II SA/Wa 1038/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-03
Skład orzekający: Jacek Fronczyk, Danuta Kania, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej mają zastosowanie do żądania udostępnienia dokumentów, które zostały przekazane prokuraturze w ramach postępowania przygotowawczego, czy też pierwszeństwo ma tryb dostępu do akt postępowania karnego?Ratio decidendi
Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mają zastosowania, gdy istnieje inny, odrębny tryb dostępu do informacji, w tym tryb dostępu do akt postępowania karnego uregulowany w art. 156 § 5 k.p.k. Fakt przekazania dokumentów do prokuratury w ramach postępowania przygotowawczego wyłącza możliwość udostępnienia ich w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nawet jeśli dokumenty te zostały wytworzone przez inny organ lub w innym postępowaniu.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Szefa CBA o udostępnienie protokołu kontroli dotyczącej pomocy powodzianom oraz związanych z nią dokumentów. Szef CBA odmówił udostępnienia informacji, wskazując na przekazanie materiałów do prokuratury w związku z wszczętym śledztwem. Następnie, po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef CBA uchylił swoją poprzednią decyzję i umorzył postępowanie, powołując się na pierwszeństwo trybu dostępu do akt sprawy z Kodeksu postępowania karnego. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenia proceduralne i materialne. Sprawa przeszła przez kilka instancji, w tym dwukrotnie przez NSA, który wskazywał na konieczność związania WSA wykładnią prawa.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spraw.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie dostępu do informacji publicznej oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. J.C., powołując się na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwrócił się do Dyrektora Delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego w Warszawie o niezwłoczne udostępnienie:
1) kserokopii protokołu kontroli "Zasadność wydawania decyzji dotyczących udzielania pomocy przez Urząd Gminy C. osobom poszkodowanym w wyniku powodzi w 2010 r. oraz prawidłowości rozliczenia na ten cel środków publicznych" w formie i treści, w jakiej został przedstawiony Wojewodzie Mazowieckiemu;
2) zastrzeżeń kierownika jednostki kontrolowanej i stanowiska w tej mierze Szefa CBA – jeśli były składane i rozstrzygane;
3) kserokopii wystąpienia Wojewody Mazowieckiego w sprawie ww. protokołu.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego, stosując art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 16 ust. 1 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmówił J.C. udostępnienia protokołu kontroli "Zasadność wydawania decyzji dotyczących udzielania pomocy przez Urząd Gminy C. osobom poszkodowanym w wyniku powodzi w 2010 r. oraz prawidłowości rozliczenia na ten cel środków publicznych" w formie i treści, w jakiej został przedstawiony Wojewodzie Mazowieckiemu oraz zastrzeżeń kierownika jednostki kontrolowanej i stanowiska w tej mierze Szefa CBA – jeśli były składane i rozstrzygane.
W motywach decyzji organ wyjaśnił, że materiały z kontroli, o które zwrócił się wnioskodawca, wraz z zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa zostały przekazane przez CBA do Prokuratury Okręgowej W. w dniu [...] lipca 2011 r. z wnioskiem o wszczęcie śledztwa. Prokuratura Okręgowa przekazała je do Prokuratury Rejonowej w N., która wszczęła śledztwo w przedmiotowej sprawie i powierzyła je do prowadzenia CBA. Z tego względu odmówiono udostępnienia żądanej informacji.
Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem, J.C. skierował do Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując w nim zasadność odmowy udzielenia żądanej informacji publicznej.
Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego, mając za podstawę art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ust. 1 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie o udzielenie informacji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią informację publiczną, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednakże istnieje inny tryb dostępu do nich, a mianowicie tryb wynikający z art. 156 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.). W takiej sytuacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się, gdyż pierwszeństwo w stosowaniu ma tryb dostępu do akt sprawy z art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję J.C. zarzucił naruszenie prawa procesowego, w tym art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 kpa, polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez bezpodstawne i przedwczesne umorzenie postępowania bez merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 156 § 5 kpk, poprzez przyjęcie, że dysponentem żądanej informacji publicznej jest Prokurator, podczas gdy zarówno wytwórcą, jak i dysponentem tej informacji było i jest Centralne Biuro Antykorupcyjne. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według obowiązujących norm.
Udzielając odpowiedzi na skargę, Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 2252/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę na powyższa decyzję, stwierdził jej nieważność, określając również, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości i zasądzając od Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego na rzecz skarżącego J.C. kwotę 200 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W motywach wyroku Sąd wyjaśnił, że zaskarżoną decyzję podjęła ta sama osoba, która brała udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, co stanowi naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 kpa, dające podstawę do wznowienia postępowania, a dodatkowo z akt sprawy nie wynika, by funkcjonariusz J.D., podpisujący obie decyzje, był uprawniony do działania w imieniu Szefa CBA.
Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 2252/11 uczynił przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r. o sygn. akt I OSK 995/12 uchylił orzeczenie Sądu I instancji i przekazał mu sprawę, celem jej ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 kpa, jakkolwiek stanowi przesłankę wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 kpa, to jednak tego rodzaju wadliwość proceduralna nie zawsze wpływa na merytoryczną treść decyzji. Oznacza to, że Sąd I instancji powinien rozważyć, czy stwierdzona w sprawie wadliwość procesowa wpłynęła na prawidłowe zastosowanie przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji.
Rozpoznając sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 1089/12 uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając przy tym, że nie podlega ona wykonaniu w całości i zasądził od Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego na rzecz skarżącego J.C. kwotę 200 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że w wyniku wznowienia postępowania nie może zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej treści decyzji dotychczasowej, albowiem w sprawie nie zastosowano w sposób prawidłowy przepisów prawa materialnego. Istnienie zatem przesłanki wznowieniowej wpływa na konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji nie tylko jako naruszającej przepisy procesowe, ale także jako uchybiającej przepisom prawa materialnego. Sąd uznał bowiem, że błędnym jest stanowisko Szefa CBA co do wyłączenia stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej z uwagi na inny tryb dostępu do informacji żądanych przez skarżącego, a wynikający z art. 156 § 5 kpk. Zdaniem Sądu, jeżeli ujawnienie wnioskowanych przez skarżącego dokumentów miałoby negatywny wpływ na wykonywanie czynności procesowych przez CBA i dobro prowadzonego przez Prokuraturę śledztwa, to wówczas dostęp do takiej informacji powinien zostać ograniczony na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co uzasadnia wydanie decyzji odmownej. W przeciwnym zaś wypadku, informacja podlega udostępnieniu w sposób wnioskowany przez zainteresowanego.
Powyższy wyrok stał się przedmiotem skargi kasacyjnej Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2896/12 uchylił orzeczenie Sądu I instancji i przekazał mu sprawę, celem jej ponownego rozpoznania.
W motywach wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podał, że istnienie odmiennego uregulowania w akcie o randze ustawy, bez względu na to, w jaki sposób i w jakim zakresie uregulowany został dostęp do informacji publicznej, wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wynikająca z tej ustawy zasada szerokiego dostępu do informacji publicznej, wyrażająca się także w formach (sposobach), w jakich następuje udostępnienie informacji, zostaje wyłączona w przypadku istnienia odmiennej regulacji tej materii w innej ustawie, która znajduje zastosowanie w konkretnej sprawie. Skoro bowiem z mocy art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej dochodzi do wyłączenia jej stosowania, to dotyczy to całej ustawy i niedopuszczalne jest stosowanie niektórych uregulowań w niej zawartych, jak np. art. 5 ustawy.
W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2013 r. J.C. odniósł się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2896/12, uznając za słuszne – co do zasady – wyrażone w nim stanowisko, jednakże kwestionując zasadność odniesienia poglądu NSA do realiów niniejszej sprawy. Skarżący zaznaczył, że tryb z ustawy – Kodeks postępowania karnego znajduje zastosowanie wobec informacji wytworzonej w toku postępowania karnego, natomiast nie dotyczy sytuacji, kiedy informacja publiczna została wytworzona przez inny podmiot lub organ w innym postępowaniu. Jego zdaniem, gdyby przyjąć odmienną interpretację przepisów w tym zakresie, to budżet jednostki samorządu terytorialnego od czasu objęcia go postępowaniem karnym nie mógłby być udostępniony przez organ gminy, lecz podlegałby udostępnieniu w trybie art. 156 § 5 kpk. Ponadto, skarżący podniósł, że postępowanie przygotowawcze, na które powołuje się Szef CBA, w ogóle się nie toczy, gdyż postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. o sygn. akt [...] Prokuratura Rejonowa w N. umorzyła śledztwo w sprawie zainicjowanej zawiadomieniem Szefa CBA i postanowienie to jest prawomocne. W ocenie skarżącego, żądany protokół nie może być więc wydany na podstawie art. 156 § 5 kpk, gdyż w tym trybie udostępniane są jedynie akta postępowania przygotowawczego, które jest w toku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie, zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że odstąpić od niej wojewódzki sąd administracyjny może wyłącznie, jeżeli po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, a przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez Sąd I instancji, któremu została ona przekazana do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), miała miejsce zasadnicza zmiana oceny stanu faktycznego sprawy, lub zmienił się istotnie stan prawny albo w tym czasie, w innej sprawie, została podjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwała zawierająca odmienną wykładnię prawa, niż dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w jego "wiążącym" wyroku, albo gdy takiej odmiennej wykładni dokonał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2012 r. o sygn. akt II OSK 1023/11, publ. LEX nr 1234032; B. Gruszczyński, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, wyd. 3, s. 566; H. Filipczyk, Granice związania sądu I instancji wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny – uwagi na tle orzecznictwa w sprawach podatkowych, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2012, nr 2, s. 40-41). Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie, zatem Sąd pozostaje w pełni związany wytycznymi i wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w zapadłych w sprawie wyrokach z dnia 23 maja 2012 r. o sygn. akt I OSK 995/12 i z dnia 17 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2896/12. Zastosowanie się do wytycznych i wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie przez rozpoznający ją Sąd służy w szczególności zapewnieniu jednolitości orzecznictwa, a przez to poszanowaniu praworządności i równości wobec prawa (por. A. Skoczylas, Glosa do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2008 r. o sygn. akt I FPS 1/08, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2009, nr 1, poz. 4, s. 24).
W wyroku z dnia 23 maja 2012 r. o sygn. akt I OSK 995/12 Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2012 r. o sygn. akt II SA/Wa 2252/11 i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, wskazał, że naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), jakkolwiek stanowi przesłankę wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 kpa, to jednak tego rodzaju wadliwość proceduralna nie zawsze wpływa na merytoryczną treść decyzji. Oznacza to, że Sąd I instancji powinien rozważyć, czy stwierdzona w sprawie wadliwość procesowa wpłynęła na prawidłowe zastosowanie przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym aspekcie, Sąd nie stwierdził, by istniejąca wadliwość proceduralna wpływała na merytoryczną treść zaskarżonej decyzji, wszak zastosowane i mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego nie mogłyby doprowadzić do wydania w wyniku wznowienia postępowania innego rozstrzygnięcia, niż to, które w sprawie zapadło, a które podlega ocenie Sądu – co warto podkreślić – na moment jego wydania. Merytoryczna ocena treści zaskarżonej decyzji pozostaje przy tym w zgodzie z wykładnią zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w drugim z ww. wyroków, a mianowicie w wyroku z dnia 17 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2896/12, o czym w dalszej części niniejszych motywów, które z uwagi na przedmiot sprawy wymagają w pierwszej kolejności przedstawienia rozważań natury ogólnej.
Ustrojowa doniosłość dostępu do informacji publicznej dla obywateli uzasadnia umieszczenie w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrony prawa obywateli do uzyskania takiej informacji. Prawo dostępu do informacji publicznej ma bowiem konstrukcję publicznego prawa podmiotowego. Konstytucja RP w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa (ust. 3). W ustępie 1 powołanego przepisu zostało określone powszechne obywatelskie prawo dostępu do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Obejmuje ono także uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Korelatem tego prawa podmiotowego jest spoczywający przede wszystkim na organach władzy publicznej obowiązek udzielania obywatelom określonych informacji o działalności instytucji. Obowiązek ten polega zatem nie tyle na dostępności określonych informacji dla odbiorcy, ile przynajmniej – co do zasady – oznacza konieczność aktywnego działania ze strony organu udzielającego informacji, które polega na dostarczeniu osobie zainteresowanej, na jej żądanie, pewnego zakresu informacji. Formy realizacji obywatelskiego prawa do informacji publicznej Konstytucja RP określa w ust. 2 tegoż przepisu, wskazując na możliwość dostępu do dokumentów urzędowych oraz wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (z możliwością rejestracji obrazu i dźwięku). Artykuł 61 ust. 3 Konstytucji RP wyznacza granice dopuszczalnego ograniczenia tego prawa: ograniczenie może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa. Z kolei art. 61 ust. 4 stanowi, że tryb udzielania informacji publicznej określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu, ich regulaminy.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy, a także, gdy wnioskodawca nie ma innego trybu dostępu do żądanej informacji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie istotnie spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy, co zresztą sporne nie jest, bowiem Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udzielenia informacji, mającej walor informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3), jak również żądanie skarżącego dotyczy informacji publicznej, wszak ta obejmuje dokumentację przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, także wówczas, gdy tworzą one akta postępowania przygotowawczego. Żądanie strony mieści się więc w kategorii pojęciowej "sprawy publicznej", o których to sprawach stanowi art. 1 ust. 1 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej, co wypełnia również dyspozycję art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tiret drugie tej ustawy w związku z art. 61 Konstytucji RP.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja fizycznie istnieje i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a zainteresowany nie ma innego trybu dostępu do niej, wszak art. 1 ust. 2 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłącza stosowanie jej przepisów w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewniony dostęp do żądanych informacji publicznych w innym trybie. Zgodnie z jego treścią, przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się, jeżeli informacja publiczna dostępna jest dla osoby zainteresowanej w innym trybie. Jeśli więc osoba zainteresowana ma zapewniony dostęp do żądanych informacji publicznych w innym trybie, wyłączone jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tak też jest w niniejszej sprawie, bowiem w chwili realizacji wniosku, a więc w dniu wydania decyzji w I instancji, jak i na moment wydania zaskarżonej decyzji dostęp do żądanej informacji publicznej mógł być przez skarżącego realizowany w trybie procedury karnej.
Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym już wyroku z dnia 17 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I OSK 2896/12 przedstawił wiążący pogląd o braku podstaw do stosowania w niniejszej sprawie trybu udzielania informacji publicznej, regulowanego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, z uwagi na istniejący tryb dostępu do akt postępowania przygotowawczego, wynikający z art. 156 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.).
Materiały z kontroli, o które zwrócił się skarżący, wraz z zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa zostały przekazane przez Szefa CBA do Prokuratury Okręgowej W. w dniu [...] lipca 2011 r. z wnioskiem o wszczęcie śledztwa, a więc już po dacie wpływu do organu wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2011 r. ([...] sierpnia 2011 r.). Prokuratura Okręgowa przekazała je do Prokuratury Rejonowej w N., która w dniu [...] sierpnia 2011 r. wszczęła śledztwo w przedmiotowej sprawie i powierzyła je do prowadzenia CBA. Tak więc informacja będąca przedmiotem zainteresowania skarżącego, niezależnie od tego, przez który z podmiotów publicznych została wytworzona, weszła w skład akt postępowania przygotowawczego i na moment podejmowania decyzji w I instancji ([...] sierpnia 2011 r.) objęta była nadzorem prokuratorskim, a z tego względu dostęp do niej nie mógł być realizowany w innym trybie, jak tylko w trybie art. 156 § 5 ww. ustawy – Kodeks postępowania karnego.
Udostępnianie akt postępowania przygotowawczego innym osobom – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku – pozostawione zostało uznaniu właściwego prokuratora i nawet strona postępowania, jej obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy mają zapewniony dostęp do akt tego postępowania wyłącznie w formie przewidzianej w art. 156 § 5 kpk – poprzez wgląd do akt oraz możliwość sporządzania odpisów i kserokopii tylko za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Tym bardziej więc inne osoby, niebędące stronami postępowania, nie mogą mieć zapewnionego dostępu do akt postępowania przygotowawczego w toku w zakresie szerszym, niż przewidziany dla stron postępowania. Zagwarantowanie takim osobom szerszego dostępu do akt, poprzez zastosowanie do nich przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, powodowałoby obchodzenie regulacji z art. 156 § 5 ww. ustawy – Kodeks postępowania karnego, prowadząc do nierównego traktowania, tj. korzystniejszego traktowania w takiej samej sytuacji innych osób w stosunku do stron postępowania przygotowawczego.
Zatem podzielenie stanowiska skarżącego, wedle którego tryb z ustawy – Kodeks postępowania karnego znajduje zastosowanie jedynie wobec informacji wytworzonej w toku postępowania karnego, natomiast nie dotyczy sytuacji, kiedy informacja publiczna została przekazana organom Prokuratury, a była wytworzona przez inny podmiot lub organ w innym postępowaniu, doprowadziłoby do skutków niemożliwych do zaakceptowania i pogodzenia z zasadą Państwa praworządnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, o czym stanowi art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, i uchybiałoby zasadzie równości wobec prawa – art. 32 Konstytucji RP. Fakt objęcia żądanej przez skarżącego informacji nadzorem prokuratorskim w postępowaniu przygotowawczym wykluczył możliwość zapoznania się z nią w trybie dostępu do informacji publicznej przed Szefem CBA, z uwagi na istniejący tryb z art. 156 § 5 ww. ustawy – Kodeks postępowania karnego.
Skoro więc ustawa o dostępie do informacji publicznej nie znajdowała zastosowania w przedmiotowym przypadku, to Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego w ogóle nie był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej, a wobec faktu, że do podjęcia takiego rozstrzygnięcia doszło, w pełni zasadnie organ decyzję tę uchylił i postępowanie pierwszoinstancyjne w przedmiocie dostępu do informacji publicznej umorzył, jako że na dzień 7 września 2011 r. postępowanie przygotowawcze było w toku.
Przestawionej oceny Sądu nie może zmieniać okoliczność, że postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. o sygn. akt 2 [...] Prokuratura Rejonowa w N. umorzyła śledztwo w sprawie zainicjowanej zawiadomieniem Szefa CBA i postanowienie to jest prawomocne, ponieważ – jak już zostało zaznaczone – Sąd kontroluje legalność zaskarżonej decyzji na moment jej wydania.
Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, stosując art. 151 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło