II SA/Wa 1279/24
WyrokWSA w Warszawie2025-02-20
Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Iwona Maciejuk, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Zarządu Dzielnicy odmowna w sprawie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej została wydana z naruszeniem prawa z powodu niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego i braku wnikliwej analizy wniosku?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy, ponieważ organ nie dokonał pełnych i wnikliwych ustaleń faktycznych oraz nie przeprowadził rzetelnej analizy wniosku o pomoc mieszkaniową, co stanowi istotne naruszenie prawa i narusza zasady praworządności oraz art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
G. G., wdowa urodzona w 1954 r., złożyła wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zarząd Dzielnicy odmówił zakwalifikowania jej do udzielenia pomocy mieszkaniowej z powodu nieuzupełnienia braków formalnych wniosku, mimo że skarżąca dostarczyła część dokumentów i wskazała aktualne miejsce zamieszkania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz niewłaściwą ocenę materiału dowodowego przez organ.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant starszy specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi G. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725), § 32 ust. 8 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836 z późn. zm.) odmówił zakwalifikowania G. G. do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Uchwałę przekazał do wykonania Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych [...].
Zarząd Dzielnicy w uzasadnieniu wskazał, że G. G (ur. 1954 r., wdowa) wystąpiła z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] z adresu: ul. [...] w [...]. Pismem z dnia [...].03.2024 r. wnioskodawczyni została poinformowana o konieczności uzupełnienia braków formalno-prawnych wniosku w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania. Pismo zostało podjęte w dniu [...].03.2024 r., jednak do chwili wydania uchwały wymagane dokumenty nie zostały dostarczone, co uniemożliwiło prawidłową analizę wniosku. Zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 14836, z późn. zm.) niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Biorąc powyższe pod uwagę, Zarząd Dzielnicy [...] odmówił udzielenia pomocy mieszkaniowej G. G.
G. G w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] zarzucając naruszenie art. 7 art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że nie przesłuchano skarżących.
Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że powodem odmowy udzielenia jej pomocy mieszkaniowej było "rzekome nieprzedstawienie dokumentu o miejscu zamieszkania". Zarząd Dzielnicy w skarżonej uchwale nie wziął pod uwagę art. 7 ust. 4 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., która stwierdza, że jeśli wnioskodawca w związku z warunkami mieszkaniowymi znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej i byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego, zarząd dzielnicy na podstawie analizy i oceny sytuacji życiowej i majątkowej wnioskodawcy może postanowić o zwolnieniu z warunków, o których mowa w ust. 1, czyli warunków dotyczących kryterium metrażowego. Zarząd jednak nie podjął nawet próby wnikliwego przeanalizowania warunków mieszkaniowych i sytuacji życiowej skarżącej, tym samym dopuszczając się rażącego zaniedbania swoich obowiązków i naruszył prawa skarżącej podejmując skarżoną uchwałę. Zaznaczyła, że orzecznictwo sądowe nie dopuszcza odmowy przyznania lokalu socjalnego z przyczyn innych niż nie spełnianie kryterium dochodowego i tytułu najmu do innego lokalu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wr 541/07). Warunki przyznawania lokali socjalnych określa ustawa o ochronie praw lokatorów z dnia 21 czerwca 2001 r. w której w art. 23 ust. 2 ustalone są jedynie dwa kryteria udzielania pomocy mieszkaniowej w postaci najmu socjalnego: brak tytułu prawnego do innego lokalu i spełnianie kryterium dochodowego. Wprowadzanie przez Zarząd Dzielnicy innych wymogów i kryteriów jest więc niezgodne z ww. zapisem ustawy.
Prawo lokalne ustanowione uchwałą nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy musi pozostawać w zgodzie z Konstytucją RP i wywodzić się z ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianach kodeksu cywilnego. Nie można stosować procedur krzywdzących dla obywatela przez odmowę zaspokojenia uzasadnionych i chronionych prawem potrzeb mieszkaniowych.
Zarząd Dzielnicy [...], reprezentowany przez pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu pełnomocnik wyjaśnił, że z wniosku skarżącej wynikało, że nie posiada stałego miejsca zamieszkania i przebywała w hostelu przy ul. [...] w [...] w [...]. Skarżąca była najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Na podstawie skierowania nr rej. [...] z dnia [...] marca 2016 r. podpisała umowę najmu nr [...] ww. lokalu. Umowa zawarta w dniu [...].05.2017 r. obowiązywała do dnia [...].05.2022 r., lecz z uwagi na zadłużenie na koncie lokalu pismem z dnia [...].07.2021 r. umowa została wypowiedziana w dniu [...].08.2021 r. ze skutkiem na dzień [...].09.2021 r. W dniu [...].12.2022 r. lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] uległ pożarowi. Zainteresowana w dniu [...].01.2023 r. zdała klucze do lokalu w Administracji Nieruchomości Nr [...] w [...] i nie wskazała adresu, gdzie mieszka. W celu uzyskania dodatkowych informacji o sytuacji zainteresowanej w dniu [...] lipca 2023 r. Wydział Zasobów Lokalowych wystąpił z wnioskiem o udostępnienie danych osobowych do Ośrodka Pomocy Społecznej. Z odpowiedzi OPS Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2023 r. wynika, że zainteresowana korzystała z ich pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego w grudniu 2022 r. po pożarze lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Według ich wiedzy od dnia [...] stycznia 2023 r. przebywała w Hostelu [...] przy ul. [...], lecz obecnie nie posiadają aktualnych informacji o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej G. G, w tym także o jej aktualnym miejscu pobytu. Pismem z dnia [...] lipca 2023 r. zainteresowana została wezwana do uzupełnienia braków formalnych we wniosku w tym udokumentowania warunków mieszkaniowych na odpowiednim druku oraz załącznika nr 7 wskazującego miejsca zamieszkania i zameldowania od urodzenia do chwili obecnej, załącznika nr 8 i załącznika nr 9 z informacjami dotyczącymi wstępnych i zstępnych. Na uzupełnienie braków formalnych wyznaczono termin 14 dni od daty otrzymania pisma. Pismo zostało odebrane przez zainteresowaną w dniu [...].07.2023 r. W dniu [...] sierpnia 2023 r. zainteresowana uzupełniła brakujące dokumenty tj. załącznik nr 7, 8, 9 oraz dołączyła faktury na nazwisko "G. G" za pobyt w hostelu w dniach: [...].07.2023 r. - [...].07.2023 r., [...].07.2023 r. - [...].08.2023 r., [...].08.2023 r. - [...].09.2023 r. oraz załącznik nr 4 wypełniony przez O. K. jako osobę posiadającą tytuł prawny do Hostelu [...] przy ul [...]. Wydział Zasobów Lokalowych dla [...] Urzędu [...] poinformował skarżącą pisemnie, że w dniu 1 sierpnia 2023 r. weszła w życie uchwała nr LXXXI/2692/2023 z dnia 25 maja 2023 r. zmieniająca uchwałę w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Poz. 6855). Na jej podstawie zmianie uległy kryteria dochodowe kwalifikujące do pomocy mieszkaniowej. Wobec powyższego wniosek skarżącej wymagał uaktualnienia poprzez przedstawienie w terminie 30 dni deklaracji o wysokości dochodu gospodarstwa domowego i zaświadczeń o wysokości pobranych dochodów w okresie 12 miesięcy poprzedzających datę złożenia deklaracji. Pismo zostało odebrane w dniu [...].09.2023 r. W dniu [...].09.2023 r. G. G uzupełniła brakujące dokumenty tj. deklarację o wysokości dochodów gospodarstwa domowego oraz zaświadczenie z ZUS. Świadczenie emerytalne które pobiera zainteresowana jest pomniejszone o potrącenie, które pobiera komornik. Skarżąca jest dłużnikiem miasta. Na dzień [...] września 2023 r. za lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...] widniała zaległość w kwocie ponad [...] tys. zł., a za lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] widniało zadłużenie na ponad [...] tys. zł. Zainteresowana w dniu [...] września 2023 r. podpisała umowę na spłatę ww. zadłużenia w ratach. W toku analizy sprawy w dniu [...].02.2024 r. odbyła się rozmowa z G. G. podczas której poinformowała, że musiała opuścić Hostel przy ul. [...] w [...]. Zainteresowana złożyła pisemne oświadczenie, że jej sytuacja mieszkaniowa się zmieniła i od dnia [...].01.2024 r. mieszka w [...] przy ul. [...] w [...] (Dzielnica [...]). Zainteresowana została wezwana pisemnie w dniu [...] marca 2024 r. do podania aktualnego adresu zamieszkania i uzupełnienia dokumentów dot. warunków mieszkaniowych tj. załącznika nr 4 w terminie 30 dni. Pismo odebrano w dniu [...].03.2024 r. i do dnia dzisiejszego dokumenty nie zostały uzupełnione.
Pełnomocnik organu wskazał, że skarżąca nie udokumentowała faktycznej powierzchni zajmowanego lokalu w związku z czym nie było możliwe ustalenie czy zainteresowana spełnia kryteria do najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], a jeżeli nie to o ile dokładnie je przekracza. Skarżąca nie skontaktowała się z Urzędem ani nie uzupełniła wniosku w podanym w wezwaniu terminie. Sprawa mieszkaniowa analizowana była na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów uchwały Nr XXIII/669/2019 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791, z 2021 r. poz. 5586 oraz z 2022 poz. 3530 i 4666 oraz z 2023 r. poz. 6855 i 12734; dalej: uchwała Rady m.st. Warszawy). Zgodnie z § 4 uchwały Rady m.st. Warszawy pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 (dochodowe) oraz w § 7 (metrażowe) z zastrzeżeniem § 8 i § 9. Ww. kryteria muszą być spełnione łącznie. Zgodnie z § 32 ust. 8 uchwały Rady m.st. Warszawy "niezłożenie oświadczeń i dokumentów w wyznaczonym terminie umożliwiających przeprowadzenie analizy, potwierdzenie w nich nieprawdy, jak również dodatkowe informacje uzyskane w toku analizy, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej".
Pełnomocnik zaznaczył, że warunkiem rozpatrzenia sprawy jest złożenie kompletnego i prawidłowo wypełnionego wniosku wraz ze stosownymi oświadczeniami i załącznikami zgodnie z zarządzeniem nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie określenia wzoru wniosku o pomoc mieszkaniową. Zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 2 ww. zarządzenia wnioski osób występujących o udzielenie pomocy mieszkaniowej powinny być składane wraz z dokumentami, oświadczeniami i zaświadczeniami potwierdzającymi warunki mieszkaniowe gospodarstwa domowego wnioskodawcy umożliwiającymi szczegółową analizę wniosku, o której mowa w § 32 uchwały Rady m.st. Warszawy. Organ nie miał możliwości przeanalizowania warunków mieszkaniowych skarżącej, skoro skarżąca nie uzupełniła braku formalnego swojego wniosku i nie przedstawiła w zakreślonym przez organ terminie dokumentów dotyczących aktualnego adresu zamieszkania i warunków mieszkaniowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, w myśl art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Zaskarżona uchwała stanowi akt, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Do zaskarżenia tego typu aktów zastosowanie ma art. 53 § 2a p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Wskazać należy jednocześnie, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (orzeczenia.nsa.gov.pl) określił, iż uchwała Zarządu Dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Jakkolwiek powyższy pogląd został wyrażony przez NSA na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), to jednak zachowuje aktualność na gruncie niniejszej sprawy.
Podkreślenia wymaga, że podjęta w niniejszej sprawie przez Zarząd Dzielnicy uchwała o niezakwalifikowaniu skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej stanowi akt z zakresu administracji publicznej, nie jest to rozstrzygnięcie sprawy o cywilnym charakterze. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej w tego rodzaju sprawie nie ma charakteru cywilnoprawnego, ma charakter administracyjnoprawny i podlega kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 2011/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Odnośnie do aktów organów gmin, przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Argumentując a contrario do treści art. 91 ust. 4 u.s.g., stanowiącego, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że wydano je z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde istotne naruszenie prawa uchwałą lub zarządzeniem organu gminy oznacza ich nieważność (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762).
Skarga oceniana w świetle przedstawionych już wyżej kryteriów jest dopuszczalna i zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej w sprawie wniosku G. G o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego stanowiła uchwała nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, która zawiera zarówno przepisy materialne jak i procesowe – reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia.
Uchwała ta wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1182 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). Ustawa nie określa materialnoprawnych przesłanek zakwalifikowania do kategorii osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy, pozostawiając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy radzie gminy kompetencję do ustalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać́ tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r, wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a także z przepisów art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać́ praworządnie oraz uwzględniać́ interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy.
Stanowisko to należy odnieść do spraw rozstrzyganych przez Zarządy Dzielnic [...] na podstawie aktualnie obowiązującej regulacji prawnej, tj. uchwały nr XXIII/669/2019 Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienia prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, a które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia.
Jako podstawę rozstrzygnięcia organ powołał jedynie § 32 ust. 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Organ nie przywołał żadnych przepisów materialnoprawnych ani w samej uchwale, ani w jej uzasadnieniu.
Organ wskazał w uzasadnieniu uchwały, że wnioskodawczyni jest wdową i wystąpiła o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. Organ wskazał, że pismem z dnia [...].03.2024 r. wnioskodawczyni została poinformowana o konieczności uzupełnienia braków formalno-prawnych wniosku w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania. Stwierdził, że pismo zostało podjęte w dniu [...].03.2024 r., jednak do chwili obecnej wymagane dokumenty nie zostały dostarczone, co w ocenie organu uniemożliwiło prawidłową analizę wniosku. Żadnych innych stwierdzeń w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie ma. Nie jest wiadomo do nadesłania jakich dokumentów organ wzywał wnioskodawczynię, dlaczego w ocenie organu żądane dokumenty były niezbędne do rozpatrzenia wniosku wnioskodawczyni i na gruncie jakiego przepisu materialnoprawnego nie można było dokonać oceny przesłanek do zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
W sprawie tej organ odwołał się jedynie do § 32 ust. 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r.
Wskazania wymaga, że w postępowaniu poprzedzającym udzielenie pomocy mieszkaniowej z zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 172 ze zm.) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Powyższe nie oznacza jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Powołany przepis stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Nadto, oczywiste jest to, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o pomoc mieszkaniową, jak każde postępowanie przed organami administracji publicznej, powinno odpowiadać regułom demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. W myśl § 32 ust. 1 uchwały nr XXIII/669/2019 wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej: 1) ocenę faktycznych warunków mieszkaniowych przeprowadzoną bezpośrednio w miejscu zamieszkiwania wnioskodawcy z zastrzeżeniem ust. 9, 10 i 11; 2) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy; 3) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela; 4) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 9 ust. 1 pkt 1 umożliwiającego zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie; 5) rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku lub przed dniem podjęcia uchwały, o której mowa w § 41 ust. 1, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, które pozwoliłyby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu; 6) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. Zgodnie z ust. 2, przepis ust. 1 pkt 6 nie ma zastosowania do spraw wskazanych w § 8 pkt 4, § 11-13, § 18 ust. 1 pkt 2, § 25 oraz § 30 ust. 2, a do spraw wskazanych w § 21-23 nie ma zastosowania cały ust. 1.
Wynikający z § 32 ust. 1 uchwały obowiązek poddania wnikliwej analizie wymienionych w tym przepisie okoliczności pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której obowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Organ zobowiązany jest zatem do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
Z akt administracyjnych sprawy (karta 71) wynika, że organ pismem z dnia [...] marca 2024 r. zwrócił się do wnioskodawczyni o podanie aktualnego adresu zamieszkania i uzupełnienia druku dot. warunków mieszkaniowych (druk nr 4). Organ zwrócił się o złożenie dokumentów w terminie 30 dni, wskazał, że niezastosowanie się do wezwania uniemożliwi właściwą realizację sprawy. Wezwanie wysłane zostało na adres do korespondencji podany we wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej, tj. ul. [...] [...]. Jak wynika z protokołu z rozmowy przeprowadzonej z wnioskodawczynią z dnia [...] lutego 2024 r. (karta 69) wskazywała ona, że mieszka obecnie przy ul. [...] w budynku [...], gdzie wynajmuje pokój od [...] stycznia 2024 r. Wnioskodawczyni wskazała też, że od kwietnia 2023 r. do [...] stycznia 2024 r. mieszkała w Hostelu przy ul. [...] w [...]. Podała też, ze wcześniej mieszkała w Ośrodku [...]. Wnioskodawczyni przedstawiła też swoją wcześniejszą sytuację mieszkaniową. Przedstawiła też informacje dotyczące źródła dochodów i ich wysokości. W aktach znajduje się także oświadczenie osoby trzeciej dotyczące zamieszkiwania wnioskodawczyni w pokoju o wskazanym metrażu przy ul. [...] (karta 65).
Z zaskarżonej uchwały nie wynika dlaczego organ nie skierował wezwania na ostatni podany przez wnioskodawczynię adres zamieszkania wskazany w protokole z przeprowadzonej z wnioskodawczynią rozmowy i jakie dane budziły w ocenie organu wątpliwości i wymagały dalszego wyjaśnienia.
Organ odmowę udzielenia pomocy mieszkaniowej oparł wyłącznie na stwierdzeniu, że wnioskodawczyni nie odpowiedziała na wezwanie z [...] marca 2024 r., nie wykazał jednakże brak jakich danych, czy informacji uniemożliwił pozytywne rozpatrzenie wniosku i dlaczego Zarząd miał wątpliwość kierując [...] marca 2024 r. wezwanie do wnioskodawczyni, co do aktualności informacji podanych przez wnioskodawczynię [...] lutego 2024 r. w zakresie miejsca zamieszkania.
W zaskarżonej uchwale brak jest podstawowych ustaleń faktycznych i prawnych co do faktycznych przyczyn braku możliwości udzielenia pomocy mieszkaniowej w ramach zasobu mieszkaniowego [...].
Zdaniem Sądu w sprawie tej nie można stwierdzić, aby organ dokonał pełnych ustaleń faktycznych i rzetelnej oceny wniosku. W tych okolicznościach doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że odpowiedź na skargę nie zastępuje uzasadnienia uchwały Zarządu Dzielnicy.
Uzasadnienie zaskarżonej uchwały nie pozwala na uznanie, że jest wynikiem wnikliwej analizy, o której mowa w § 32 uchwały Rady m.st. Warszawy. Zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem powołanego przepisu. Organ bowiem, podejmując rozstrzygnięcie o odmowie zakwalifikowania skarżącej do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy sprawy.
Powyższy sposób załatwienia sprawy nie spełnia standardów obowiązujących w państwie prawa. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie respektowano.
Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej wskazania i w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, z przywołaniem treści zastosowanych przepisów prawa stwierdzi, czy w ustalonych i przedstawionych przez organ w uzasadnieniu uchwały okolicznościach faktycznych, wnioskodawczyni spełnia przesłanki do udzielenia pomocy mieszkaniowej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło