II SA/Wa 1217/24
WyrokWSA w Warszawie2025-01-24
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Joanna Kube, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, gdy wnioskodawczyni nie wykazała spełnienia wszystkich trzech przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. szczególnych okoliczności, braku możliwości podjęcia pracy oraz braku niezbędnych środków utrzymania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Prezes ZUS prawidłowo odmówił przyznania renty w drodze wyjątku, ponieważ skarżąca nie wykazała spełnienia wszystkich trzech kumulatywnych przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W szczególności nie udowodniono istnienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających nabycie prawa do świadczenia w trybie zwykłym, a także skarżąca posiadała niezbędne środki utrzymania, co potwierdzał dochód na osobę w rodzinie przekraczający kwotę najniższej emerytury.Stan faktyczny
Skarżąca R. K. wniosła o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Prezes ZUS decyzją utrzymał w mocy własną decyzję o odmowie przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W szczególności nie wykazano szczególnych okoliczności uniemożliwiających nabycie prawa do renty w trybie zwykłym, a dochód rodziny skarżącej przekraczał kwotę najniższej emerytury. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym nieprzesłuchanie świadków mających potwierdzić okresy pracy, oraz podniosła, że jej sytuacja materialna pogorszyła się po śmierci męża. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku oddala skargę
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "Prezes ZUS", "organ", wydał w dniu [...] kwietnia 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", decyzję nr [...], którą utrzymał
w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania R. K., dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca", renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu przywołanego na wstępie rozstrzygnięcia wskazano, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 z późn. zm.), dalej: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS", jest możliwe jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Powołany art. 83 ust. 1 ustawy
o emeryturach i rentach z FUS może być ponadto zastosowany tylko do sytuacji wyjątkowych, gdy mimo dołożenia wszelkiej staranności zaistniały niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody w uzyskaniu świadczenia na ogólnych zasadach.
W sprawach świadczeń w drodze wyjątku ważne są przyczyny niespełnienia wymogów do uzyskania uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.
Zdaniem organu, nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawczyni nie nabyła uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Nie wykazała bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miała wpływu.
Z akt sprawy wynika, że na przestrzeni 82 lat życia, wnioskodawczyni udokumentowała jedynie 6 lat, 3 miesiące i 24 dni okresów składkowych.
Z posiadanej dokumentacji wynika, że wnioskodawczyni od [...] lutego 1970 r. do [...] października 1987 r., od [...] czerwca 1988 r. do [...] grudnia 1991 r., od [...] września 1993 r. do [...] lipca 2001 r., tj. do dnia osiągnięcia 60 roku życia, nie wykonywała pracy ani innej działalności podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
We wskazanych okresach nie była wobec wnioskodawczyni orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od jego woli, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni wystąpiła
o uwzględnienie do okresu ubezpieczenia okresów pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Organ wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne oraz zasiłek pielęgnacyjny nie są świadczeniami ani składkowymi, ani nieskładkowymi w rozumieniu ustawy emerytalnej, w związku z czym nie mogą być one uwzględnione do ustalenia świadczenia z ZUS.
Ponadto Prezes ZUS wskazał, że okresy opieki nad dziećmi zostały uwzględnione od [...] czerwca 1963 r. do [...] czerwca 1966 r. oraz od [...] lutego 1967 r. do [...] lutego 1970 r., jednak zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy emerytalnej, do ustalenia prawa do świadczenia przyjmuje się okresy nieskładkowe w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. Natomiast okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie został uwzględniony, ponieważ okres ten nie został wystarczająco i jednoznacznie udokumentowany.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje i pozostaje w jednym gospodarstwie domowym z mężem. Miesięczny dochód rodziny stanowi emerytura jej męża
w kwocie [...] zł brutto. Na jedną osobę w rodzinie przypada więc dochód
w wysokości [...] zł brutto, który przekracza kwotę najniższej emerytury, tj. 1780,96 zł brutto i nie pozwala stwierdzić, że wnioskodawczyni pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS podkreślił, że pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" - jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku - nie jest zdefiniowane
w ustawie emerytalnej. W celu ustalenia tego kryterium, należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2024 r. wynosi 1780,96 zł brutto.
W związku z powyższym, organ stwierdził, że nie może przyznać wnioskodawczyni renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Skarżąca pismem z dnia 19 czerwca 2024 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2024 r.
W skardze podała, że z dniem [...] czerwca 2024 r. z powodu śmierci męża sytuacja materialna jej rodziny uległa pogorszeniu w związku z utratą jego emerytury. Nie ma żadnych dochodów, aby przeżyć wraz z synem, który ma tylko zasiłek okresowy z GOPS w [...].
Skarżąca wniosła o zaliczenie okresów jej pracy, w szczególności pracy
w gospodarstwie rolnym jej rodziców, oraz pełnych okresów wychowywania dwójki dzieci (tj. 6 lat, a nie 1/3 jak zrobił to ZUS), których wcześniej nie uwzględniły organy ZUS oraz Sądy Okręgowe w [...]. Zarzuciła, iż w toczących się sprawach nie wysłuchano świadków, którzy mogliby poświadczyć wykonywanie przez nią pracy.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Organ zwrócił uwagę, że zarówno organ, jak i sądy administracyjne rozpatrują stan sprawy według stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Miesięczny dochód rodziny skarżącej na dzień wydania zaskarżonej decyzji stanowiła emerytura jej męża w kwocie [...] zł brutto. Na jedną osobę w rodzinie na dzień wydania zaskarżonej decyzji przypadał więc dochód w wysokości [...] zł brutto, który przekracza kwotę najniższej emerytury, tj. 1780,96 zł brutto i nie pozwalał stwierdzić, że skarżąca - na dzień wydania zaskarżonej decyzji – pozostawała bez niezbędnych środków utrzymania.
Organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca, odnosząc się do odpowiedzi organu na jej skargę, pismem z dnia 23 września 2024 r. podtrzymała dotychczasową argumentację.
Ustanowiony w sprawie dla skarżącej pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 15 listopada 2024 r. w uzupełnieniu skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2024 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2024 r. oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 k.p.a. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że organ nie przeprowadził z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
w szczególności nie przesłuchał wskazanych świadków celem ustalenia okresu pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym jej rodziców, a w konsekwencji organ błędnie uznał, że skarżąca nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności.
Z akt postępowania wynika, iż skarżąca jest osobą w zaawansowanym wieku. Taka, szczególna sytuacja skarżącej wymaga, by organ przed wydaniem decyzji, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes skarżącej, w sposób wnikliwy ustalił stan faktyczny.
W toku postępowania organ mógł przesłuchać wskazanych przez skarżącą świadków, co mogłoby pomóc w ustaleniu stanu faktycznego sprawy i wydaniu prawidłowej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron
w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie zarówno organ, jak i strona skarżąca wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Rozpoznając sprawę Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły, regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły, wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach z FUS nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom
i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się
o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy o emeryturach i rentach z FUS ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.
Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w niniejszej sprawie było zatem możliwe tylko w przypadku wykazania, że skarżąca przejawiała wolę podejmowania pracy i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jej woli okoliczności nie mogła zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia.
Z brzmienia art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynika, że jest to przepis, na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Do oceny organu należy kwestia, czy w sprawie zaistniały szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek. Organ musi zatem okoliczności danej sprawy poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. Podmiot wnoszący
o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien natomiast wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem. Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, organ administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu winien podejmować z urzędu wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zasada ta nie zwalnia jednak wnioskodawcy z obowiązku przedstawienia w toku postępowania wszelkich dowodów na poparcie faktów, które mogłyby być istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a które nie są i nie mogą być znane organowi, z uwagi na to, iż nie są one dostępne w prowadzonych przez ten organ rejestrach, czy archiwach.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany
w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach
z FUS, gdyż w przypadku skarżącej nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełniła ona warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym.
Na przestrzeni 82 lat życia skarżąca posiada 6 lat, 3 miesiące i 24 dni okresów składkowych i nieskładkowych: od [...] lutego 1970 r. do [...] października 1987 r., od
[...] czerwca 1988 r. do [...] grudnia 1991 r., od [...] września 1993 r. do [...] lipca 2001 r., tj. do dnia osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, skarżąca nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.
Z akt sprawy nie wynika, aby w powyższych okresach skarżąca nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach
z FUS.
Nie istnieją również żadne inne okoliczności usprawiedliwiające okresy przerw w ubezpieczeniu skarżącej, które można by uznać za szczególne w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Świadomych, życiowych wyborów co do sposobu wykonywania pracy zawodowej nie można ujmować w kategoriach przeszkody uniemożliwiającej uzyskanie odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego skutkującego nabyciem świadczenia na ogólnych zasadach ustawy.
Odnosząc się do przedstawionego przez skarżącą zarzutu, iż jej staż ubezpieczeniowy jest dłuższy od stażu ustalonego przez organ, podnieść należy, że brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających tę okoliczność. Dokumentów takich nie posiada zarówno organ, jak i nie przedstawiła skarżąca.
Spoczywający na organie obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie zwalniał skarżącej z obowiązku przedstawienia wszelkich dowodów na poparcie faktów, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skoro zatem organ nie ma żadnych nowych, dotąd nie znanych mu dokumentów, które potwierdzałyby dodatkowy okres ubezpieczenia i dokumentów takich nie przedstawiła skarżąca, to okres ten nie mógł być doliczony do stażu ubezpieczeniowego skarżącej.
W tej sytuacji, biorąc pod uwagę przerwy w ubezpieczeniu skarżącej występujące w latach 1970 - 1987, 1988 – 1991, 1993 – 2001, tj. do roku osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego i później, w których to okresach nie była orzeczona w stosunku do niej całkowita niezdolność do pracy, nie można uznać, że w jej przypadku występują szczególne okoliczności, na skutek których nie nabyła ona prawa do świadczenia w trybie zwykłym.
Analizując zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu, że w sprawie nie występuje również przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania, co również eliminuje skarżącą z kręgu osób mogących ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku.
W ocenie Sądu, rację ma organ orzekający, że metodą wyjaśnienia spornego pojęcia może być odniesienie się do najniższej kwoty świadczenia przyznawanego
w trybie zwykłym. Uzasadnione jest bowiem twierdzenie, że najniższe świadczenie przyznawane w trybie zwykłym umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby, przy czym chodzi tu jedynie o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą znacznie odbiegać od potrzeb w szerszym znaczeniu.
Przyjąć zatem należy, że kryterium niezbędnych środków utrzymania to wynik odniesienia sytuacji materialnej ubiegającego się o świadczenie do wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renty socjalnej lub kryterium dochodowego przewidzianego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 z późn. zm.).
W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie tej przesłanki zalecał dokonanie porównania sytuacji materialnej ubiegającego się
o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne,
a ponadto z uwzględnieniem potrzeb służących do zaspokojenia minimum egzystencji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: z dnia 7 sierpnia 2000 r., sygn. II SA 815/00; 27 września 2006 r., sygn. I OSK 1112/06; 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 121/14 oraz 15 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 56/15, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma okoliczność, że skarżąca na dzień wydania zaskarżonej decyzji dysponowała niezbędnymi środkami utrzymania. Dochód brutto na jednego członka trzyosobowej rodziny skarżącej, na który składa się emerytura męża skarżącej w kwocie [...] zł brutto, wynosi [...] zł miesięcznie. Kwota najniższej emerytury wynosi zaś od 1 marca 2024 r. – 1780,96 zł brutto.
Wobec powyższego uznać należało, że organ właściwie przyjął, iż po stronie skarżącej na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie istnieje wymagana przez ustawodawcę przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Okolicznością niesporną jest bowiem to, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przewyższał kwotę najniższego świadczenia emerytalnego przyznawanego w trybie zwykłym. Powyższe skutkuje brakiem możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i przyznania jej renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W ocenie Sądu, organ przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie
w sposób prawidłowy, w sposób wystarczający zebrał i rozpatrzył zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy oraz podejmując zaskarżoną decyzję, należycie ją uzasadnił, czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Materiał dowodowy został w sprawie zebrany z poszanowaniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wobec czego zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. Organ nie naruszył również przepisu art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie świadków. Zdaniem Sądu, Prezes ZUS przeprowadził wymagane prawem postępowanie wyjaśniające wystarczające dla ustalenia okoliczności mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonania oceny, czy zaszły prawem przewidziane warunki do wydania decyzji. Kluczowe bowiem w postępowaniu wyjaśniającym w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, toczącym się na podstawie przepisów postępowania administracyjnego, jest przeprowadzenie nie każdego (jakiegokolwiek) dowodu, ale takiego, który dotyczy okoliczności istotnych
w sprawie, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2024 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja poprzedzająca
z dnia [...] stycznia 2024 r. odpowiadają prawu.
Z tych względów, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze i uzupełniających ją pismach procesowych nie zasługują na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło