I SAB/Wa 626/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi L. Z., B. K. i E. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1972 r. nr [...] położonej w W. w W. o łącznej powierzchni [...] m2 - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz skarżących L. Z., B. K. i E. M. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 19 listopada 2013 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga L. Z., B. K. i E. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w W. w W. o łącznej powierzchni [...] m² - decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1972 r. W. Z. pismem z dnia [...] grudnia 2002 r. wystąpił z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za ww. nieruchomość wywłaszczoną decyzją z dnia [...]listopada 1972 r. Po rozpatrzeniu tego wniosku Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę [...], a po ponownym rozpoznaniu wniosku odszkodowawczego, Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmówił ustalenia odszkodowania. Następnie Wojewoda [...] - po rozpoznaniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia - decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. uchylił je i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Prezydent W. wydał kolejne rozstrzygnięcie w omawianej sprawie i decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. orzekł o umorzeniu postępowania odszkodowawczego. Ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2007 r. Wskutek rozpoznania skargi na decyzję organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1037/08 oddalił ją - nie znajdując uchybień prawnych organów obu instancji. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 253/09 uchylił zaskarżony wyrok. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 202/10 uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2007 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. W toku prowadzonego ponownie postępowania, organ I instancji podjął kroki procesowe zmierzające do wyjaśnienia tytułu własności przedmiotowej nieruchomości - zgodnie z dyspozycjami zawartymi w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2010 r. - i w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalił, iż własność nieruchomości objętej decyzją przeszła na wnioskodawcę. W dniu 25 kwietnia 2013 r. sporządzony został operat szacunkowy, określający wartość przedmiotowej nieruchomości, a w dniu 21 czerwca 2013 r. organ przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania. Podczas rozprawy obecni zostali poinformowani o kwocie odszkodowania oraz o dalszych procedurach postępowania w celu wypłacenia odszkodowania. Strony postępowania nie wniosły uwag do wysokości odszkodowania, tym samym akceptując jego wysokość. Po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej został przygotowany projekt decyzji - jednak wydanie jej nie było możliwe z uwagi na konieczność zabezpieczenia środków z dotacji przyznawanej corocznie przez Wojewodę [...] na realizację powierzonych zadań. Następnie pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. pełnomocnik stron został zawiadomiony o dodatkowym terminie załatwienia sprawy - w terminie jednego miesiąca od dnia przyznania przez Wojewodę [...] środków finansowych na wypłatę odszkodowań. W dniu 4 września 2013 r. do Wojewody [...] wpłynęło zażalenie L. Z., B. Z. i E. W. na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta W. sprawy ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną decyzją z dnia [...] listopada 1972 r. nieruchomość położoną w W. w [...] o łącznej powierzchni [...] m². Wojewoda [...] pismem z dnia 26 września 2013 r. wystąpił do organu I instancji o nadesłanie akt przedmiotowego postępowania oraz ustosunkowanie się do złożonego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Prezydent W. pismem z dnia 10 października 2013 r. przesłał akta przedmiotowej sprawy wyjaśniając, że w sprawie przygotowany został projekt decyzji, zaś pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. pełnomocnik stron postępowania został - na podstawie art. 36 k.p.a. - poinformowany o terminie zakończenia postępowania. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 20123 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z powszechnie panującym poglądem w judykaturze i doktrynie prawniczej, organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Innymi słowy z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidywanym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Na mocy art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś zgodnie z § 3 tego przepisu załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...). Jak stanowi art. 37 k.p.a. w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia. Następnie Wojewoda stwierdził, iż - w dniu złożenia do niego zażalenia na bezczynność organu I instancji w postępowaniu w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w [...]. - organ ten działał w ramach wyznaczonego przez siebie dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wystosowanego przed dniem złożenia zażalenia – wobec powyższego nie pozostawał on w bezczynności w załatwieniu przedmiotowej sprawy. Pomimo bowiem, że Prezydent W. nie wydał rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie odszkodowawczej w terminie wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a. – to jednak wypełnił obowiązek ciążący na nim z mocy art. 36 k.p.a., tj. wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy. W dniu 19 listopada 2013 r. (data prezentaty) L. Z., B. Z. i E. M. złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania. z tytułu wywłaszczenia nieruchomości decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1972 r. położonej w W. w W. o łącznej powierzchni [...] m². Wnosiły w niej o: - wyznaczenie Prezydentowi [...] jednomiesięcznego terminu do wydania decyzji, - stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie informując jednocześnie, że w niniejszej sprawie został przygotowany projekt decyzji, jednak wydanie jej nie jest możliwe z uwagi na konieczność zabezpieczenia środków z dotacji przyznawanej corocznie przez Wojewodę [...] na realizację powierzonych zadań, których obecny brak spowoduje niewykonalność decyzji z chwilą jej wydania. Zatem zakończenie postępowania będzie możliwe dopiero po uzyskaniu środków na wypłatę odszkodowania. Do dnia 25 kwietnia 2014 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżące bowiem, przed wniesieniem skargi na przewlekłość i bezczynność Prezydenta W., złożyły zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa. Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia sprawy jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wnikliwego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjątkowo, w przypadku, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, co wynika z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył jej wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Nadto z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Odnosząc powyżej wskazane ogólne zasady postępowania administracyjnego do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż oznacza to obowiązek organu administracji publicznej podjęcia właściwych i celowych działań, które umożliwią rozpatrzenie wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania - w ustawowym terminie. Wniosek ten został złożony w dniu [...] grudnia 2002 r. - zaś wyrokiem z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt I SA/WA 202/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie zaskarżone decyzje i akta sprawy zostały zwrócone organowi pierwszej instancji. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. Prezydent W. sam przyznał, iż został już zgromadzony kompletny materiał dowodowy, a nawet został przygotowany projekt decyzji. Jednakże decyzja nie została wydana – gdyż ilość decyzji ustalających odszkodowanie dostosowana jest do przyznawanych w budżecie W. środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Z tego też powodu organ odroczył rozpoznanie wniosku i wyznaczył termin - jeden miesiąc od dnia przyznania przez Wojewodę [...] środków finansowych na wypłatę odszkodowań - a więc wyznaczył sobie nieokreślony konkretną datą termin na wydanie decyzji w sprawie, w której wszystko jest już ustalone. Z takim stanowiskiem organu Sąd absolutnie nie może się zgodzić, bowiem nie zasługuje ono na aprobatę. Brak środków finansowych nie może stanowić przesłanki do sprzecznego z treścią art. 35 § 3 kpa powstrzymywania się od wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Brak powyższy dotyczy bowiem kwestii odrębnej, związanej z wykonaniem decyzji, natomiast nie dotyczy istoty sprawy, która powinna być rozstrzygnięta w trybie ustalonym w art. 104 § 1 kpa (wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SAB 42/98). W związku z powyższym należy stwierdzić, że nastąpiło przewlekłe prowadzenia postępowania przez Prezydenta W. w rozumieniu art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - co uzasadnia stwierdzenie, iż skarga w tym zakresie jest zasadna. Zważywszy na okoliczności Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa. Poza tym świadomie nie wydaje on decyzji - mimo, iż został już zgromadzony kompletny materiał dowodowy, a nawet został przygotowany projekt decyzji - z powodu braku w budżecie W. środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Natomiast Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - uznając, że w realiach niniejszej sprawy (znanego powszechnie faktu braku pieniędzy na wypłatę odszkodowań w budżecie miasta W.) wystarczająco represyjną funkcję spełni samo stwierdzenie, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1, art. 151 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.