II SA/Wa 1130/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2007 r. znak sprawy: [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. znak sprawy: [...], którą w oparciu o art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) – powoływanej nadal jako ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówiono przyznania Z.K. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. W toku postępowania ustalono, że na przestrzeni [...] lat życia Z.K. posiada udowodniony okres składkowy i nieskładkowy wynoszący, po doliczeniu 5 lat 4 miesięcy i 19 dni, czyli okresu zatrudnienia od [...] marca 1977 r. do [...] lipca 1982 r., 28 lat 7 miesięcy i 43 dni. Organ wskazał na długi staż pracy wnioskodawcy, jednak przyjął, że w sprawie nie została spełniona przesłanka całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] stycznia 2006 r. wnioskodawca został uznany jedynie za częściowo niezdolnego do pracy od listopada 2004 r. do listopada 2007 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.K. zakwestionował zaskarżoną decyzję uznając ją za krzywdzącą, niesprawiedliwą oraz niezgodną ze stanem faktycznym i prawnym. Podał, iż przy jej wydawaniu nie dołożono wszelkich starań, aby jego wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku został dokładnie rozpatrzony. Wskazał, iż po długich latach przepracowanych w bardzo ciężkich warunkach jego schorzenia uczyniły go całkowicie niezdolnym do wykonywania pracy zarobkowej. Nadal ma silne bóle [...] i inne poważne schorzenia. Występują u niego zasłabnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż w przypadku stwierdzenia u skarżącego jedynie częściowej niezdolności do pracy organ, który jest związany orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS, i nie może wbrew niej ustalać innego stopnia niezdolności do pracy niż wskazany w orzeczeniu, musiał wydać decyzję odmowną w przedmiocie świadczenia z art. 83 ustawy emerytalnej, ponieważ jest niemożliwym przyznanie tego świadczenia osobie, wobec której nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto dodał, iż przerwa w ubezpieczeniu skarżącego od 2000 r. nie została niczym usprawiedliwiona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Z przepisu art. 83 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Skarżący, jak to wynika z akt sprawy, nie spełnia przesłanki braku możliwości podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, bowiem nie zostało w stosunku do niego wydane, stosownie do art. 14 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, orzeczenie lekarza orzecznika o całkowitej niezdolności do pracy. Legitymuje się on orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdzającym jedynie częściową niezdolność do pracy. Skarżący nie osiągnął również wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 65 lat. Podnoszony przez skarżącego zarzut braku możliwości podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu stanu zdrowia, w świetle omawianego przepisu art. 83 powołanej ustawy, nie może zostać uwzględniony. Przepis ten jako jedyne przyczyny braku możliwości podjęcia pracy lub działalności gospodarczej objętej ubezpieczeniem społecznym wskazuje całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Przyczyny te bezwzględnie winny dotyczyć osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku i dotyczą one dwóch sytuacji. Pierwsza z nich istnieje, gdy na przeszkodzie w podjęciu zatrudnienia stoi inwalidztwo w stopniu całkowicie pozbawiającym możliwości wykonywania pracy. Drugą zaś przyczyną uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia jest wiek wnioskodawcy. Chodzi przy tym o taki przedział wiekowy, który statuuje zainteresowanego w gronie osób pozostających poza aktywnością zawodową. W polskim systemie prawnym przyjęto, że okres aktywności zawodowej kończy się wraz z nabyciem uprawnień emerytalnych. W przypadku mężczyzn jest to wiek 65 lat. Bezsprzecznie w sprawie niniejszej, żadna z powyższych sytuacji nie zaistniała. Wobec tego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zasadnie przyjął, że orzeczona u skarżącego częściowa niezdolność do pracy wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia skierowanego wyłącznie do osób całkowicie niezdolnych do pracy. Zgodnie z art. 14 ust. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, organ jest związany orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS i nie ma możliwości uznania, że skarżący mimo braku orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy jest całkowicie niezdolny do pracy. Reasumując, w świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że ustalenia dokonane przez organ znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym i zostały w pełni oraz wyczerpująco rozpatrzone i w konsekwencji doprowadziły do wydania decyzji nienaruszającej obowiązującego prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.