II SA/Wa 1175/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Anna Mierzejewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Dowódca Jednostki Wojskowej [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., na podstawie art. 15, art. 6 ust. 13 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) i § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2010 r., Nr 45, poz. 265) odmówił R. S. zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu podał, że rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...], na podstawie art. 15 ust. 2, art. 6 ust. 13, art. 15 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej, odmówił zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej ze [...] R.S. i zwolnił go z pełnienia zawodowej służby wojskowej. Żołnierz złożył od powyższej decyzji odwołanie tylko w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu, a zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Dowódcy Wojsk Specjalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 marca 2013 r., sygn.. akt III SA/Kr 1027/12, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej, jako wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77, 80 i 107 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ wskazał, iż w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przeprowadził postępowanie dowodowe z przesłuchania świadków – przełożonych żołnierza oraz z dokumentów, m.in. opinii służbowej za okres od [...] lipca 2011 r. do [...] stycznia 2012 r. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 15 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, albowiem żołnierz nie uzyskał oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej. Z karty oceny wynika, iż za podstawowe cechy został oceniony na stopnie 2 i 1, a wśród ocen cząstkowych tylko jedna opiewa na 4. W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego do Dowódcy Wojsk Specjalnych R. S. zarzucił mu naruszenie: 1. art. 105 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie w sprawie, pomimo tego, że z okoliczności faktycznych celowym było umorzenie postępowania w tej sprawie z uwagi na fakt uznania go za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, o czym organ był informowany, 2. art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 8 kpa, poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego z naruszeniem swobodnej oceny dowodów, pominięcie w sprawie dowodów, które miały moc dokumentów urzędowych (art. 76 § 1 kpa) i zastąpienie ich zeznaniami świadków, których zeznania nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a także pozostają w oczywistej sprzeczności z dokumentami służbowymi dotyczącymi dotychczasowego przebiegu służby wojskowej odwołującego, a tym samym wydania zaskarżonego rozkazu w oparciu o niepełny materiał dowodowy, 3. art. 107 § 3 kpa poprzez lakoniczne uzasadnienie zajętego stanowiska w sprawie, zaniechanie wskazania, którym dowodom organ nie dał wiary i dlaczego, a także niepełne i nieznajdujące potwierdzenia pominięcie dowodu z zeznań świadka M. L., których treść przeczyła zeznaniom pozostałych świadków, jak również nieprzeprowadzenie konfrontacji tychże świadków, 4. art. 116 ust. 2 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 105 § 1 kpa i art. 104 § 1 kpa, poprzez zaniechanie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej i wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wypłaty ustawowo określonego odszkodowania. Z uwagi na powyższe zarzuty wniósł o jego uchylenie i umorzenie postepowania w przedmiocie zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej oraz o zobowiązanie organu pierwszej instancji do wydania decyzji w przedmiocie wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wraz z odsetkami ustawowymi od chwili wymagalności, tj. od dnia wezwania do wydania tej decyzji do dnia zapłaty. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., na podstawie art. 104, art. 105 § 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 15 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, uchylił zaskarżony rozkaz i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu podał, iż będąc zobowiązanym na podstawie art. 19 kpa do przestrzegania swojej właściwości miejscowej i rzeczowej ustalił, że jest organem właściwym w niniejszej sprawie. Powyższe wynika z faktu, że w związku z likwidacją z dniem [...] stycznia 2014 r. Dowództwa Wojsk Specjalnych zgodnie z art. 11 i art. 14 ustawy z dnia 21 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 852), Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych jest następcą prawnym Dowódcy Wojsk Specjalnych. Organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierze zawodowi pełnią czynną służbę wojskową jako służbę stałą albo służbę kontraktową. Stosownie zaś do art. 12 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 11 w/w ustawy, żołnierze zawodowi w korpusie szeregowych mogą pełnić zawodową służbę wyłącznie jako służbę kontraktową. Przepis art. 15 ust. 1 omawianej ustawy stanowi, iż o zawarcie kolejnego kontraktu może wystąpić żołnierz zawodowy. Winno to nastąpić najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt. Ponadto w myśl art. 15 ust. 3,warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem zawodowym jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej. Organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie R. S. z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu wystąpił w dniu [...] lutego 2012 r. Jednakże w związku z faktem, że kontrakt nr [...] z dnia [...] września 2010 r., na podstawie którego żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową, został zawarty na okres od [...] października 2010 r. do [...] marca 2012 r., ostatnim dniem do złożenia wniosku był 31 grudnia 2011 r. Niewątpliwie zatem strona uchybiła terminowi. Termin powyższy jest terminem materialnym, a jego niedochowanie powoduje utratę prawa po stronie żołnierza zawodowego, do wszczęcia procedury zmierzającej do zawarcia kolejnego kontraktu. W takiej sytuacji nie może być nawiązany stosunek materialnoprawny, a co za tym idzie, nie ma przedmiotu postępowania administracyjnego, tym samym postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 116 ust. 2 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych organ wskazał, iż jako formułowany w toku postępowania prowadzonego w sprawie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu, wykracza on poza przedmiot postepowania. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. S. zarzucił jej naruszenie: 1. art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez wadliwe przyjęcie, iż skarżący nie zaskarżył w całości rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., a tym samym odmówienie zastosowania w sprawie przepisu art. 116 ust. 3, a w konsekwencji odmówienie przyznania skarżącemu jednorazowego odszkodowania pomimo, że z okoliczności faktycznych sprawy oraz z obowiązujących przepisów wynika, iż takie odszkodowanie przysługiwało skarżącemu z mocy ustawy (z urzędu), 2. art. 105 § 1 kpa poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania wszczętego przez organ pierwszej instancji przez organ odwoławczy. Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a nadto zobowiązanie organu do przekazania do Sądu wszelkich dokumentów stanowiących podstawę do wydania przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że wadliwość obu decyzji sprowadza się w zasadzie do błędnego uznania, że skarżący kwestionował jedynie fakt nieprzedłużenia z nim kontraktu na dalsze pełnienie zawodowej służby wojskowej, a nie fakt zwolnienia ze służby. Skarga została wniesiona na decyzję Dowódcy Wojsk Specjalnych nr [...] z [...] maja 2012 r., utrzymującą w mocy rozkaz personalny Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z [...] marca 2012 r. Wymieniony rozkaz zawierał dwa punkty, które były ze sobą ściśle powiązane. Zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło bowiem z powodu nieprzedłużenia kontraktu na dalsze jego pełnienie, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził wadliwość odmowy przedłużenia kontraktu i tym samym zwolnienia ze służby. Skarżący wskazał też, że w związku z tym, iż po wyroku zaistniała nowa podstawa zwolnienia go ze służby, organ powinien wziąć nowe fakty pod uwagę, tym bardziej, że był o tym informowany dużo wcześniej. Winien zatem uznać wedle treści art. 116 ust. 2, że termin zwolnienia skarżącego ze służby nie uległ zmianie, a rozwiązanie stosunku służbowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia przez organ lub/i na podstawie art. 111 pkt 3, czyli ustalenia trwałej niezdolności do służby i zaliczenia do III grupy inwalidów w związku z wypadkiem w służbie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1414) żołnierze zawodowi pełnią służbę wojskową jako służbę stałą albo służbę kontraktową. Kontrakt w rozumieniu ustawy to w myśl art. 6 ust. 1 pkt 13 pisemna umowa zawarta między osobą zgłaszającą chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej jako służby kontraktowej a organem właściwym do zawarcia takiej umowy. Stosownie zaś do treści art. 9 ust. 3 w/w ustawy, powołanie do zawodowej służby wojskowej następuje: 1. do służby stałej – w korpusach oficerów zawodowych i podoficerów zawodowych; 2. do służby kontraktowej – w korpusach oficerów zawodowych, podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych. Oznacza to, że służba wojskowa w korpusie szeregowych zawodowych może być pełniona wyłącznie jako służba kontraktowa. Według art. 13 ust. 1 zd. 1 omawianej ustawy, żołnierz służby kontraktowej może ją pełnić przez łączny okres nieprzekraczający dwunastu lat, a powołanie żołnierza do służby kontraktowej może nastąpić jednorazowo na okres od dwóch do sześciu lat (ust. 2). Natomiast w świetle art. 15 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu lub powołanie do służby stałej. Jednakże w myśl ust. 3 w/w przepisu, warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że w dniu [...] września 2010 r. między Dowódcą [...] a [...] R.S., został zawarty kontrakt na pełnienie zawodowej służby wojskowej nr [...] na okres od [...] października 2010 r. do [...] marca 2012 r. Zatem skarżący z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu mógł, zgodnie z powołanym przepisem art. 15 ust. 1 ustawy pragmatycznej, wystąpić najpóźniej w dniu 31 grudnia 2011 r. Termin przewidziany w powyższym przepisie jest terminem prawa materialnego. Pod tym pojęciem rozumie się okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego. Jest to termin nieprzywracalny, którego uchybienie powoduje wygaśnięcie praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takim prawem jest właśnie możliwość ubiegania się przez żołnierza służby kontraktowej o zawarcie kolejnego kontraktu, przewidziane w art. 15 ust. 1 ustawy pragmatycznej. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną i niekwestionowaną przez skarżącego jest złożenie przez niego wniosku o zawarcie kolejnego kontraktu w dniu [...] lutego 2012 r., a więc z uchybieniem wskazanego w art. 15 ust. 1 terminu prawa materialnego. Uszło to uwadze organu pierwszej instancji, tj. Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], który postępowanie wszczęte w/w wnioskiem zakończył wydaniem rozkazu personalnego nr [...] z [...] lutego 2014 r., odmawiającego zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu ze względu na to, że nie uzyskał on oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności określoną w przepisie art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "kpa", organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji, wydając jedną z decyzji wymienionych w art. 138 § 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji z powodu jego bezprzedmiotowości. Jak przyjmuje się w doktrynie, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego (...) oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (zob. B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz 7 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 485). W okolicznościach niniejszej sprawy bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego ma swoje źródło w braku elementu materialnego stosunku prawnego w postaci uprawnienia skarżącego do zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej wobec uchybienia terminu prawa materialnego przewidzianego w przepisie art. 15 ust. 1 ustawy pragmatycznej. W tej sytuacji całkowicie nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 105 § 1 kpa poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania organu pierwszej instancji. Nie ma także racji skarżący formułując zarzut naruszenia art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, oparty na wadliwym w jego ocenie przyjęciu przez organy wojskowe, że nie zaskarżył w całości rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z [...] marca 2012 r. Wskazany rozkaz zawierał w istocie dwa rozstrzygnięcia, a mianowicie w pkt 1 – o odmowie zawarcia kolejnego kontraktu, w pkt 2 – o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Z uzupełnienia odwołania z dnia [...] kwietnia 2012 r. od rozkazu personalnego nr [...] z [...] marca 2012 r. sporządzonego przez pełnomocnika skarżącego adw. M. S. wyraźnie wynika, iż odwołanie dotyczy jedynie odmowy zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej. Potwierdzeniem tego jest określenie przedmiotu sprawy ze skargi R. S., dokonane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 marca 203 r., sygn.. akt III SA/Wa 1027/12. Niezależnie od powyższego Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż wskazany zarzut wykracza poza przedmiot postępowania w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.