II SA/Wa 1062/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi D. R. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby uchyla zaskarżone orzeczenie D. R. (dalej, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w [...] podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (dalej, jako: organ lub CKL) z dnia [...] kwietnia 2025 r., którym CKL uchyliła orzeczenie [...] Rejonowej Komisji lekarskiej w [...] (dalej, jako: organ I instancji lub RKL) z dnia [...] października 2023 r. w przedmiocie zdolności fizycznej i psychicznej do służby, w którym ustalono skarżącej kat. B – zdolna do służby z ograniczeniem, zdolna do służby na dotychczas zajmowanym stanowisku. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że CKL zapoznała się z odwołaniem złożonym przez Zastępcę Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], w którym wniesiono o orzeczenie zdolności bądź niezdolności do służby. CKL po wnikliwej analizie zgromadzonej dokumentacji orzeczniczej skierowała skarżącą na konsultację neurochirurgiczną i psychiatryczną oraz wezwała na badanie własne. W badaniu neurochirurgicznym wykonanym w dniu [...] września 2024 r. poza niewielkim ograniczeniem ruchomości kręgosłupa szyjnego nie stwierdzono odchyleń od normy. Badanie komisyjne CKL wykonane w dniu [...] września 2024 r. jest zbieżne z konsultacją neurochirurgiczną. CKL stanęła na stanowisku, że schorzenie kręgosłupa szyjnego (stan po leczeniu operacyjnym dyskopatii C5-C6) w chwili obecnej nie ogranicza zdolności do służby i rozpoznanie postawione w orzeczeniu organu I instancji winno być zakwalifikowane zgodnie z § 25 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do pełnienia służby przez kandydata do Służby Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 831, dalej, jako: rozporządzenie). We wnioskach badania psychiatrycznego, przeprowadzonego w dniu [...] września 2024 r. zalecono przeprowadzenie kolejnego badania psychologicznego z uwzględnieniem cech osobowości, funkcji poznawczych, wobec powyższego skierowano skarżącą na badanie psychologiczne, które odbyło się w dniu [...] października 2024 r. We wnioskach z przeprowadzonego badania czytamy: "w związku z podwyższeniem skal kontrolnych w badaniu [...] protokół nietrafny i testu nie ;można interpretować. Wyniki w pozostałych badaniach wskazują na dużą tendencję do przedstawiania się w pozytywnym świetle oraz prawdopodobny wcześniejszy kontakt z testami. W obrazie klinicznym badanej znajduję wskaźniki przyjętej obronnej postawy (...) Uzyskane wyniki wskazują na zafałszowanie profilu w kierunku lepszego funkcjonowania co wyklucza możliwość wysunięcia wiarygodnych diagnostycznie wniosków. Układ wyników badań wskazuje na wyraźną tendencję do dysymulacji." W konkluzji, badająca psycholog jako wiarygodne zaproponowała przyjąć badanie psychologiczne z dnia [...] sierpnia 2023 r. We wskazanym wyżej badaniu czytamy: "przeprowadzona analiza badania psychologicznego ujawnia zaburzenia psychiczne z tendencją do psychotycznej dekompensacji. Dominują objawy paranoiczne." Wobec powyższych wniosków konsultująca, bez obecności skarżącej w dniu [...] stycznia 2025 r. psychiatra rozpoznała cyt.: "Przebyta reakcją adaptacyjna oraz cechy osobowości nieprawidłowej." Zdaniem CKL, nieprawidłowości osobowości skarżącej winne być ujęte w katalogu rozpoznań. Wobec powyższego CKL uchyliła zaskarżone orzeczenie organu I instancji i przekazała sprawę do RKL celem ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do-spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2024r. poz. 310, dalej, jako: ustawa). Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo skarżąca wniosła do dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dokumentu tj. zaświadczenia psychologicznego z poprawioną na prawidłową datą [...] września 2024 r. w przedmiocie omówienia wyników testu [...] oraz tożsame zaświadczenie pierwotnie złożone z błędną datą [...] września 2023 r. na okoliczność wykazania błędu w postaci oczywistej omyłki pisarskiej w dacie opinii psychologicznej złożonej przez stronę do akt postępowania prowadzonego przed CKL. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1. art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 4 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że istniały przesłanki do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy podczas, gdy: • organ odwoławczy wydający zaskarżone orzeczenie przekroczył swoje uprawnienia określone w ww. przepisach, • orzeczenie RKL nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i nie istnieje konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uprawniałoby do wydania orzeczenia o uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia; orzeczenie RKL jest prawidłowe i powinno być utrzymane w mocy; • CKL nie wykazała w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że postępowanie przed RKL było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania oraz tym samym, że orzeczenie RKL jest wydane z naruszeniem przepisów postępowania, ze wskazaniem tych przepisów; • CKL nie wykazała istnienia niewyjaśnionego przez organ I instancji zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; • organ przekazując sprawę nie wskazał jasnych wytycznych, jakie RKL powinna wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a te "sugestie" które lakonicznie wskazał (nie są to wytyczne prawem przepisane) są nieprawidłowe albowiem bezpodstawnie narzucają organowi I Instancji rozpoznanie dodatkowej jednostki choroby psychicznej powodującej niezdolność do służby, podczas gdy organ I Instancji nie rozpoznał takiej choroby, a choroba taka w żadnej mierze nie wynika z materiału dowodowego; • rozpoznanie rzekomej "osobowości nieprawidłowej" jest wadliwe, bo nastąpiło w oparciu o test psychologiczny [...] wykonany przez stronę, którego wyniki "wskazują na zafałszowanie profilu w kierunku lepszego funkcjonowania", co wyklucza możliwość wysunięcia wiarygodnych diagnostycznie wniosków. Innymi słowy, w związku z podwyższeniem skal kontrolnych w badaniu [...] - testu nie można interpretować i jest on nieocenny, tzn. nie może być podstawą opinii (psychologicznej i psychiatrycznej) na temat stanu psychicznego strony czy podstawą jakiejkolwiek diagnozy stanu psychicznego; 2. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 § 4 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 4 ustawy poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postepowaniu oraz błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, a w szczególności poprzez: • rozpatrzenie sprawy i przeprowadzenie postępowania dowodowego uzupełniającego z przekroczeniem zakresu zaskarżenia zawartego w odwołaniu pracodawcy od orzeczenia RKL, które to odwołanie dotyczyło tylko i wyłącznie oceny stanu zdrowia fizycznego strony skarżącej, podczas gdy organ - rozpoznając sprawę w wyniku odwołania - poddał badaniu i weryfikacji przede wszystkim stan zdrowia psychicznego strony, pomimo, że pracodawca odwołujący się nie stawiał wobec rozpoznania dotyczącego stanu psychicznego dokonanego przez RKL żadnych zarzutów; • uznanie przez CKL za wiarygodną i za podstawę wydania orzeczenia kasacyjnego zaoczną opinię lekarza psychiatry z dnia [...] stycznia 2025 r. opartą faktycznie na opinii psychologicznej z dnia [...] sierpnia 2023 r. sporządzonej na etapie postępowania przed organem I Instancji, podczas gdy z ww. opinii psychologa wynika, że jest ona oparta o test psychologiczny [...], którego wyniki "wskazują na zafałszowanie profilu w kierunku lepszego funkcjonowania", co wyklucza możliwość wysunięcia wiarygodnych diagnostycznie wniosków. Innymi słowy, w związku z podwyższeniem skal kontrolnych w badaniu [...] — testu nie można interpretować i jest on nieocenny, tzn. nie może być podstawą opinii ani "pozytywnej", ani "negatywnej" na temat stanu psychicznego strony i żadnej diagnozy tego stanu, podczas gdy organ przyjął błędną opinię lekarza psychiatry z dnia [...] stycznia 2025 r. (opartą na opinii psychologicznej z dnia [...] sierpnia 2023 r.) za podstawę kategorycznego stwierdzenia "osobowości nieprawidłowej" (§ 58 pkt 3 "C" załącznika do rozporządzenia), którą RKL rzekomo powinna ująć w katalogu rozpoznań, chociaż takiej choroby nie rozpoznała mając w materiale dowodowym tą samą opinię psychologa. 3. art. 33 ust. 1, art. 39 ustawy w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny stanu zdrowia psychicznego skarżącej (poprzez zdiagnozowanie dodatkowej jednostki chorobowej, tj.: "osobowości nieprawidłowej" kwalifikującej stronę jako niezdolną do służby) na podstawie niewiarygodnego i nierzetelnego materiału dowodowego (m.in. opinia lekarza psychiatry z dnia [...] stycznia 2025 r. oparta na opinii psychologicznej z dnia [...] sierpnia 2023 r.); 4. § 58 pkt 3 "C" rozporządzenia poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne rozpoznanie "osobowości nieprawidłowej", podczas gdy test psychologiczny [...] nie może być w tej sprawie podstawą takiego rozpoznania jako nieocenny, nieinterpretowalny i niewiarygodny z uwagi na tzw. przekroczenie skal kontrolnych. W uzasadnieniu skargi przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. CKL ustosunkowała się do zarzutów skargi, uznając je za pozbawione racji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga na orzeczenie CKL z dnia [...] kwietnia 2025 r. jest uzasadniona, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Stosownie do art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615), o zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby w Służbie Celno-Skarbowej oraz funkcjonariusza, do pełnienia służby, orzekają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, o których mowa w ustawie dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Zgodnie z art. 6 ustawy, zdolność fizyczną i psychiczną funkcjonariusza do pełnienia służby ustala się przez zaliczenie go do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: 1) kategoria A – "zdolny do służby", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby; 2) kategoria B – "zdolny do służby z ograniczeniem", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku; 3) kategoria C – "niezdolny do służby", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które uniemożliwiają pełnienie służby. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy, rejonowa komisja lekarska przeprowadza badanie lekarskie kandydata do służby, funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej, funkcjonariusza zwolnionego z tych służb, emeryta, rencisty, pracownika, kandydata do pracy lub osoby skierowanej do komisji lekarskiej, zwanych dalej "osobą badaną", i sporządza protokół badania komisji lekarskiej, który zawiera wyszczególnienie wszystkich chorób i ułomności, także tych, które nie obniżają zdolności do służby. Zgodnie z art. 32 ust 2 tej ustawy, Komisja lekarska może skierować osobę badaną na badanie specjalistyczne, psychologiczne oraz zlecić wykonanie badań dodatkowych w wyznaczonym terminie. Stosownie zaś do art. 33 ust. 1 ustawy o komisjach lekarskich (...), rejonowa komisja lekarska dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej na podstawie badania lekarskiego, wyników zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiadu chorobowego, dokumentacji medycznej będącej wynikiem obserwacji w podmiocie leczniczym, leczenia ambulatoryjnego i sanatoryjnego oraz innych dokumentów medycznych istotnych dla dokonania tej oceny oraz protokołów powypadkowych mogących mieć znaczenie dla treści orzeczenia. W myśl art. 38 ust. 1 ww. ustawy, rejonowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i zebraniu niezbędnych dokumentów, w tym dokumentacji medycznej. Orzeczenie zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3. Orzeczenia, które ustalają trwałą lub całkowitą niezdolność do służby uzasadnia się szczegółowo (art. 39 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 ustawy). Stosownie do art. 42 ust. 1 i art. 43 ust. 1 ww. ustawy, od orzeczenia rejonowej komisji lekarskiej osobie badanej lub podmiotowi kierującemu tę osobę do rejonowej komisji lekarskiej przysługuje odwołanie do Centralnej Komisji Lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. CKL rozpatruje odwołanie w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania albo w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania w przypadku konieczności wykonania dodatkowych badań lub uzyskania dodatkowych dokumentów, po zapoznaniu się ze wszystkimi dokumentami w sprawie, a w razie potrzeby również po przeprowadzeniu niezbędnych badań lub zleceniu przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich, w tym obserwacji w podmiocie leczniczym, lub po dostarczeniu na jej żądanie dodatkowych dokumentów (art. 46 ustawy). Zgodnie z art. 47 ust. 1 ww. ustawy, CKL po rozpatrzeniu odwołania: (1) utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie albo (2) uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i wydaje nowe, albo (3) uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez rejonową komisję lekarską. CKL nie może wydać nowego orzeczenia na niekorzyść osoby badanej, chyba że zaskarżone orzeczenie jest sprzeczne z prawem lub zostało wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych (ust. 2). Do postępowania odwoławczego prowadzonego przez CKL stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed rejonowymi komisjami lekarskimi (ust. 3). Z powyższego wynika, że przepisy ustawy o komisjach lekarskich regulują pewne kwestie proceduralne odmiennie od rozwiązań przyjętych w procedurze określonej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jednakże stosownie do art. 4 ww. ustawy, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, stosuje się przepisy K.p.a. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że kontrola orzeczenia komisji lekarskiej przez sąd administracyjny ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do badania tego aktu pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach regulujących te kwestie, czy orzeczenie zawiera wszystkie niezbędne elementy, a ponadto czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w przepisach ustawy oraz rozporządzenia. Sąd administracyjny kontrolując orzeczenie komisji lekarskiej nie ocenia kwestii medycznych, nie może badać prawidłowości samej diagnozy lekarskiej, ani oceniać metod stosowanych przez lekarzy w celu jej postawienia (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1365/17; z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 654/14). W tej sprawie CKL na etapie postępowania odwoławczego zleciła dodatkowe konsultacje specjalistyczne. We wnioskach badania psychiatrycznego skarżącej, przeprowadzonego w dniu [...] września 2024 r. zalecono przeprowadzenie kolejnego badania psychologicznego z uwzględnieniem cech osobowości, funkcji poznawczych. Wobec powyższego skierowano skarżącą na badanie psychologiczne, które odbyło się w dniu [...] października 2024 r. W konkluzji, badająca psycholog jako wiarygodne zaproponowała przyjąć badanie psychologiczne z dnia [...] sierpnia 2023 r. gdzie wskazano, że "przeprowadzona analiza badania psychologicznego ujawnia zaburzenia psychiczne z tendencją do psychotycznej dekompensacji. Dominują objawy paranoiczne." Wobec powyższych wniosków konsultująca, bez obecności skarżącej w dniu [...] stycznia 2025 r. psychiatra rozpoznała cyt.: "Przebyta reakcją adaptacyjna oraz cechy osobowości nieprawidłowej." Zdaniem CKL, nieprawidłowości osobowości skarżącej winne być ujęte w katalogu rozpoznań. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika zatem, że CKL faktycznie dokonała oceny stanu zdrowia skarżącej, a pomimo tego wydała orzeczenie kasatoryjne, nakazując komisji lekarskiej I instancji ocenić uzyskane przez CKL w toku postępowania odwoławczego opinie i oceny co do stanu zdrowia skarżącej. CKL nie wskazywała na żadne braki w dokumentacji i nie sformułowała jakichkolwiek wytycznych, np. odnośnie do przeprowadzenia dodatkowych badań czy konsultacji specjalistycznych, jakie należy przeprowadzić w odniesieniu do rozpoznanych schorzeń. Ma to o tyle istotne znaczenie, że sama CKL przeprowadziła dodatkowe postępowanie i zgromadziła obszerny materiał dowodowy, a pomimo tego nie wydała rozstrzygnięcia merytorycznego i nie wyjaśniła z jakich względów ponownie winna to uczynić RKL. W świetle powyższego uprawniony jest wniosek, że CKL rozstrzygając sprawę kasatoryjnie dopuściła się naruszenia art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o komisjach lekarskich, nie wykazując, że zaistniała konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez rejonową komisję lekarską. Rozpoznając sprawę ponownie CKL uwzględni poczynione rozważania. Stosownie do wymogów wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) ponownie rozpatrzy sprawę zdolności do służby skarżącej w jej całokształcie i wyda rozstrzygnięcie w oparciu o art. 47 ust. 1 ustawy. Dodać trzeba, że Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącej zgłoszonego w skardze. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej, jako: P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W sprawie nie było istotnych wątpliwości, które miałyby być wyjaśnione przy pomocy dowodu z tych dokumentów. Zawnioskowane dowody pozostają bez znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.