II SA/Wa 1237/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. L. i J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi B. L. i J. L. na pismo Burmistrza Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] postanawia: 1. przyznać B. L. i J. L. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia radcy prawnego, 2. odmówić B. L. i J. L. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. B. L. i J. L. (dale jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Burmistrza Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] stanowiące odpowiedź na pismo skarżących z dnia 21 marca 2017 r. Postanowieniem z dnia 14 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił powyższą skargę wskazując, że skarga jest niedopuszczalna. Sąd ocenił, że zaskarżone pismo Burmistrza Dzielnicy [...] jest odpowiedzią organu na pismo skarżących dotyczące przedstawionego stanowiska w pismach organu z dnia 8 lutego 2017 r. oraz 14 marca 2017 r. i pismo to nie podlega kontroli sądowej. Skarżący w piśmie z dnia 21 września 2017 r. zwrócili się do Sądu o ponowne wyznaczanie terminu rozpoznania sprawy, a następnie w dniu 10 października 2017 r. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego przesyłając urzędowy formularz PPF. Z uwagi na fakt, że formularz wniosku zawierał braki uniemożliwiające rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 19 października 2017 r. wezwano skarżących do wypełnienia rubryki nr 7.1 nadesłanego formularza oraz podpisanie formularza przez każdego ze skarżących osobno. Skarżący uzupełnili w terminie braki nadesłanego formularza. Z nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i utrzymują się z renty inwalidzkiej B. L. w kwocie 1749,03 zł oraz z wynagrodzenia za prace dorywcze J. L. w kwocie 500 zł. Skarżący nie posiadają żadnych nieruchomości. Wynajmują mieszkanie, którego miesięczny koszt wynosi 1400 zł. Skarżący nie posiadają żadnych przedmiotów wartościowych, wierzytelności ani papierów wartościowych czy innych praw majątkowych, a jedynie oszczędności w wysokości 3.000 zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączyli m.in. deklarację o wysokości osiągniętego dochodu w 2016 r. przez skarżącego J. L., z którego wynika, że osiągnął on dochód w wysokości 3.216,77 zł; decyzję o waloryzacji renty B. L. z której wynika, że od 1 marca 2017 r. wysokość świadczenia wynosi miesięcznie 1749,03 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11). Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, a z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację materialną uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi skarżący dysponują tj. 2249,03 zł i ponoszonych wydatkach związanych z wynajmem mieszkania tj. 1400 zł oraz biorąc pod uwagę fakt, że skarżący poza wydatkami na mieszkanie muszą ponosić koszty bieżącego utrzymania (zakup żywności, leków, odzieży, środków czystości itp.), w ocenie referendarza sądowego nie są oni w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to obecne możliwości finansowe skarżących. Z tego względu, przyznano skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Jednocześnie uznano, że z uwagi na fakt, że skarżący posiadają oszczędności, brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w związku z powyższym odmówiono skarżącym zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego skarżący z posiadanych oszczędności będą mogli ponieść ewentualne koszty postępowanie, które w przedmiotowej sprawie obejmowałyby kwotę 150 zł wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej. Co prawa posiadanie oszczędności pieniężnych w zasadzie całkowicie wyklucza przyznanie prawa pomocy, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy, uznając fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945), jednak w przedmiotowej sprawie posiadane przez skarżących oszczędności nie są znaczne (3.000 zł). Ponadto wzięto pod uwagę, że skarżącym pozostaje na utrzymanie (po odliczeniu kosztów najmu mieszkania) jedynie kwota 849,03 zł, przy czym 500 zł wliczone do dochodu skarżących pochodzi z wynagrodzenia za prace zlecone skarżącemu, zatem nie jest to wynagrodzenie stałe. Z tego względu postanowiono przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego i odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.