II SA/Wa 116/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Andrzej Góraj Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego dotyczącego funkcjonariusza Policji oddala skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji [...] postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. wszczął przeciwko [...] A. S. postępowanie dyscyplinarne. Policjant został obwiniony o to, że: 1) pełniąc służbę dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji [...] w dniu [...] czerwca 2006 r., zarządzając dodatkowe zajęcia w czasie pozasłużbowym, nie dokonał obiektywnej i sprawiedliwej oceny zachowania podległych policjantów, stosując zasadę odpowiedzialności zbiorowej w ten sposób, że zarządził bieg słuchaczy II kompanii po placu alarmowym, tj. o czyn naruszający art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) w zw. z § 19 Zasad etyki zawodowej policjanta, stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", 2) pełniąc służbę dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji [...] w dniu [...] czerwca 2006 r., zarządzając dodatkowe zajęcia o godz. 21:45 w czasie pozasłużbowym dla słuchaczy II kompanii OSP, naruszył zasady regulaminu wewnętrznego oraz porządek dnia, tj. o czyn naruszający art. 132 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z § 38 pkt 1 ppkt 2 regulaminu wewnętrznego Ośrodka Szkolenia Policji [...] z dnia 11 lipca 2005 r., stanowiącego załącznik nr 1 i porządek dnia, stanowiącego załącznik nr 2 do rozkazu nr [...] Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji [...] z dnia 11 lipca 2005 r. w sprawie zasad wprowadzenia regulaminu wewnętrznego i porządku dnia dla słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji [...], 3) pełniąc służbę dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji [...] w dniu [...] czerwca 2006 r., jako przełożony policjantów kompanii II, nie dał podwładnym przykładu nienagannego zachowania i wykorzystując stanowisko służbowe w celu poniżenia słuchaczy II kompanii użył w stosunku do nich słów "z downami nie da się pracować", tj. o czyn naruszający art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 16 Zasad etyki zawodowej policjanta, stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta". [...] Komendant Wojewódzki Policji [...] - po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego – orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, uznał A. S. winnym popełnienia wyżej opisanych czynów i wymierzył mu karę nagany. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] czerwca 2006 r. [...] A. S. pełnił służbę dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji [...]. Około godz. 21.30 na kompaniach odbywały się apele w celu rozliczenia stanu słuchaczy. Po przybyciu do miejsca pobytu słuchaczy II kompanii [...] A. S. stwierdziwszy, że słuchacze nie wykonują jego poleceń, a na korytarzu panuje hałas i krzyki, zarządził zbiórkę w pełnym umundurowaniu na placu apelowym. Około godz. 21:45 zarządził bieg kompanii, który z przerwami trwał do godz. 22:50. W trakcie biegu obwiniony nazwał słuchaczy "downami" sugerując przy tym, że nie da się z nimi pracować. Około godz. 22:50 podczas wchodzenia do budynku koszarowego zasłabła i straciła przytomność jedna ze słuchaczek, do której wezwano pogotowie ratunkowe. Następnie wezwano pogotowie do kolejnego ze słuchaczy. Po udzieleniu pomocy medycznej słuchacze pozostali na terenie Ośrodka Szkolenia Policji [...]. Organ wskazał, iż w toku postępowania przesłuchano wielu świadków, którzy w swoich zeznaniach szczegółowo opisali przebieg zdarzenia. Znaczna większość potwierdziła, że [...] A. S. użył wobec słuchaczy kompanii II słowa "downy". Pozostali świadkowie zeznali, iż nie słyszeli aby ww. używał takich słów. Przesłuchany w charakterze obwinionego [...] A. S. nie przyznał się do przedstawionych zarzutów i wyjaśnił, że przyczyną wydawanych słuchaczom II kompanii poleceń było zapobieżenie dalszym naruszeniom dyscypliny służbowej, w sytuacji gdy większość słuchaczy ich nie respektowała. Obwiniony wyjaśnił również, że w czasie przemarszu występowały bardzo głośne rozmowy w szyku. [...] Komendant Wojewódzki Policji [...] wskazał, iż zgodnie z § 19 Zasad Etyki Zawodowej Policjanta przełożony, oceniając podległych policjantów jest zobowiązany kierować się jasno określonymi i znanymi im kryteriami oraz sprawiedliwością i obiektywizmem. [...] A. S. pełniąc w dniu [...] czerwca 2006 r. służbę dyżurnego OSP pod nieobecność kierownictwa ośrodka, był przełożonym policjantów OSP. Z tego względu, w przypadku wystąpienia sytuacji braku przestrzegania dyscypliny służbowej przez podległych funkcjonariuszy, obwiniony winien, kierując się zasadą obiektywizmu i sprawiedliwości, ustalić osoby dopuszczające się niesubordynacji i wówczas podjąć przewidziane prawem środki dyscyplinujące. Organ podał, iż zgodnie z § 38 pkt 1 ppkt 2 Rozkazu nr [...] Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji [...], wyłącznie kierownik OSP bądź osoba przez niego upoważniona może zorganizować, w czasie pozasłużbowym, dodatkowe zajęcia (ćwiczenia, prace) dla słuchaczy naruszających zasady regulaminowego zachowania bądź dyscypliny służbowej. [...] A. S. pełniąc obowiązki dyżurnego OSP [...] podlegał bezpośrednio jego kierownikowi, który nie upoważnił obwinionego do zorganizowania tego rodzaju zajęć. Z kolei § 16 Zasad Etyki Zawodowej Policjanta określa, iż przełożony powinien dawać podwładnym przykład nienagannego zachowania, a w szczególności nie powinien nadużywać stanowiska bądź pełnionej funkcji celu poniżenia podległych policjantów. Obwiniony używając publicznie słów "z downami nie da się pracować" w stosunku do słuchaczy OSP swoim zachowaniem wypełnił znamiona zawarte w cytowanym wyżej § 16. W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności zeznania słuchaczy kompanii II OSP [...] są spójne i w sposób jednoznaczny potwierdzają popełnienie przez obwinionego czynów przypisanych mu w ramach prowadzonego postępowania dyscyplinarnego. Wskazano, iż wydając orzeczenie uwzględniono okoliczności popełnienia czynów, stopień zawinienia, brak ujemnych następstw dla służby i dotychczasowy nienaganny przebieg służby obwinionego. W odwołaniu od wyżej opisanego orzeczenia A. S. zarzucił naruszenie zasad postępowania administracyjnego; naruszenie prawa materialnego i przepisów prawa dyscyplinarnego, tj. błędną wykładnię § 19 Zasad Etyki Zawodowej, naruszenie art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, art. 132 ust. 1 ustawy w zw. z § 16 Zasad Etyki Zawodowej, art. 134h ust. 1, art. 135g ust. 1 i 2 i art. 135 i ust. 1 ustawy o Policji. Komendant Główny Policji orzeczeniem z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...]. W uzasadnieniu organ odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia przez organ I instancji zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, wskazał, że postępowanie dyscyplinarne prowadzone jest na podstawie przepisów rozdziału 10 ustawy o Policji, a zgodnie z art. 135p ust. 1 w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. Z tego względu za bezzasadny uznał zarzut naruszenia zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Odnosząc się do kwestii, czy skarżący w chwili popełnienia zarzuconych mu czynów był przełożonym słuchaczy kompanii II OSP [...], organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 1 pkt 1 zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, przełożony to policjant lub pracownik Policji uprawniony z tytułu zajmowanego stanowiska albo na podstawie odrębnego przepisu lub upoważnienia do kierowania przebiegiem służby lub pracy innego policjanta albo pracownika Policji. Komendant Wojewódzki Policji [...] działając na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy o Policji z dniem 20 lipca 2005 r. wprowadził "Regulamin Ośrodka Policji [...]". Zgodnie z § 8 tego rozkazu, kierownik ośrodka szkolenia zobowiązany jest do zapewnienia sprawnego funkcjonowania ośrodka szkolenia oraz dbania o właściwy poziom jego działania, m.in. poprzez wykonywanie uprawnień i obowiązków przełożonego wobec podległych policjantów i pracowników Policji. Powyższy przepis uprawniał Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji [...] do wydania rozkazu nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. w sprawie wprowadzenia do użytku służbowego "Instrukcji służby oraz zakresu obowiązków dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji [...]". Zgodnie natomiast z pkt 2 ppkt 1 wymienionej instrukcji, do obowiązków dyżurnego ośrodka należy kierowanie życiem wewnętrznym ośrodka w czasie nieobecności jego kierownika. Zdaniem organu nie budzi zatem wątpliwości, iż A. S. jako pełniący służbę dyżurnego w dniu zdarzenia był przełożonym słuchaczy kompanii II. Podkreślono, iż nie można realizować zadań dyżurnego jakiejkolwiek jednostki organizacyjnej Policji bez wykorzystania relacji przełożony - podwładny, wynikającej z organizacji hierarchicznej. W ocenie Komendanta Głównego Policji nie ulega również wątpliwości, że skarżący zarządzając dodatkowe zajęcia w czasie pozasłużbowym dla słuchaczy kompanii II naruszył dyspozycję § 38 Regulaminu wewnętrznego OSP [...]. Z materiałów postępowania dyscyplinarnego nie wynika bowiem, aby posiadał upoważnienie kierownika OSP do podjęcia takiej decyzji. Organ nie zgodził się również z zarzutem dokonania w sprawie błędnej analizy zebranego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienia nasuwających się wątpliwości na korzyść obwinionego. Wskazano, że organowi orzekającemu powierzona została swobodna ocena dowodów. Podważenie tej oceny w toku postępowania dyscyplinarnego jest możliwe tylko wówczas, gdy zostanie wykazane, iż zostały naruszone zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Zeznaniom świadków, zwłaszcza tym obciążającym obwinionego, nie można zarzucić niespójności, stąd też organ orzekający nie mógł uznać, iż w aspekcie dowodowym są one bezwartościowe. Podzielając stanowisko organu I instancji Komendant Główny Policji uznał, iż okoliczności zdarzenia będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego wskazują na winę umyślną [...] A. S. W ocenie organu obwiniony w dniu [...] czerwca 2006 r. dopuścił się zachowania wypełniającego znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Organ uznał, że rozstrzygnięcie organu I instancji uwzględnia stopień zawinienia, okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, pobudki działania, a także dotychczasowy przebieg służby. Jednakże fakt, że obwiniony dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego w obecności słuchaczy i na ich szkodę, winien - według organu odwoławczego - stanowić podstawę wymierzenia kary surowszej, zwłaszcza że nie dopatrzono się przyczyn łagodzących bądź jakichkolwiek innych okoliczności usprawiedliwiających takie postępowanie obwinionego. Jednakże, zgodnie z art. 135n ust. 6 ustawy o Policji, w postępowaniu odwoławczym wyższy przełożony nie może wymierzyć surowszej kary dyscyplinarnej, chyba że zaskarżone orzeczenie rażąco narusza prawo lub interes służby. Ze względu na to, że orzeczeniu organu I instancji nie można zarzucić wyżej wskazanych uchybień, a także uwzględniając zakaz reformationis in peius, organ II instancji odstąpił od zmiany zaskarżonego orzeczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. wniósł o uchylenie orzeczenia Komendanta Głównego Policji zarzucając, że poprzez błędną wykładnię organ naruszył art. 132 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 16 i § 19 zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" w zw. z § 38 pkt 1 ppkt 2 rozkazu nr [...] Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji [...] z dnia 11 lipca 2005 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu wewnętrznego i porządku dnia dla słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji [...], w zw. z § 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz formularza opinii służbowej w zw. z § 1 pkt 1 zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 21 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, w zw. z art. 10 ustawy z dnia 21 lipca 1995 r. o zmianie ustaw: o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, o Policji, o Urzędzie Ochrony Państwa, o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 134h ust. 1, art. 135g ust. 1 i art. 135i ust. 1 ustawy o Policji. Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 620/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę uznając, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem. Na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez A. S., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1607/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, w tym wskazanych przepisów ustawy o Policji, w uzasadnieniu wyroku nie przeprowadził prawidłowej kontroli zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego. Nie rozpoznał podniesionych w skardze zarzutów. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, by Sąd ten poddał gruntownej ocenie wszystkie aspekty sprawy, co do których skarżący zgłosił zarzuty i co do których ustalenia organów były odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1655/08 uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]. Sąd uznał, że nie budzi wątpliwości popełnienie przez skarżącego czynów wymienionych w pkt 2 i 3 sentencji zaskarżonego orzeczenia. Sąd I instancji nie podzielił jednak stanowiska organu odnośnie pierwszego z zarzutów i uznał, że odmienna ocena tego czynu mogłaby skutkować niższym wymiarem kary. W wyniku skargi kasacyjnej A. S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 713/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, iż uchylając zaskarżone orzeczenie Sąd I instancji nie dostrzegł, że wymierzona skarżącemu kara była najniższą z katalogu kar wymienionych w art. 134 ustawy o Policji. Sąd Wojewódzki uchylając wyłącznie orzeczenie przełożonego dyscyplinarnego nie wziął także pod uwagę treści art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 135n ust. 4 ustawy o Policji. Ponadto Sąd kasacyjny podzielił zarzuty skargi, iż ponownie rozpoznając sprawę nie odniesiono się do wszystkich wskazanych przez skarżącego kwestii prawnych. Podkreślono, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Sąd I instancji, a uchylając uprzednio wydany wyrok Naczelny Sąd Administracyjny zalecił Sądowi Wojewódzkiemu odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do podnoszonych w skardze zarzutów oraz poddanie wnikliwej analizie i wykładni przepisów stanowiących podstawę wydania orzeczenia dyscyplinarnego. W piśmie z dnia 18 lutego 2010 r. skarżący wniósł o rozstrzygnięcie następujących kwestii: 1) czy zarządzenie nr 21 KGP z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji nadal obowiązuje prawnie. Zdaniem skarżącego zarządzenie to nie obowiązuje, gdyż utraciło moc prawną na podstawie art. 10 ustawy z dnia 21 lipca 1995 r. o zmianie ustaw: o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, o Policji, o Urzędzie Ochrony Państwa, o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 515). Powyższe oznacza, że w sprawie skarżącego nie można zastosować definicji przełożonego zawartej w § 1 pkt 1 wyżej wymienionego zarządzenia nr 21 KGP, 2) czy kierownik Ośrodka Szkolenia Policji [...] mógł, w oparciu o § 9 ust. 2 Regulaminu Ośrodka Szkolenia Policji [...] z dnia 20 lipca 2005 r. wydanego na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy o Policji przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...], wydać przepis prawa w postaci Regulaminu Wewnętrznego Ośrodka Szkolenia Policji, Porządek Dnia wraz z rozkazem nr [...] Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji [...] w sprawie wprowadzenia regulaminu wewnętrznego i porządku dnia dla słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji [...]. W ocenie skarżącego Kierownik Ośrodka Szkolenia Policji [...] nie posiadał i nie posiada uprawnień ustawowych do wydawania przepisów prawa, co oznacza, że Regulamin Wewnętrzny Ośrodka Szkolenia i rozkaz nr [...] Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji [...] nie może być podstawą prawną ukarania skarżącego, gdyż nie jest przepisem prawa, chyba że prawa powielaczowego. Z powyższego wynika, że zarzut II naruszenia dyscypliny służbowej przez skarżącego jest bezpodstawny, gdyż zarzucano skarżącemu naruszenie przepisów, które nie są przepisami prawa. 3) czy w rozumieniu § 16 i § 19 Zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 KGP z 31 grudnia 2005 r. skarżący był przełożonym słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji [...], wykonując obowiązki nieetatowego dyżurnego OSP. W świetle obowiązujących przepisów § 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów i § 2 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz formularza opinii służbowej definiujących przełożonego w Policji (bezpośredniego i właściwego w sprawach osobowych), nieetatowego dyżurnego OSP i wykładowcę OSP w rozumieniu powyższych przepisów nie można, zdaniem skarżącego, uznać za przełożonego słuchaczy OSP, co oznacza, że skarżącemu niebędącemu przełożonym policjantów bezpodstawnie przedstawiono I i II zarzut dotyczący nieprzestrzegania § 16 i § 19 Zasad etyki zawodowej policjanta. 4) czy nieetatowy dyżurny, który w ocenie przełożonych służbowych był przełożonym słuchaczy, mógł zastosować środki dyscyplinujące wobec niesubordynacji słuchaczy (niewykonywanie poleceń służbowych dyżurnego OSP) poprzez przeprowadzenie dodatkowych zajęć - musztry. Zgodnie z § 8 pkt 4 regulaminu Ośrodka Szkolenia Policji z dnia 10 lipca 2005 r. wydanego na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy o Policji przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...], Kierownik OSP został uprawniony do stosowania środków wychowawczych w stosunku do słuchaczy. Oznacza to, że nieetatowy dyżurny, który w świetle przepisów wewnętrznych podczas nieobecności kierownika OSP zastępuje go, też ma prawo do ich stosowania. Komendant nie sprecyzował, jakie to mają być środki, co oznacza, że mogą to być wszelkie współmierne - a takim była musztra - środki służące do zdyscyplinowania niesubordynacji policjantów. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarżący nie przekroczył swoich uprawnień, gdyż zastosował wobec niezdyscyplinowanych słuchaczy środki wychowawcze przewidziane powyższym Regulaminem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu przypisano popełnienie przewinień dyscyplinarnych określonych w art. 132 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 2003 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). Stosownie do treści tego przepisu, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2). Rozpatrując niniejszą sprawę w kontekście popełnienia przez skarżącego czynów opisanych w pkt 1 i 3 zarzutów, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy A. S. wykonując w dniu [...] czerwca 2006 r. obowiązki nieetatowego dyżurnego był przełożonym słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji [...]. W tym celu rozpatrzenia wymaga zarzut skargi dotyczący nieobowiązywania Zarządzenia Nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r., do treści którego organ odwołał się w zaskarżonym orzeczeniu. Wskazane wyżej zarządzenie nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (opublikowane wewnętrznie) zostało wydane w oparciu o art. 7 ust. 1 ustawy o Policji, który upoważnia Komendanta Głównego Policji do określenia szczegółowych zasad organizacji i zakresu działania komend, komisariatów i innych jednostek organizacyjnych Policji oraz innych kwestii dotyczących wewnętrznego funkcjonowania jednostek organizacyjnych Policji wyszczególnionych w tym przepisie. Jakkolwiek ustawodawca nie określił formy tego aktu, to jednak już sam przedmiot upoważnienia obejmujący materię wewnętrznej organizacji i działania jednostek organizacyjnych Policji, wyraźnie wskazuje na wewnętrzny charakter aktu wydanego przez Komendanta Głównego Policji. Z tych względów organ realizując nałożony na niego obowiązek mógł wydać w tym zakresie zarówno okólnik, pismo jak i zarządzenie. W wyroku z dnia 8 października 2002 r., sygn. akt K 36/00 (OTK-A-2002/5/63) Trybunał Konstytucyjny dokonał analizy treści powyższego zarządzenia wskazując, że regulacja w nim zawarta dotyczy kwestii mieszczących się w pojęciu "podległości organizacyjnej". Trybunał zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 93 ust. 1 Konstytucji zarządzenia mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty. Wśród podmiotów uprawnionych do wydawania zarządzeń art. 93 ust. 1 Konstytucji wymienia Prezesa Rady Ministrów oraz ministrów, co może budzić wątpliwości co do kompetencji prawotwórczych Komendanta Głównego Policji. Rozstrzygając tę kwestię przypomniano, że w wyroku z dnia 1 grudnia 1998 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 93 nie dokonał wyczerpującego wyliczenia wszystkich aktów wewnętrznych, jakie mogą być wydawane pod rządami Konstytucji z 1997 r., a więc, że co do formy i uprawnionych podmiotów nie zamknął katalogu aktów prawa wewnętrznego. Uzupełnianie katalogu aktów wewnętrznych może natomiast następować zarówno z mocy wyraźnych postanowień konstytucyjnych, jak i z mocy postanowień ustawowych, które do wydawania takich aktów mogą upoważniać, gdy respektują one ogólną zasadę podległości organizacyjnej adresata aktu w systemie organów państwowych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o Policji, Komendant Główny Policji jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jest przełożonym wszystkich funkcjonariuszy Policji (ust. 2). W ocenie Trybunału Konstytucyjnego kryterium podległości organizacyjnej zostało więc spełnione. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Komendant Główny Policji mógł dokonać uregulowania kwestii wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 1 także w formie zarządzenia. Powoływany przez stronę skarżącą art. 10 ustawy z dnia 21 lipca 1995 r. o zmianie ustaw: o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, o Policji, o Urzędzie Ochrony Państwa, o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 515 ze zm.) stanowi, iż do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w niniejszej ustawie zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne, nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy. Należy jednak zwrócić uwagę, iż przepis ten odnosi się wyłącznie do przepisów wykonawczych przewidzianych wprost przez ustawę o Policji. Tymczasem zarządzenie nr 21, co do formy prawnej, nie jest aktem wykonawczym przewidzianym przez tę ustawę (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 14/05 (LEX nr 1666689). Z tych względów nie można podzielić twierdzenia skarżącego, że Zarządzenie Nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji jest aktem nieobowiązującym. Dlatego też prawidłowo organ w sprawie skarżącego odwołał się do definicji zawartej w § 1 pkt 1 wymienionego zarządzenia, w myśl której za przełożonego uznaje się każdego policjanta lub pracownika Policji uprawnionego z tytułu zajmowanego stanowiska albo na podstawie odrębnego przepisu lub upoważnienia do kierowania przebiegiem służby lub pracy innego policjanta albo pracownika Policji. Tak rozumiane pojęcie przełożonego wiąże się bowiem ściśle z podległością służbową w systemie hierarchicznego podporządkowania, wyrażającą się przede wszystkim w możliwości wydawania poleceń służbowych przez przełożonego. Obowiązki służbowe funkcjonariusza pełniącego funkcję dyżurnego OSP [...] określa "Instrukcja służby oraz zakres obowiązków dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji [...]" stanowiąca załącznik do Rozkazu nr [...] Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Wynikające z powyższego aktu uprawnienia skarżącego wobec słuchaczy Ośrodka Szkolenia Policji [...] niewątpliwie odpowiadają swym charakterem cytowanej wyżej definicji przełożonego. Sytuacja skarżącego w niniejszej sprawie nie może być natomiast oceniania w oparciu o definicje bezpośredniego przełożonego określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Policji oraz wzoru formularza opinii służbowej (Dz. U. Nr 98, poz. 890 ze zm.), a także w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261). We wspomnianych aktach definicja "bezpośredniego przełożonego" została bowiem wprowadzona wyłącznie dla wskazania organu właściwego w sprawach określonych tymi przepisami regulujących przede wszystkim stosunki osobowe policjantów (m. in. wystawianie okresowej oceny opiniowanego funkcjonariusza, udzielanie zezwolenia na opuszczenie miejsca służbowego zakwaterowania przez policjanta w służbie kandydackiej). Podzielając stanowisko organu w kwestii zastosowania w odniesieniu do skarżącego definicji "przełożonego" w rozumieniu zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji należy uznać, iż skarżący pełniąc funkcję dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji [...] był przełożonym słuchaczy kompanii II. W świetle powyższego prawidłowo zakwalifikowano działanie funkcjonariusza opisane w pkt 1 i 3 zarzutów, jako przewinienie dyscyplinarne polegające na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, określonych odpowiednio w § 19 i § 16 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. U. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3). W odniesieniu do pierwszego z zarzutów należy bowiem wskazać, iż zgodnie z § 19 powołanego wyżej zarządzenia przełożony, oceniając podległych policjantów, jest zobowiązany kierować się jasno określonymi i znanymi im kryteriami oraz sprawiedliwością i obiektywizmem. Z tych względów skarżący, w sytuacji braku przestrzegania dyscypliny służbowej przez podległych mu słuchaczy kompanii II, kierując się wspomnianymi wyżej kryteriami, winien w pierwszej kolejności ustalić osoby dopuszczające się niesubordynacji, a następnie zastosować wobec winnych przewidziane prawem środki dyscyplinujące. Nie może bowiem dochodzić do takich sytuacji, w których przełożony sprowokowany zachowaniem podległych policjantów, zamiast dokonać indywidualnej oceny zachowania funkcjonariusza, stosuje zasadę odpowiedzialności zbiorowej bez względu na stopień zawinienia jednostki. Taka decyzja przełożonego niewątpliwie narusza zasadę sprawiedliwości i może budzić uzasadnione wątpliwości co do tego, czy ocena zachowania słuchaczy została dokonana obiektywnie. Oceniając zachowanie skarżącego opisane w pkt 3 przedstawionych A. S. zarzutów należy w pełni zgodzić się z organem, iż użycie w stosunku do podległych policjantów słów "z downami nie da się pracować" stanowi naruszenie zasad etyki zawodowej określone w § 16 cytowanego wyżej zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. Zgodnie bowiem z tym przepisem przełożony powinien dawać podwładnym przykład nienagannego zachowania, a w szczególności nie powinien nadużywać stanowiska bądź pełnionej funkcji w celu poniżenia podległych policjantów. Opisane wyżej zachowanie skarżącego niewątpliwie należy uznać za naganne i nie licujące z jego pozycją zawodową. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której przełożony używa w stosunku do podwładnych słów powszechnie uznanych za obraźliwe. Odnośnie drugiego z zarzutów przypisanych skarżącemu należy w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestie związane z zakresem obowiązywania Rozkazu Kierownika Ośrodka Szkolenia Policji [...] nr [...] oraz wprowadzonych na jego podstawie: Regulaminu Wewnętrznego Ośrodka Szkolenia Policji [...] oraz Porządku Dnia. Wymieniony akt został wydany na podstawie § 21 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania szkoleń zawodowych w Policji (Dz. U. Nr 97, poz. 823) oraz § 9 ust. 2 ustalonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] w dniu 20 lipca 2005 r. Regulaminu Ośrodka Policji [...]. Ustanowienie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji wspomnianego regulaminu stanowiło realizację obowiązku nałożonego na organ przez art. 7 ust. 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym regulaminy komend, komisariatów i innych jednostek organizacyjnych Policji ustala właściwy dla nich Komendant Policji w porozumieniu z właściwym przełożonym. Wydany w dniu 20 lipca 2005 r. regulamin w sposób kompleksowy reguluje kwestie wymienione w art. 7 ust. 4 cyt. ustawy, tj. określa strukturę organizacyjną, tryb kierowania, zadania komórek organizacyjnych oraz przepisy dotyczące słuchaczy ośrodka szkolenia, czyli zawiera rozwiązania niezbędne dla funkcjonowania określonej jednostki organizacyjnej. Tym samym nie ma przeszkód aby organ uregulowanie bardziej szczegółowych kwestii przekazał kierownikowi jednostki. Rozkaz Kierownika OSP [...] nr [...] oraz wprowadzone na jego podstawie: Regulamin Wewnętrzny oraz Porządek Dnia (wydane w oparciu o § 9 pkt 2 Regulaminu) zawierają regulacje dotyczące funkcjonowania i organizacji jednostki szkoleniowej Policji stanowiące jedynie uszczegółowienie zapisów Regulaminu ustalonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji [...]. Tym samym nie można uznać, że Kierownik OSP [...] działał bezprawnie (bez upoważnienia) bądź wypowiadał się w kwestiach ustawowo zastrzeżonych dla Komendanta Wojewódzkiego Policji [...]. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż skarżący pełniący funkcję dyżurnego OSP [...] był obowiązany przestrzegać zapisów Regulaminu Wewnętrznego tej jednostki oraz ustalonego Porządku Dnia. Zgodnie z § 38 wymienionego Regulaminu jedynie Kierownik Ośrodka lub osoba przez niego upoważniona może zorganizować dla słuchaczy w czasie pozasłużbowym dodatkowe zajęcia (prace, ćwiczenia, konsultacje). W sprawie bezsporne jest, iż A. S. zarządzając w dniu [...] czerwca 2006 r. w czasie pozasłużbowym dodatkowe zajęcia (zgodnie z ustalonym przez Kierownika Ośrodka Porządkiem Dnia - od godz. 22:00 obowiązywał capstrzyk) nie legitymował się stosownym upoważnieniem Kierownika Ośrodka. Upoważnienie takie nie wynika również z treści Instrukcji służby oraz zakresu obowiązków dyżurnego Ośrodka Szkolenia Policji [...] stanowiącego załącznik do Rozkazu nr [...] Kierownika OSP w [...]. Tym samym należy zgodzić się z organem, iż skarżący przekroczył uprawnienia dyżurnego OSP, co zgodnie z art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji stanowi naruszenie dyscypliny służbowej. W świetle powyższego należy uznać, iż organy orzekające w sprawie prawidłowo oceniły opisane wyżej zachowania skarżącego w trakcie zdarzenia do którego doszło w dniu [...] czerwca 2006 r. jako naruszenie dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej. W ocenie Sądu w powyższej sprawie organ szczegółowo zgromadził materiał dowodowy i poddał go wszechstronnej analizie, a wyciągnięte z niej wnioski są logiczne, spójne i przekonywające. Tym samym, nie uchybiono zasadzie in dubio pro reo (art. 135g ust. 1 i 2, art. 135e ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji), a Komendant Wojewódzki Policji jak i Komendant Główny Policji w ocenie dowodów nie wykroczyli poza zasadę ich swobodnej oceny. Także wymierzona skarżącemu najniższa kara nagany jest adekwatna i współmierna do popełnionych czynów i stopnia zawinienia. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.