II SA/Wa 1025/23

WyrokWSA w Warszawie2024-01-24

Skład orzekający: Andrzej Góraj, Iwona Maciejuk, Lucyna Staniszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki szczególnych okoliczności uniemożliwiających przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ pominął istotne okoliczności faktyczne i prawne. Organ nie ocenił prawidłowo, czy skarżący nie był ubezpieczony z własnej winy, czy czynił starania by ubezpieczenie sobie zapewnić, oraz czy choroba mogła stanowić szczególną okoliczność uniemożliwiającą przezwyciężenie skutków i uzyskanie świadczenia w zwykłym trybie. Organ nie odniósł się również do faktu pracy na umowy cywilnoprawne przed ustaleniem niezdolności do pracy.
Stan faktyczny
Skarżący J. R. złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, argumentując niemożność udokumentowania przebiegu pracy z powodu zniszczenia dokumentów oraz trudną sytuację materialną. Prezes ZUS odmówił przyznania renty, wskazując na niespełnienie wymogów ustawowych dotyczących stażu ubezpieczeniowego i brak wykazania szczególnych okoliczności uniemożliwiających przezwyciężenie przeszkód w zatrudnieniu. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty i powołując się na Konstytucję RP.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję I. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Organ", "Prezes ZUS") z dnia [...] marca 2023 nr [...] wydana na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 504) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia J. R. (dalej: "Skarżący"). Il. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2022 r. J. R. zwrócił się do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Wyjaśnił, że nie jest w stanie dokładnie udokumentować przebiegu swojej pracy z powodu zniszczenia dokumentów związanego z zalaniem piwnic w 2010 r. Skarżący dostarczył do ZUS listę większości firm, w których pracował a które zapamiętał. Skarżący wskazał, że od września 1992 r. pracowałem w "firmach" przeważnie na umowy "śmieciowe" tj. umowy o dzieło lub zlecenie na co stracił połowę życia i dorobiłem się tylko inwalidztwa. Aktualnie skarżący utrzymuję się z zasiłku MOPS w wysokości 719 zł z czego po opłaceniu mediów i czynszu zostaje mu ok. 270 zł na "życie" miesięcznie. 2. Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. Prezes ZUS odmówił przyznania skarżącemu renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji przytoczył brzmienie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U z 2022 r., poz. 504) stanowiącego, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych- okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Organ zwrócił uwagę, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Jednocześnie warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prezes ZUS wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 50 lat życia, skarżący do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy udokumentował tylko 10 lat, 6 miesięcy i 29 dni łącznych okresów składkowych. Ponadto w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentował jedynie 6 miesięcy i 14 dni składkowych. Organ wskazał, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 1984-1985, 19871989, 1992-1998, 1999-2002, 2002-2005, 2005-2010, 2010-2012 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez skarżącego zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Prezes ZUS wskazał, że przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Organ wskazał, że w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia skarżącego, bowiem w wymienionych przerwach wobec skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została u skarżącego ustalona dopiero od [...] kwietnia 2012 r. Nie istniały zatem, do tego dnia, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Prezes ZUS wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. 1. J. R. dnia 4 kwietnia 2023 r. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 504) w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku, kwestionując ją w całości. Skarżący podkreślił, że wykonywał pracę ale nie jestem w stanie dokładnie udokumentować przebiegu zatrudnienia z powodu zniszczenia dokumentów w czasie powodzi 2010 r. Podkreślił, że od września 1992 r. pracował przeważnie na umowy o dzieło lub zlecenie. A obecnie utrzymuje się ze świadczenia z MOPS w wysokości 719 zł z czego po opłaceniu mediów i czynszu pozostaje mu na życie około 270 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że na podstawie art. 67 Konstytucji RP domagam się przyznania mu renty z tytułu niezdolności do pracy. 2. Pełnomocnik Organu dnia 19 maja 2023 r. wniósł odpowiedź na skargę wnosząc o jej oddalenie. Ponadto, wniósł na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. z 2023 r. poz. 259) o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odnosząc się do skargi wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 50 lat życia, tj. do powstania całkowitej niezdolności do pracy Skarżący udokumentował tylko 10 lat, 6 miesięcy i 29 dni łącznych okresów składkowych (k. 2, k. 5, k. 8 akt ZUS). Ponadto w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym udokumentowano jedynie 6, miesięcy i 14 dni składkowych (k. 2 k. 5, k. 14 akt ZUS). W latach 1984-1985, 1987-1989, 1992-1998, 1999-2002, 2002-2005, 2005-2010, 2010-2012 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez Skarżącego zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (k. 14 akt ZUS). Prezes ZUS zwrócił uwagę, że przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych . stanów, na które osoba ubezpieczona nie• miała wpływu. W ocenie Organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec Skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została u Skarżącego ustalona dopiero od [...] kwietnia 2012 r. (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2012 r.- k. 17 akt ZUS; orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2019 r. k. 15 akt ZUS; orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2022 r. - k. 10 akt ZUS). Nie istniały zatem - w przekonaniu Organu - do tego dnia, przeszkody w podjęcia zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Chociaż przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna Skarżącego, to jak wskazał Prezes ZUS nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku (k. 2 akt ZUS). W ocenie pełnomocnika Prezesa ZUS w odpowiedzi na skargę należy stwierdzić, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył ani przepisów prawa materialnego ani przepisów dotyczących postepowania. Materiał dowodowy w niniejszej sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący i został wnikliwie rozpatrzony cały materiał dowodowy. Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bardzo szczegółowe w zakresie wszystkich przesłanek, których łączne spełnienie jest niezbędne do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę Organ wskazał, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lipca 2022 r. (sygn. akt: III OSK 4314/21) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in.: ,,(...) data powstania całkowitej niezdolności do pracy, (...), chociaż nie została wymieniona wśród przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ma istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Pozwala bowiem ustalić moment z którym ubezpieczony nie miał obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym uzyskania dłuższego okresu ubezpieczeniowego. W myśl art 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Natomiast, zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS podstawą do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do 'pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, przesłanka ta nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu. W odpowiedzi na skargę w zakresie "problemów z dokumentacją dotyczącą zatrudnienia" Prezes ZUS wskazał, że całkowita niezdolność do pracy zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2022 r. powstała w dniu [...] kwietnia 2012 r., a to oznacza, że 10-lecie przed powstaniem niezdolności do pracy przypada w okresie od [...] kwietnia 2002 r. do [...] kwietnia 2012 r. (k. 10 akt ZUS). Natomiast od [...] stycznia 1999 r. wszystkie dane dotyczące podlegania przez wszystkich ubezpieczonych w ZUS ubezpieczeniom w tym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym znajdują się w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS i nie ma potrzeby uzyskiwania ich od płatników składek (zakładów pracy). IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie Prezes ZUS zawarł w odpowiedzi na skargę wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, skarżący zaś nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. 2. Zgodnie z art. 1 S 1 i S 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę' działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. 4. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1251, dalej: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS"). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że zawarte w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie. Na tle całej ustawy określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, instytucja świadczenia w drodze wyjątku jest regulacją szczególną, pozwalającą na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w zwykłym trybie. Wyjątkowość przedmiotowych świadczeń polega również na tym, że nie mają one charakteru roszczeniowego, są finansowane z budżetu państwa, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniowej decyzji Prezesa ZUS. 5. Uznaniowość nie oznacza jednak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki zawarte w ww. przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z drugiej zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, stosownie do treści art. 124 ww. ustawy. Prezes ZUS, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku, jest zatem zobowiązany także do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Winien też w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. 6. W rozpatrywanej sprawie Prezes ZUS, wydając swoje rozstrzygnięcia, uchybił wskazanym wyżej regulacjom w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik. W pierwszej kolejności, Organ pominął fakt stażu ubezpieczenia skarżącego, istoty także przed 1999 r., na który wskazywał skarżący w piśmie z dnia [...] lipca 2022 r. dołączonym do akt administracyjnych Organu (k. 35). Co prawda przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie uzależnia przyznania świadczenia w drodze wyjątku od stażu ubezpieczonego, to niewątpliwie staż ten, w powiązaniu z innymi okolicznościami faktycznymi, może mieć znaczenie dla całokształtu oceny, czy w sprawie występują szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 § 1 ustawy emerytalnej. Przy orzekaniu przez Prezesa ZUS w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są natomiast powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w normalnym trybie. W rozpoznawanej sprawie istotne było zatem ustalenie, czy brak uprawnień do świadczenia ustawowego nie został spowodowany szczególnymi okolicznościami. Za szczególną okoliczność w rozumieniu ww. art. 83 ust. 1 przyjmuje się, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności (v. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 348/22, publ. CBOSA). Przy czym okoliczność ta musi pozostawać w związku z przyczynowym brakiem uprawnień do świadczenia w zwykłym trybie, musi być obiektywna oraz niezależna od wnioskodawcy, który pomimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie zapobiec jej skutkom. Jakkolwiek bezrobocie i związane z tym trudności ze znalezieniem pracy co do zasady nie są uznawane w orzecznictwie za okoliczność szczególną na potrzeby stosowania omawianego przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS to nie oznacza, iż okoliczności te mogą być pomijane, bądź traktowane mechanicznie podczas rozpatrywania wniosków o świadczenie w drodze wyjątku. Skarżący podał, że pracował na tzw. "umowy śmieciowe", tj. umowy o dzieło, zlecenia, umowy agencyjne, ponieważ pracodawcy nie chcieli zatrudniać go na umowy o pracę. Podkreślenia także wymaga, że zanim skarżący stał się niezdolny do pracy, tj. przed [...] kwietnia 2012 r. wykonywał umowę agencyjną lub umowę zlecenia świadcząc pracę. Organ pominął te okoliczności, nie poddał analizie pod kątem wypełnienia przesłanki "szczególnych okoliczności" i nie odniósł się do niech w zaskarżonej decyzji. Organ rozpoznając sprawę powinien ocenić czy skarżący nie był ubezpieczony z własnej winy, czy czynił starania by ubezpieczenie to sobie zapewnić i wydłużyć okres stażu pracy objęty oskładkowaniem. Skarżący wskazał także, że w latach od 1986 r. do 1992 r. pracował w [...] nr [...] [...], PKS [...], [...] i [...] [...], [...] [...], a po [...] września 1992 r. także pracowała na umowy zlecenia, agencyjne w [...] A. T., [...], [...], [...] spółka cywilna Zakład Budowlano Usługowy [...]. Zatrudniony był także od [...] czerwca 2005 r. do [...] września 2005 r. w ZK w [...], od [...] lipca 2010 r. do [...] lipca 2010 r. oraz od [...] sierpnia 2010 r. do [...] października 2010 r. w ZK nr [...] [...]. Chociaż okresy te przypadają wcześniej aniżeli analizowane 10-lecie przypadające przed dniem powstania niezdolności do pracy to mogą powiększać one ogólną sumę lat objętych składkami na przestrzeni życia skarżącego do dnia uznania go za całkowicie niezdolnego do pracy. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym za szczególną okoliczność, wskutek której zainteresowana osoba nie nabyła uprawnień do świadczenia ustawowego można uznać chorobę uniemożliwiającą dalszą pracę i uzyskanie tych uprawnień. W okolicznościach przedmiotowej sprawy jest prawdopodobne, że to choroba, jako stan niezależny jest właśnie taką okolicznością, której skutków ubezpieczony nie mógł przewidzieć i przezwyciężyć. Organ tego nie ustalił. Jest to o tyle istotne, że wnioskodawca udowodnił w ostatnim dziesięcioleciu przed datą powstania całkowitej niezdolności do pracy podejmował zatrudnienie na umowę o pracę czy też na umowy tzw. "śmieciowe". Tak więc, gdyby nie choroba, mógłby nabyć uprawnienia do uzyskania świadczenia w zwykłym trybie, zwłaszcza że w momencie orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy miał skończone 50 lat. Organ w zaskarżonej decyzji nie dokonał takiej oceny. 7. Sąd nie przesądza jakie powinno być rozstrzygniecie Organu jednak, rozpoznając sprawę ponownie, Prezes ZUS weźmie pod uwagę wytyczne Sądu, czy fakt powstania całkowitej niezdolności do pracy jest przesłanką szczególnych okoliczności, warunkującą przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, a także czy skarżący mógł znaleźć pracę inną aniżeli na umowy o dzieło czy zlecenie. Prezes ZUS w motywach swej decyzji przedstawi także jej uzasadnienie faktyczne oraz wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. 8. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 S 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło