I SAB/Wa 419/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej Najświętszego Serca Pana Jezusa w [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie; 2. stwierdza, że bezczynność organu w postępowaniu o przyznanie odszkodowania, za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną [...], z obrębu [...], miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej Najświętszego Serca Pana Jezusa w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) Parafia Rzymskokatolicka [...] w [...] pismem z [...] września 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w postępowaniu o przyznanie odszkodowania za nieruchomość[...], położoną w [...] przy ul.[...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...], z obrębu [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Prezydent [...] decyzją z [...] lipca 2008 r., nr [...] ustalił lokalizację drogi gminnej dla inwestycji polegającej na budowie odcinka ul. [...] bez nazwy na odcinku od ul. [...] w kierunku zachodnim do ul.[...]. W związku z powyższym [...] sierpnia 2008 r. zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...], z obrębu [...], o pow. [...] m2. Na skutek złożenia ponaglenia przez Parafię [...] w [...], Wojewoda [...] postanowieniem z [...] maja 2019 r., nr [...] uznał złożone ponaglenie za uzasadnione, wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy w okresie do 4 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia i stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...] Prezydent [...] ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. W złożonej skardze na bezczynność Parafia, na podstawie art. 149 ppsa, wniosła o: a) zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w sprawie oraz ustalenia i wypłaty odszkodowania za nabytą pod drogę publiczną – ul. [...] w [...], działkę ewid. nr [...], z obrębu [...] o pow. [...] m2, b) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, c) stwierdzenie, ze bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, d) orzeczenie o istnieniu prawa skarżącej do odszkodowania, e) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżąca podniosła, że niniejsza sprawa o odszkodowanie nie została załatwiona, ani w podstawowym terminie, określonym w przepisach szczególnych, ani w kolejnych terminach, wskazanych, zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Wypełnia to zatem definicję bezczynności, określoną w art. 37 § 1 pkt 1 kpa. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał, że podniesione w skardze zarzuty nie znajdują uzasadnienia. W toku postępowania sprawdził stan prawny nieruchomości, a także zlecił wykonanie operatu szacunkowego. Ponadto pismem z [...] lipca 2019 r. poinformował strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, a następnie przygotował projekt rozstrzygnięcia. Wystąpił również o kontrasygnatę środków na wypłatę odszkodowania. Strony zostały poinformowane o powyższej konieczności oraz o terminie zakończenia postępowania –do dnia 31 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. powoływanej dalej jako "p.p.s.a.",) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Natomiast stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi, zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie decyzji lub postanowienia. Okolicznością bezsporną jest wydanie przez Prezydenta [...] decyzji z [...] grudnia 2019 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Potwierdził to w piśmie z dnia 9 marca 2020 r. pełnomocnik skarżącej. Wydanie przez organ ww. orzeczenia wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w tym postępowaniu i zobowiązania do wydania aktu, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany do dokonania oceny. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby od dnia wszczęcia postępowania – tj. [...] sierpnia 2008 r., do dnia załatwienia sprawy decyzją z [...] grudnia 2019 r. Prezydent [...] podejmował odpowiednio skoncentrowane czynności w sprawie. Już sam fakt prowadzenia postępowania przez tak długi czas, tj. ponad 10 lat, pomimo ustawowego zobowiązania do zakończenia sprawy w znacznie krótszym terminie, powoduje, że bezczynność organu należy uznać za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Załatwienie niniejszej sprawy w tak znacznym okresie, nieznajdujące uzasadnienia w stopniu skomplikowania sprawy, który np. wyrażałby się koniecznością podejmowania skomplikowanych poszukiwań dokumentów, pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 kpa. W ocenie Sądu brak jest natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę Sąd oddalił. Powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za niedogodność, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2934/16 i z 7 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie uzasadniła wniosku o zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej, bowiem nie wykazała jaką niedogodność poniosła, w związku z zaistniałą bezczynnością organu. Sąd oddalił również skargę w części dotyczącej żądania o wydanie orzeczenia o istnieniu prawa skarżącej do odszkodowania. W warunkach wydania decyzji przez organ jest oczywiste, że żądanie to nie może zostać zrealizowane przez Sąd. Przy czym należy mieć również na uwadze, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż uprawnienie Sądu, określone w art. 149 § 1b p.p.s.a., wprowadza wyjątek od zakazu orzekania przez sąd administracyjny co do istoty sprawy. Sąd może skorzystać z tego uprawnienia tylko wówczas, gdy pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Powołany przepis znajduje zatem zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. takich, które kończą się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Oczywiste jest, że niniejsza sprawa do takich spraw nie należy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a