II SA/Wa 1228/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Bronisław Szydło, Protokolant Joanna Głowala, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. W. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przeniesienia do rezerwy postanawia - umorzyć postępowanie sądowe - Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], odmawiającą przeniesienia do rezerwy poborowego K. W. Organ odwoławczy wskazał, iż K. W. posiadający kategorię zdrowia A do 30 czerwca 2003 r. korzystał z odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki. W dniu 24 września 2007 r. zwrócił się on o przeniesienie do rezerwy. Wojskowy Komendant Uzupełnień [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r., wydaną na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 2 lit. d) i e), art. 39 ust. 7, art. 40 ust. 2 oraz art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z § 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie wojskowego obowiązku meldunkowego, obowiązku powiadamiania wojskowego komendanta uzupełnień oraz uzyskiwania zezwolenia na wyjazd i pobyt za granicą (Dz. U. Nr 140, poz. 1480 ze zm.), art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 118, poz. 800) oraz w zw. z art. 83 § 1 Kpa, odmówił przeniesienia K. W. do rezerwy. Organ II instancji, rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] maja 2008 r. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, iż w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, K. W. podlega powszechnemu obowiązkowi obrony i w ramach tego obowiązku podlega powołaniu do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Organ wskazał, że K. W. korzystał od dnia 16 kwietnia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2003 r. z odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki. Od momentu zakończenia biegu odroczenia do chwili wydania decyzji poborowy nie zgłosił się do WKU [...] na żadne wezwanie. Obecnie ma założoną kartę poszukiwań. Zgodnie z art. 40 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, poborowy korzystający z odroczenia zasadniczej służby wojskowej jest obowiązany stawić się przed wojskowym komendantem uzupełnień niezwłocznie po upływie okresu odroczenia. Ponadto, w myśl art. 39 ust. 7 tej ustawy poborowy, któremu udzielono odroczenia, po zakończeniu roku szkolnego (studiów), nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia kolejnego roku szkolnego (studiów), przedstawia wojskowemu komendantowi uzupełnień, właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego (zamieszkania) lub pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące, zaświadczenie o ukończeniu poprzedniego i rozpoczęciu nowego roku nauki (studiów). Na podstawie § 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie wojskowego obowiązku meldunkowego, obowiązku powiadamiania wojskowego komendanta uzupełnień oraz uzyskiwania zezwolenia na wyjazd i pobyt za granicą, wojskowy obowiązek meldunkowy obejmuje, m.in. zgłoszenie wojskowemu komendantowi uzupełnień właściwemu ze względu na miejsce pobytu lub pobytu czasowego trwającego ponad 2 miesiące, w terminie 30 dni od dnia powstania zmian, dokumentu stwierdzającego podwyższenie lub zdobycie dodatkowego wykształcenia. Powyższych obowiązków poborowy nie dopełnił. W roku szkolnym 2002/2003 skarżący ukończył Technikum Samochodowe w W., o czym nie poinformował Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...], a zatem nie dopełnił wojskowego obowiązku meldunkowego. Ponadto organ II instancji podniósł, iż poborowy zameldowany był na pobyt stały w W. w lokalu nr [...] przy ulicy [...]. Twierdził, że cały czas przebywał pod adresem zameldowania, lecz żadnej korespondencji od WKU nie odbierał. Z treści oświadczeń złożonych w obecności funkcjonariusza Policji przez ojca i brata poborowego w dniu 10 października 2005 r., 9 lipca 2006 r. oraz w dniu 1 października 2007 r. wynika, że poborowy wyjechał za granicę i w okresie 12 miesięcy nie przebywał pod wskazanym adresem. Organ I instancji w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego uznał powyższe dane za wiarygodne. Dlatego też zgodnie z § 3 pkt 2a powołanego rozporządzenia Rady Ministrów, poborowy obowiązany był zgłosić wyjazd za granicę na okres dłuższy niż 2 miesiące. Poborowy twierdził, że jego wyjazd nie miał żadnego wpływu na to, jakie oświadczenia złożyli w Wojskowej Komendzie Uzupełnień [...] jego ojciec i brat. Organ zwrócił uwagę, iż brat i ojciec poborowego w dalszym ciągu odbierają wezwania do WKU adresowane do poborowego. Twierdził on, że jakakolwiek informacja o wezwaniach do WKU odbieranych przez brata J. W. do niego nie dotarła. Jednakże z treści oświadczenia jego brata z dnia 3 października 2005 r. wynika, że ten odebrał wezwanie do stawiennictwa w WKU na dzień 5 października 2005 r. Ponadto zobowiązał się przekazać K. W. przedmiotowe wezwanie. Organ zwrócił też uwagę, iż w dniu 1 grudnia 2007 r. decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia [...] listopada 2007 r. w przedmiocie odmowy przeniesienia do rezerwy, odebrał osobiście brat poborowego J. W. i już w dniu 3 grudnia 2007 r. na poczcie zostało nadane odwołanie. Brat zainteresowanego również odebrał osobiście w dniu 16 kwietnia 2008 r. decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia[...] marca 2008 r. Odwołanie od tej decyzji zostało nadane na poczcie dwa dni później. Powyższe okoliczności, w ocenie organu odwoławczego, przeczą powyższemu oświadczeniu poborowego. Ponadto organ wskazał, iż w treści każdego wezwania zamieszczona była informacja o podjęciu kontaktu telefonicznego w przypadku braku możliwości stawienia się na wezwanie, w określonym przez WKU terminie. Biorąc pod uwagę wiek poborowego oraz elementarne zasady kultury, poborowy mógłby skontaktować się z organem, celem wyznaczenia dogodnego dla siebie kolejnego terminu stawiennictwa. Jednak poborowy ze swojej strony nie podjął żadnych działań w tym zakresie. Celem wyjaśnienia zaistniałych sprzeczności brat poborowego J. W. oraz jego ojciec zostali wezwani do Wojskowej Komendy Uzupełnień [...], lecz odmówili składania zeznań. Organ odwoławczy stwierdził, iż niepowołanie poborowego K. W. do odbycia zasadniczej służby wojskowej w terminie, o którym mowa w powołanej wyżej ustawie, nastąpiło z przyczyn niezależnych od organów wojskowych. W związku z powyższym, należało stwierdzić brak podstaw dla przeniesienia poborowego K. W. do rezerwy. Decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] maja 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez K. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2008 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 944/08 oddalił skargę, uznając decyzję organu wojskowego za prawidłową. K. W. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, w której domagał się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2009 r o sygnaturze akt II OSK 381/09 uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawę do ponownego rozpoznania. Uchylając zaskarżony wyrok NSA wskazał, że konstrukcja art. 46 ust. 2 pkt 2 lit d) i e) ww. ustawy zakłada istnienie związku przyczynowego pomiędzy niespełnieniem wojskowego obowiązku meldunkowego lub niestawieniem się na wezwanie organów wojskowych a brakiem możliwości powołania do zasadniczej służby wojskowej. Niesporne w sprawie niniejszej było to, że skarżący nie dopełnił wojskowego obowiązku meldunkowego, co do zmiany swojego wykształcenia. Uznał, że samo uchybienie obowiązku poinformowania organów wojskowych o zmianie wykształcenia nie powoduje niemożliwości powołania do zasadniczej służby wojskowej. Uznał też, że WSA dokonał jednak wadliwej wykładni przepisu art. 46 ust. 2 pkt 2 lit. d) ww. ustawy, uznając że wynika z niego, że uchybienie wojskowemu obowiązkowi meldunkowemu w zakresie zgłoszenia zmiany wykształcenia stanowi przesłankę uniemożliwiającą powołanie poborowego do odbycia służby wojskowej. Pogląd taki byłby uzasadniony w przypadku, gdyby konkretny przepis prawa, stanowił o tym, że osoby o wykształceniu podstawowym nie mogą zostać powołane do zasadniczej służby wojskowej. Jednak przepisu uzależniającego możliwość odbywania zasadniczej służby wojskowej od posiadanego wykształcenia nie ma w polskim systemie prawa. Skoro zatem zmiana wykształcenia nie była okolicznością zmieniającą w jakikolwiek sposób możliwość odbywania przez skarżącego służby wojskowej, to niesłuszny, wynikający z wadliwej interpretacji przepisu art. 46 ust. 2 pkt 2 lit. d) ww. ustawy był pogląd sądu I instancji, w myśl którego samo niezgłoszenie zmiany wykształcenia przez skarżącego uniemożliwiało powołanie go do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Za zasadny uznał także zarzut dotyczący wadliwego zastosowania przepisu art. 46 ust. 2 pkt 2 lit. e) ww. ustawy. Brak skutecznego wezwania czyni bezprzedmiotowymi rozważania, czy i jakie środki organizacyjne przedsięwziął skarżący w celu utrudnienia powołania go do służby wojskowej. Rzeczą organów administracji wojskowej jest bowiem skuteczne doręczenie poborowemu wezwania do stawiennictwa i dopiero stwierdzenie, że dokonano wezwania w trybie odpowiadającym przepisom k.p.a., a mimo tego poborowy nie stawił się w wyznaczonym terminie - czyniłoby zasadnym zastosowanie art. 46 ust. 2 pkt 2 lit. e) ww. ustawy. Na rozprawie w dniu 26 października 2009 r. pełnomocnik organu podniósł, że skarżący K. W., na podstawie art. 18 ustawy z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. Nr 22, poz. 120) z dniem [...] lutego 2009 r. został przeniesiony do rezerwy bez odbycia zasadniczej służby wojskowej i wniósł o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie natomiast z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy: skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2) oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowego "z innych przyczyn" w rozumieniu tego artykułu, mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Umorzenie postępowania przed sądem następuje zatem, gdy w jego toku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne, niecelowe lub nawet niedopuszczalne. Sąd administracyjny ma przy tym obowiązek uwzględnienia tych zdarzeń, o ile istnieją one w dacie orzekania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż w niniejszym postępowaniu zaskarżona została decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przeniesienia K. W. do rezerwy. Następnie rozkazem dziennym nr [...], wydanym przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień [...] z dnia [...] marca 2009 r. skarżący przeniesiony został do rezerwy, bez odbywania służby wojskowej. O fakcie tym poinformował pełnomocnik organu na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, przedstawiając do akt ww. rozkaz. Podstawą prawną był art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. Nr 22, poz. 120). Zgodnie z ust. 1 art. 18 tej ustawy, osoby stawiające się po dniu wejścia w życie ustawy do kwalifikacji wojskowej, o której mowa w art. 32 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, wojskowy komendant uzupełnień z urzędu przenosi do rezerwy i nadaje tytuł żołnierza rezerwy oraz mianuje na stopień wojskowy szeregowego, z dniem w którym orzeczenie właściwej komisji lekarskiej o ich zdolności do czynnej służby wojskowej stało się ostateczne, o ile nie zgłoszą one sprzeciwu w tej sprawie. Zgodnie zaś ust. 2 tego przepisu przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osób, które dotychczas podlegały obowiązkowi, o którym mowa w art. 32 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy i nie odbywają służby zastępczej. Tym samym stwierdzić należy, że został rozpatrzony wniosek skarżącego o przeniesienie go rezerwy. Skoro, postępowanie w sprawie zostało przed organami administracji zakończone, to rozstrzyganie w przedmiocie zaskarżonej decyzji trzeba uznać za bezcelowe. Nawet bowiem ewentualne uchylenie decyzji organu odwoławczego w przedmiocie odmowy skierowania skarżącego do rezerwy nie spowoduje, by organ ten mógł ponownie rozpatrywać wniosek skarżącego o przeniesienie go do rezerwy. W chwili obecnej, niezasadnym jest zatem merytoryczne zajmowanie się wnioskiem skarżącego, gdyż zarzuty te zostały już przez organ administracyjny ostatecznie rozstrzygnięte. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, zwalnia Sąd od rozpoznawania merytorycznie zarzutów skargi. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji.