę prawną stron postępowania. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa pismem z dnia [...] lutego 2020 r, znak L.dz. odp. VII 1138/19, poinformował, iż w aktach księgi hipotecznej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości brak jest wpisów w dziale I i II. Wobec powyższego zwrócono się pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. do pełnomocnika stron postępowania o przedłożenie dowodu własności nieruchomości na dzień 21 listopada 1945 r., to jest datę wejścia w życie ww. dekretu. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Pismem z [...] listopada 2020 r. strony poinformowały o zmianie pełnomocnika w sprawie. Wojewoda Mazowiecki postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2017 r. uznał za uzasadnione zażalenie na bezczynność Prezydenta m.st. W.. W ocenie Prezydenta, w toku postępowania zachodzi konieczność wykonania opracowania geodezyjnego w celu wykreślenia dawnej nieruchomości w obecne działki ewidencyjne. W związku z powyższym organ wniósł o oddalenie w całości skargi na bezczynność Prezydenta m.st. W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazuje art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. bezczynność zachodzi gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast istotne przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. Przy czym, wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi, decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że skarżący w dniu [...] sierpnia 2016 r. złożyli do organu wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położona w W. przy ul. [...]/rejon placu [...], dla której prowadzona była księga hipoteczna "[...] N. [...]". Od tego momentu rozpoczął swój bieg - określony w art. 35 § 3 K.p.a. - termin w jakim organ zobowiązany był do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Prezydent m. st. W. nie wydał decyzji i nie zakończył postępowania przez blisko 6 lat. Oczywiście wskazany w art. 35 § 3 K.p.a. termin mógł ulec przedłużeniu - na zasadach określonych w art. 36 § 1 K.p.a. - z czego organ jednak nie skorzystał. Biorąc powyższe pod uwagę, skarga jest zasadna w zakresie w jakim skarżący zarzucają Prezydentowi m. st. W. bezczynność w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. Oceniając natomiast przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że Prezydent przez niemal 6 lat podjął jedynie nieliczne czynności i jakkolwiek były one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy to czas w jakim były inicjowane nie pozwala uznać, że postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadami i terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, Prezydent nie wykazał szczególnej inicjatywy w prowadzeniu postępowania, jaką należałoby wymagać od organu administracji publicznej. Impulsem do podjęcia czynności i wydania decyzji nie były nawet pisma skarżących kierowane do organu w latach 2017 i 2019, wzywające do zakończenia postępowania i wydania decyzji. W ocenie Sądu, za rażące naruszenie przepisów art. 35 K.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe postępowanie Prezydenta, zdaniem Sądu, zaistniała wieloletnia zwłoka w rozpoznaniu sprawy była efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.