I SAB/Wa 480/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. L. i A. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe. W. L. i A. L. wynieśli skargę na przewlekłość postępowania w sprawie nr [...] prowadzonego przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2012r. nr [...] wydanej w przedmiocie ustalenia na ich rzecz odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa prawo własności nieruchomości położonej w gminie R., oznaczonej jako działki nr [...], z przeznaczeniem pod budowę drogi ekspresowej [...]. Nieruchomość w gminie R., oznaczona jako działki nr [...], decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].05.2011r. znak: [...], o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej, została przeznaczona pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku węzeł [...]. Pismem z dnia 7 maja 2012r. W. L. i A. L. wnieśli do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Wojewodę [...] sprawy dotyczącej odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 roku uznał zażalenie za nieuzasadnione. Decyzją z dnia [...] września 2012r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 12 ust. 4a i f, 5, art. 18 ust. 1, 1e, pkt 1, art. 22 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2008r., Nr193, poz.1194 z późn. zm.) orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz W. L. i A. L. Jednocześnie organ ww. decyzją umorzył postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego. W. L. i A. L. reprezentowani przez pełnomocnika adwokata pismem z dnia 10 października 2012r. wnieśli do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odwołanie od ww. decyzji. Pełnomocnik odwołujących wniosła na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2012r. ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez dokonanie wyceny wg. cen obowiązujących w dacie ustalenia odszkodowania i przyjęcie, iż grunty mają wartość gruntów przeznaczonych pod budownictwo – działek budowlanych. Pismem z dnia 17 grudnia 2012r Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zwrócił się do pełnomocnika skarżących o wyjaśnienie, czy pismo z dnia 10 października 2012r. winno być traktowane jako odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2012r. czy też jako wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W odpowiedzi pełnomocnik stron w piśmie z dnia 14 stycznia 2013r. wskazał, że pismo z dnia 10 października 2012r. winno być traktowane jako odwołanie od decyzji. Pismem z dnia 17 lipca 2013r. W. L. i A. L. wnieśli do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Decyzją z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 roku. W. L. i A. L. złożyli skargę na decyzje z dnia [...] lipca 2013r. jak również skargę na przewlekłość postępowania w sprawie nr [...] prowadzonego przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, iż wydanie przez organ decyzji przed wniesieniem skargi na podstawie art.3 § 2 pkt 8 p.p.s.a nie zwalnia Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy nie było to rażące naruszenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni przychyla się do stanowiska i wykładni zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013., w sprawie I OSK 17/13 oraz w postanowieniu z dnia 21 marca 2013r. I OSK 481/13, w którym Naczelny Sąd Administracyjny również stwierdził, że użycie w zdaniu drugim art. 149 § 1 p.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Przewlekłość organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona przewlekłość miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) powoływana dalej: "k.p.a.", zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W niniejszej sprawie, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. należy przy tym nadmienić, że art. 35 § 3 k.p.a. wskazuje, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej winien był wydać decyzje ostateczną w ciągu miesiąca od daty otrzymania odwołania. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Odwołanie do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wpłynęło w dniu 6 listopada 2012 roku. Natomiast decyzja ostateczna została wydana w dniu [...] lipca 2014 roku. Organ rozpoznając odwołanie przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłości organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony. W ocenie Sądu nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że przewlekłość ta miała charakter rażący. Zważyć bowiem należy, że zasadniczą przyczyną zwłoki w rozpoznaniu sprawy nie była zawiniona opieszałość organu w podejmowaniu czynności procesowych, lecz stanowiła ona konsekwencję zaistnienia obiektywnych przyczyn uniemożliwiających zakończenie postępowania. Odwołanie wpłynęło do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w dniu 6 listopada 2012r. Pełnomocnik odwołujących wniosła na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2012r. ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez dokonanie wyceny wg. cen obowiązujących w dacie ustalenia odszkodowania i przyjęcie, iż grunty mają wartość gruntów przeznaczonych pod budownictwo – działek budowlanych. Pismem z dnia 17 grudnia 2012r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zwrócił się do pełnomocnika skarżących o wyjaśnienie, czy pismo z dnia 10 października 2012r. winno być traktowane jako odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2012r. czy też jako wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Pismem z dnia 14 stycznia 2013r. (data wpływu 17.01.2013r.) pełnomocnik skarżących wskazała, że pismo z dnia 10 października 2012r. winno być traktowane jako odwołanie od decyzji. W niniejszej sprawie opinia rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego została wydana w dniu [...] stycznia 2012 roku. Pismem z dnia 19 kwietnia 2013r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej poinformował pełnomocnika skarżących o konieczności potwierdzenia aktualności przedmiotowego operatu szacunkowego. Ponadto, pismem z dnia 19 kwietnia 2013r. organ wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania na dzień 31 maja 2013r. Klauzula aktualizacyjna do operatu szacunkowego z dnia [...] stycznia 2012r. wpłynęła do organu w dniu 13 czerwca 2013 roku. Zawiadomieniem z dnia 25 czerwca 2013r. organ poinformował o potwierdzeniu aktualności operatu szacunkowego oraz o prawie składania dodatkowych wyjaśnień, wniosków i prawie zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie w terminie 14 dni od dnia doręczenia ww. zawiadomienia. Pełnomocnik skarżących otrzymał zawiadomienie w dniu 1 lipca 2013 roku a zwrotne poświadczenie odbioru wpłynęło do organu w dniu 9 lipca 2013 roku. Dnia [...] lipca 2013r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydał decyzje ostateczną. Oceniając bieg postępowania przed organem odwoławczym należy wskazać, że o czynnościach podejmowanych w toku prowadzonego postępowania, strona skarżąca była na bieżąco informowana. Okoliczność ta znajduje potwierdzenia w zgromadzonej w aktach administracyjnych sprawy korespondencji. Skoro zatem niezałatwienie sprawy w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, jest konsekwencją zaistniałych obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, a strona informowana była o podejmowanych w toku postępowania czynnościach procesowych organu, to mając na względzie charakter sprawy, w załatwieniu której organ pozostaje w zwłoce, nie można uznać, że zwłoka ta przybrała postać rażącą, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Umorzenia postępowania w części dotyczyło zobowiązania organu, które to w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe.