I SAB/Wa 80/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe. Skarżący M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia [...] stycznia 2013 r. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1979 r., znak [...], mocą której przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomość położoną w L. przy ul. [...], stanowiącej byłą własność I. G. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż Minister Rolnictwa i Rozowju Wsi przekroczył ustawowy terminu załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, iż akta sprawy zostały zwrócone do organu z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 9 stycznia 2013 r., natomiast skarżący M. G. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie pismem z dnia 5 stycznia 2013 r. Jednocześnie organ wskazał, iż nie pozostaje w bezczynności, gdyż decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] rozpoznał wniosek skarżącego i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1979 r. Pismem procesowym z dnia 15 marca 2013 r. skarżący oświadczył, iż pomimo wydania decyzji przez Ministra nadal popiera swoją skargę na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przepis art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej "k.p.a.") stanowi z kolei, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący, przed wniesieniem skargi z dnia [...] stycznia 2013 r. do Sądu, wystąpił – w trybie art. 37 § 1 k.p.a. - z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa tj. pismem z dnia 5 stycznia 2013 r. (data wpływu do organu 15 stycznia 2013 r.) i nie ma znaczenia to, iż akta znajdujące się w Sądzie zwrócone zostały do organu po tej dacie. Wobec powyższego wniosek organu o odrzucenie skargi zawarty w odpowiedzi na skargę uznać należy za bezzasadny, bowiem postępowanie cały czas było w toku, a organ nie wydał decyzji w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia skargi wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwaną dalej P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl natomiast art. 149 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć trzeba, że zgodnie art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zauważyć zatem należy, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, iż wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2012 r. został przesłany przez skarżącego pierwotnie do Agencji Nieruchomości Rolnych w W. (data wpływu 2 kwietnia 2012 r.). Wobec tego, iż z wniosku skarżącego nie można było wyinterpretować jakie są jego rzeczywiste intencje Agencja Nieruchomości Rolnych w W. wystąpiła do niego z pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. o sprecyzowanie wniosku. M. G. pismem z dnia 21 kwietnia 2012 r. sprecyzował o co wnosi i dlatego też Agencja Nieruchomości Rolnych w W. przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. przekazała według właściwości do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek M. G. z dnia [...] marca 2012 r., zaznaczając, iż wniosek ten prawdopodobnie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1979 r. Pismo to wraz z ww. wnioskiem wpłynęło do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 2 maja 2012 r. Minister pismem z dnia [...] maja 2012 r. ponownie wezwał skarżącego do sprecyzowania, o co wnosi. Odpowiedź M. G. wpłynęła do Ministra w dniu 23 maja 2012 r. i jasnym już było, iż wnosi on o stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1979 r. W związku z tym Minister pismem z dnia [...] maja 2012 r. zwrócił się do skarżącego o wykazanie swojego interesu prawnego do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem. M. G. swój interes prawny przedstawił w piśmie z dnia 6 czerwca 2012 r. (data wpływu do organu 11 czerwca 2012 r.). W związku z powyższym Minister poinformował skarżącego pismem z dnia [...] czerwca 2012 r., iż jego wniosek zostanie rozpatrzony do dnia 31 sierpnia 2012 r. Jednocześnie skarżący nie czekając do dnia 31 sierpnia 2012 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1979 r. Skarga ta wpłynęła do Sądu w dniu 21 sierpnia 2012 r. i została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wa 341/12. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2012 r. Sąd odrzucił ww. skargę z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącego trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 15 grudnia 2012 r., a akta wraz z prawomocnym orzeczeniem zostały przesłane do organu przy piśmie z dnia 7 stycznia 2013 r. (data wpływu do organu 9 stycznia 2013 r.). Następnie w dniu [...] stycznia 2013 r. skarżący złożył (data wpływu do organu 30 stycznia 2013 r.) niniejszą skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1979 r. Akta wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę zostały przesłane do Sądu, a organ zaznaczył, iż decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. rozstrzygnął wniosek skarżącego, a więc nie pozostaje już w bezczynności. Odnosząc się do powyższego Sąd w niniejszym składzie mając na względzie dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego doszedł do wniosku, iż zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku M. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1979 r. Niewątpliwie organ naruszył art.12 k.p.a., który obligował go do sprawnego, wnikliwego i szybkiego załatwienia sprawy. W związku z tym naruszony został również art. 35 § 1 k.p.a. z którego wynika, iż załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. Zaznaczyć też trzeba w tym miejscu, iż organ w dniu 23 maja 2012 r. miał już pełną świadomość, o co wnosił M. G. w swoim pierwotnym wniosku z dnia 26 marca 2012 r. i w związku z tym zobligowany był do wydania rozstrzygniecie w terminach wyznaczonych w k.p.a. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, że bezczynność organu, jakkolwiek naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie zdaniem Sądu organ podejmował wszelkie czynności niezbędne do prawidłowego załatwienia wniosku skarżącego. Najpierw organ podjął starania mające na celu odczytanie intencji skarżącego, wzywając go do sprecyzowania jego pierwotnego wniosku z dnia [...] marca 2012 r., a następnie wystąpił do niego o wykazanie interesu prawnego z występowaniem z takim wnioskiem, co niewątpliwie było koniecznym w prowadzonym postępowaniu. Nie można też zapomnieć, iż organ poinformował skarżącego pismem z dnia [...] czerwca 2012 r., iż rozstrzygnięcie w sprawie zostanie wydane do dnia 31 sierpnia 2012 r. Skarżący natomiast nie czekając do dnia 31 sierpnia 2012 r. wystąpił w dniu [...] lipca 2012 r. ze skargą na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Tym samym organ miał ograniczone możliwości, aby wydać rozstrzygnięcie, które załatwiałoby wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2012 r., gdyż jednocześnie musiał ustosunkowywać się do zarzutu bezczynności. W związku z powyższym nie można Ministrowi zarzucić braku aktywności bądź – biorąc pod uwagę w/w okoliczności oraz uwzględniając okres ograniczonych możliwości organu w podejmowaniu działań w sprawie – długotrwałości prowadzenia postępowania. Jednocześnie zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego wyżej art. 149 § 1 sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W sytuacji wydania zaś przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie zobowiązania organu administracji publicznej do wydania aktu staje się bezprzedmiotowe. Jak wyżej wskazano, organ decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] rozpoznał wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] października 1979 r. Zdaniem Sądu wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi wskazanej decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. wyłącza możliwość zobowiązania organu administracji publicznej do wydania aktu. Oczywiste bowiem jest, że Minister załatwił sprawę i nie pozostaje już w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego. Tym samym w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W orzecznictwie istnieje pogląd, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (patrz postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zobowiązania organu do wydania orzeczenia, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe (pkt 2 sentencji wyroku).