I SAB/Wa 676/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. S. i K. J. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1961 r. Nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Rozwoju dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz E. S. i K. J. solidarnie kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2015 r. E.S. i K.J. – reprezentowane przez radcę prawnego K.W. - wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju przy rozpatrywaniu ich wniosku z [...] stycznia 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady [...] z [...] września 1961 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], działki nr [...] pochodzącej z hip. "[...]", w części gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Skarżące zarzuciły organowi, że przy procedowaniu powyższej sprawy naruszył on art. 35 i 36 § 1 k.p.a., w związku z czym wnosiły o zobowiązanie Ministra do zakończenia postępowania, wymierzenia mu grzywny wedle uznania Sądu oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wnioskowały także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W motywach skargi podnosiły, że mimo upływu ośmiu miesięcy od dnia nadania wniosku sprawa nim zainicjowana nie została rozpoznana i w tym czasie organ nie podjął w niej żadnych czynności i nie podał uzasadnienia swojej bierności. Bezskuteczne także okazało się wystosowane przez nie wezwanie Ministra do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego zaistniałą zwłoką. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając jednocześnie, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy spowodowane było brakiem dostępu do archiwalnych akt własnościowych sprawy zakończonej ww. orzeczeniem, które udało się pozyskać dopiero 29 września 2015 r. W związku bowiem z odrębnym postępowaniem prowadzonym pod sygnaturą [...] dotyczącym także nieruchomości przy ul. [...] w [...], występowano już w 2014 r. bezskutecznie do właściwej komórki organizacyjnej Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych niezbędnych także do rozpatrzenia niniejszego wniosku. W toku tych działań ustalono zaś, że w odniesieniu do wydanego na gruncie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) orzeczenia Prezydium Rady [...] z [...] września 1961 r dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] (w części która obecnie stanowi własność komunalną), prowadzone było przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] postępowanie nadzorcze, zakończone decyzją tego organu z [...] grudnia 2014 r., która to decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja Kolegium z [...] października 2014 r. uchylone zostały wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego r. sygn. akt I SA/Wa 225/15. Tenże z kolei został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego to Sądu przekazane także zostały akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości. O miejscu złożenia akt, Minister uzyskał informację natomiast 14 września 2015 r. W związku z czym przy piśmie z 15 września 2015 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o ich wypożyczenie, a ów Sąd zrealizował tę prośbę w dniu 25 września 2015 r., co spowodowało, że akta niezbędne do rozpoznania niniejszej sprawy wpłynęły do organu dopiero 29 września 2015 r. W przedmiocie zgłoszonego przez strony skarżące wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym Minister nie zajął stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna, gdyż Minister Infrastruktury i Rozwoju do dnia wydania wyroku pozostaje w stanie bezczynności. Ta bowiem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić w myśl art. 35 § 3 k.p.a. nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Przy czym, co należy podkreślić, tylko dopełnienie tego obowiązku niezwłocznie po bezskutecznym upływie terminu określonego w przywołanym wyżej art. 35 § 3 k.p.a. może uwolnić organ od zarzutu bezczynności (oczywiście o ile w dacie orzekania przez Sąd ten dodatkowy termin jeszcze nie ekspirował). Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy że Minister Infrastruktury i Rozwoju przy rozpoznawaniu sprawy wywołanej wnioskiem skarżących z [...] stycznia 2015 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego pozostaje w stanie bezczynności. Wniosek ów wpłynął bowiem do organu 30 stycznia 2015 r. (co wynika z umieszczonej na piśmie prezenty) Od ww. daty rozpoczął zatem bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 30 marca 2015 r. Tymczasem do chwili obecnej sprawa oceny legalności orzeczenia Prezydium Rady [...] z [...] września 1961 r. nie została załatwiona. Wprawdzie w toku prowadzonego postępowania organ wyznaczył stronom dodatkowy termin jego zakończenia na dzień 30 marca 2016 r. (vide zawiadomienie z [...] września 2015 r. nr [...]), jednakże uczynił to dopiero po ponad 6 miesiącach od upływy terminu wyznaczonego ww. przepisem i wniesieniu rozpoznawanej obecnie skargi. Taki natomiast sposób stosowania instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., jak już to wyżej zasygnalizowano, nie może uwolnić organu od zarzutu zwłoki w załatwieniu sprawy. To zaś implikowało po stronie Sądu obowiązek wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie, potwierdzenia stanu bezczynności, a także oceny jej charakteru. Przechodząc zaś do tego ostatniego aspektu sprawy ocenić należy, że stwierdzona bezczynność nie była efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienie wówczas, gdy w zwłoce organów czynnikiem determinującym jej powstanie jest swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalnego działania ukierunkowanego na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Przede wszystkim nie sposób nie dostrzec, że zasadnicza przyczyna zwłoki w rozpoznaniu wniosku skarżących jest wynikiem równolegle prowadzonego w odniesieniu do tego samego orzeczenia dekretowego (z tym że w zakresie dotyczącego tej części nieruchomości, która stanowi aktualnie własność komunalną) odrębnego postępowania nadzorczego przed innym organem oraz sądami administracyjnymi. Efektem tego była bowiem trudności w pozyskaniu przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju archiwalnych akt własnościowych nieruchomości, a w zasadzie lokalizacji ich miejsca złożenie, która to przeszkoda usunięta została - jak wynika z akt sprawy - dopiero we wrześniu 2015 r. Godzi się zaś zwrócić uwagę, że dysponentem tych akt na żadnym etapie nie był Minister Infrastruktury i Rozwoju. Zatem negatywne skutki wynikające z niesporządzenia ich kopii przez owego dysponenta, przed wypożyczeniem innemu organowi czy sądowi, nie mogą obciążać bezpośrednio Ministra. Oczywistym zaś jest przy tym, że bez dostępu do kompletnych akt sprawy zakończonej orzeczeniem z 1961 r., weryfikacja jego legalności była niemożliwa. Zważywszy zatem na fakt, że zaistniała w sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, lecz wynikała z zaistnienia obiektywnie weryfikowalnych przeszkód, brak jest w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw do wymierzenia z tego tytułu organowi grzywny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 do 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i 205 § 2 powołanej ustawy.