II SA/Wa 1296/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej także: Prezesem UODO, organem) postanowieniem z dnia [...] maja 2025 r. nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: K.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), zwana dalej: u.o.d.o. oraz art. 57 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), zwane dalej: RODO, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi S. M. (zwany dalej także: skarżącym), na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych zawartych w oświadczeniu lustracyjnym z [...] marca 2017 r. przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (zwany dalej: Dyrektor IAS). Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 3 stycznia 2025 r. do Prezesa UODO wpłynęła skarga S. M. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych zawartych w oświadczeniu lustracyjnym z [...] marca 2017 r. przez Dyrektora IAS, polegające na pobraniu i przetwarzaniu wbrew prawu jego danych zawartych w oświadczeniu z dnia [...] marca 2017 r. dotyczącym pracy, służby, współpracy z organami bezpieczeństwa w latach 1944-1990, pobranych na podstawie art. 144 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.), zwana dalej: ustawą o KAS. Skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania administracyjnego w celu ustalenia stanu faktycznego i naprawienia szkody oraz doprowadzenie do usunięcia ww. danych oraz wszelkich dokumentów powstałych w oparciu o to oświadczenie pobrane wbrew prawu. Prezes UODO w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania wyjaśnił, że do zadań organu nadzorczego, stosownie do brzmienia art. 57 ust. 1 RODO, należą między innymi monitorowanie i egzekwowanie stosowania rozporządzenia (lit. a) i prowadzenie postępowań w sprawie stosowania jego przepisów (lit. h), ale również rozpatrywanie skarg wniesionych przez osobę, której dane dotyczą, lub przez podmiot, organizację lub zrzeszenie zgodnie z art. 80, w odpowiednim zakresie prowadzenie postępowań w przedmiocie tych skarg i w rozsądnym terminie informowanie skarżącego o postępach i wynikach tych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym (lit. f). Jednocześnie organ podniósł, że zgodnie z art. 57 ust. 4 RODO, jeżeli żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione lub nadmierne, w szczególności ze względu na swą powtarzalność, organ nadzorczy może pobrać opłatę w rozsądnej wysokości wynikającej z kosztów administracyjnych lub może odmówić podjęcia żądanych działań. Obowiązek wykazania, że żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione lub nadmierne, spoczywa na organie nadzorczym. Stosownie natomiast do brzmienia art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej rozpatrując wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego ma zatem obowiązek zbadać, czy żądanie strony jest zgodne z przepisami i czy Prezes UODO posiada kompetencje do jego spełnienia. Dalej organ wyjaśnił, że przepisem uprawniającym administratorów do przetwarzania danych osób fizycznych jest art. 6 ust. 1 RODO, zgodnie z którym przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy spełniona jest jedna z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Katalog przesłanek wymienionych w art. 6 ust. 1 RODO jest zamknięty. Każda z przesłanek legalizujących proces przetwarzania danych osobowych ma charakter autonomiczny i niezależny. Oznacza to, że przesłanki te, co do zasady, są równoprawne, a wobec tego spełnienie co najmniej jednej z nich stanowi o zgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych. W konsekwencji zgoda osoby, której dane dotyczą nie jest jedyną podstawą przetwarzania danych osobowych, bowiem proces przetwarzania danych będzie zgodny z RODO również wówczas, gdy administrator danych wykaże spełnienie innej z wyżej wymienionych przesłanek. Niezależnie od zgody osoby, której dane dotyczą (art. 6 ust. 1 lit. a RODO) przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne między innymi wtedy, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (art. 6 ust. 1 lit. c RODO). W ocenie Prezesa UODO nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kwestionującym legalność pozyskania i dalszego przetwarzania jego danych osobowych zawartych w oświadczeniu lustracyjnym z [...] marca 2017 r. przez Dyrektora IAS w [...]. Zgodnie bowiem z art. 144 ust. 1-4 ustawy o KAS, w jednostkach organizacyjnych KAS może być zatrudniona albo pełnić służbę osoba, która nie pełniła służby zawodowej ani nie pracowała w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 342), ani nie była ich współpracownikiem. Przy naborze do pracy albo przyjęciu do służby w jednostkach organizacyjnych KAS, kandydaci urodzeni przed dniem 1 sierpnia 1972 r. są obowiązani do złożenia kierownikowi jednostki organizacyjnej oświadczenia dotyczącego pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w ust. 1, lub współpracy z tymi organami. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej i jego zastępców. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb składania oświadczenia oraz wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 2, mając na względzie zapewnienie jednolitości składanych oświadczeń oraz zakres danych objętych oświadczeniem. Z kolei stosownie do treści art. 177 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1948 ze zm.), zwana dalej: przepisy wprowadzające ustawę o KAS, pracownik oraz funkcjonariusz urodzony przed dniem 1 sierpnia 1972 r. składa w terminie do dnia 31 marca 2017 r. oświadczenie, o którym mowa w: 1) art. 144 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1, oraz 2) art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1721); przepis art. 7 ust. 3a tej ustawy stosuje się odpowiednio. Zdaniem organu, z analizy powyższych przepisów wynika, że wymaganie braku zatrudnienia, pełnienia służby lub współpracy z organami bezpieczeństwa państwa odnosi się nie tylko do chwili nawiązania stosunku pracy w nowo utworzonych jednostkach organizacyjnych KAS, lecz obejmuje także pracowników już w nich zatrudnionych i dotyczy trwającego stosunku pracy. Wątpliwości interpretacyjne co do przedstawianego zagadnienia zostały już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego m.in. w wyrokach z 28 października 2020 r. I PK 78/19 (OSNP 2021 Nr 7, poz. 75), z 19 listopada 2020 r. II PK 23/19 (OSNP 2021 Nr 11, poz. 120) oraz z 9 listopada 2021 r. I PSKP 24/21 (niepubl.). Powołując się na ww. orzeczenia Sąd Najwyższy w wyroku z 1 marca 2022 r., IPSKP 61/21 orzekł iż: "(...) analiza gramatyczna i systemowa ust. 1 ustawy o KAS skłania do uznania, że kryterium określone w tym przepisie powinno być spełnione nie tylko w chwili zatrudniania pracownika w jednostce organizacyjnej KAS, lecz także w trakcie trwania takiego zatrudnienia, w tym w okresie przejściowym reformowania administracji skarbowej. Wniosek ten znajduje wsparcie z jednej strony w art. 144 ust. 2 ustawy o KAS, z drugiej zaś w art. 177 przepisów wprowadzających ustawę o KAS. Pierwszy z przepisów wymaga złożenia stosownego oświadczenia przez kandydata do pracy, drugi zaś dotyczy osoby już zatrudnionej. Inne rozumienie analizowanego przepisu prowadziłoby do paradoksalnej sytuacji, w której pełnienie służby zawodowej lub praca w organach bezpieczeństwa albo współpraca z nimi byłyby okolicznościami dyskwalifikującymi kandydata do pracy lub służby w jednostkach organizacyjnych KAS, a jednocześnie neutralnymi w stosunku do osoby już zatrudnionej. Trudno uznać, że taki zamiar mógł przyświecać racjonalnemu prawodawcy." W kontekście powyższego Prezes UODO stwierdził, że obowiązek złożenia stosownego oświadczenia (o którym mowa w art. 144 ust. 2 ustawy o KAS) spoczywa zarówno na kandydacie do pracy lub służby oraz na dotychczasowym pracowniku lub funkcjonariuszu. Tym samym Dyrektor lAS w [...] jako pracodawca, był zobowiązany do pozyskania i dalszego przetwarzania danych osobowych zawartych w złożonym przez skarżącego oświadczeniu. Powyższe znajduje oparcie w przesłance wynikającej z art. 6 ust. 1 lit. c RODO. Odnosząc się natomiast do kwestii decyzji jakie podejmuje Dyrektor lAS w [...] w odniesieniu do danych zawartych w oświadczeniu złożonym przez skarżącego Prezes UODO stwierdził, że nie jest kompetentny do oceny prawidłowości wykonywania obowiązków ww. podmiotu w zakresie realizacji jego kompetencji ustawowych. Organ ochrony danych osobowych bada bowiem prawidłowość przetwarzania danych osobowych administratorów z przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych, ale nie może ingerować w sposób wykonywania przez inne organy obowiązków wynikających z przepisów innych ustaw oraz dokonywać interpretacji przepisów kompetencyjnych tych organów. Prezes UODO nie jest bowiem organem nadrzędnym w stosunku do Dyrektora lAS w [...], w zakresie realizowanej polityki kadrowej w kierowanym przez niego podmiocie. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w aktualnym na gruncie RODO wyroku z 2 marca 2001 r. (sygn. akt II SA 401/00) stwierdzając m.in.: "(...) Generalny Inspektor (...) nie jest organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych organów, służb czy sądów, których orzeczenia podlegają ocenom w toku instancji czy w inny sposób określony odpowiednimi procedurami". W konsekwencji powyższych ustaleń organ uznał, że żądanie skarżącego jest w sposób oczywisty nieuzasadnione. W skardze na powyższe postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] maja 2025 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 7 Konstytucji RP poprzez zaniechanie działania organów publicznych na podstawie i w granicach prawa; 2. art. 51 Konstytucji RP poprzez pozyskiwanie, gromadzenie i udostępnianie informacji o obywatelu wbrew prawu, prawa dostępu do dotyczących skarżącego danych, urzędowych dokumentów, zbioru danych oraz prawa żądania do sprostowania i usunięcia danych zebranych i przetwarzanych z naruszeniem prawa; 3. art. 6 K.p.a. poprzez działanie wbrew prawu; 4. art. 7, art. 76, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez błędną i wybiórczą ocenę treści skargi, a wręcz zaniechanie jej wyjaśnienia, istoty stanu faktycznego poprzez brak dążenia do zebrania w sposób merytoryczny materiału dowodowego również wymienionego i załączonego w powyższej skardze; 5. art. 61a K.p.a. poprzez jego błędne i niewłaściwe zastosowanie, bez poparcia w materiale dowodowym, jako podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 28 grudnia 2024 r.; 6. art. 12 i art. 35 K.p.a., poprzez działanie wbrew tym przepisom; 7. art. 36 i art. 37 K.p.a. poprzez niezastosowanie się do ww. przepisów do czego organ był zobowiązany; 8. art. 106 K.p.a. poprzez niezasięgnięcie stanowiska innych organów. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2024 r. skierował skargę do Prezesa UODO wskazując na możliwość naruszenia m.in. art. 107 ustawy o ochronie danych osobowych z uwagi na przypadki bezprawnego pobrania, przetwarzania i udostępniania jego danych dotyczących pracy/służby w organach bezpieczeństwa w latach 1944-1990 przez Dyrektora IAS w [...], a także wskazując na taki bezprawny proceder w przypadku kilkudziesięciu tysięcy oświadczeń lustracyjnych rozkolportowanych i pobranych w dniu [...] marca 2017 r., a następnie udostępnianych wbrew prawu przez organa celno-skarbowe. W skardze wskazał też na działania jakie podejmował w celu przywróceniu stanu zgodnego z prawem, a w szczególności Konstytucją RP oraz na odmowę podjęcia działań przez organy państwa, które potwierdziły jednocześnie, że wykorzystują zebrane materiały i udostępniają je w sprawach sądowych. Skarżący zarzucił, że organ przewlekle prowadził postępowanie zainicjowane jego skargą z [...] grudnia 2024 r. Podkreślił, że zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podjęte zostało pomimo, że organ nie podjął jakichkolwiek działań w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, zapoznania się ze wskazanymi w skardze dowodami, zwrócenia się do organów publicznych w celu uzyskania stanowiska, zapoznania ze wskazanymi wyrokami sądowymi, aktami prowadzonych spraw prokuratorskich, wystąpieniami RPO. Organ nie podął jakichkolwiek działań by ustalić stan faktyczny sprawy, skupił się jedynie na własnej i to całkowicie błędnej interpretacji przepisów, wyciągając z nich błędne, pobieżne wnioski, tak dopasowane by nie prowadzić postępowania na podstawie jego skargi, ale także nie zająć się ogólnopolskim problemem bezprawnego kolportażu wzoru oświadczeń lustracyjnych, ich pobrania, przechowywania i udostępniania nieuprawnionym organom w dniu [...] marca 2017 r. W dalszej części skargi skarżący, powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. sygn. akt [...] oraz zarządzenie Prokuratora Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] października 2024 r. wskazał na brak podstawy prawnej do składania oświadczeń lustracyjnych dotyczących pracy, służby i współpracy z organami bezpieczeństwa w latach 1944-1990, na podstawie art. 177 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o KAS w zw. z art. 144 ustawy o KAS oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 1 marca 2017 r., przez osoby pozostające w stosunku pracy lub służby, w sytuacji, gdy ww. przepisy dotyczyły osób nowo przyjętych do pracy lub służby. W ocenie skarżącego zastosowanie wobec osób pozostających w stosunku pracy lub służby wymogu składania oświadczeń lustracyjnych, naruszało przepisy Konstytucji RP i było bezprawne, w związku z tym nie można mówić o legalności przetwarzania, tak uzyskanych danych osobowych. Odrębnym problemem jest też sposób przechowywania, możliwość nieograniczonego dostępu do tych danych i nieograniczone udostępnianie powyższych danych przez organy celno-skarbowe, czym też powinien zająć się Prezes UODO. Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ ponownie podkreślił, że na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz dotychczasowego orzecznictwa sądów powszechnych dotyczących ww. materii ustalił, iż żądanie skarżącego jest w sposób oczywisty nieuzasadnione i w wystarczający sposób w zaskarżonym postanowieniu wykazał legalność pozyskania i dalszego przetwarzania przez Dyrektora IAS w [...] danych osobowych zawartych w złożonym przez skarżącego oświadczeniu lustracyjnym oraz wyjaśnił dlaczego nie jest kompetentny do oceny prawidłowości wykonywania obowiązków Dyrektor IAS w [...] w oparciu o dane, zawarte w kwestionowanym oświadczeniu, w zakresie realizacji jego kompetencji ustawowych. Odnosząc się natomiast do zarzutu wykorzystywania danych osobowych skarżącego w sprawach sądowych organ podniósł, że prawo pracodawcy, jako strony w procesie cywilnym, do obrony swojego stanowiska i przedstawienia, zgodnie z regułami zawartymi w Kodeksie postępowania cywilnego, dowodów na jego potwierdzenie - uzasadnia przetwarzanie danych osobowych skarżącego. Co do zasady bowiem obrona praw przed sądem przy wykorzystywaniu wszelkich środków dowodowych, podlegających ocenie niezawisłego sądu, jest działaniem w prawnie uzasadnionym interesie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Przetwarzanie danych osobowych w celach dowodowych, przy wykorzystaniu środków dowodowych zawierających te dane (dokumentów) przedkładanych w danej sprawie, jeżeli ma na celu obronę praw przed sądem jest uzasadnione realizacją usprawiedliwionego celu administratora. Ochrona danych osobowych nie jest bowiem prawem absolutnym i jej celem nie jest uniemożliwianie podejmowania czynności w toku postępowania przed sądem powszechnym. Nie jest natomiast rolą Prezesa UODO prowadzenie postępowań zmierzających do usuwania dowodów w sprawach prowadzonych przed sądami, czy innymi organami państwowymi, nawet jeśli zawierają one dane osobowe. O tym, czy dany dowód ma znaczenie w sprawie decyduje sąd, przed którym toczy się właściwe postępowanie. W odniesieniu natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 106 K.p.a., Prezes UODO podkreślił, że nie jest związany w swoich działaniach stanowiskami innych podmiotów i organów. W szczególności żaden przepis prawa, o którym mowa w art. 106 K.p.a. nie uzależnia wydania rozstrzygnięcia przez Prezesa UODO od uprzedniego zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie). Skarżący w piśmie procesowym z dnia 11 sierpnia 2025 r., ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę zarzucił, że organ w żaden sposób nie odniósł się do podniesionego w skardze zarzutu bezczynności i przewlekłości prowadzonego na skutek jego skargi postępowania. Podkreślił, że Prezes UODO został powołany do badania przestrzegania prawa przez organy, czego w niniejszej sprawie nie wykonał. Powyższe oznacza, że organ naruszył cele i zasady określone w K.p.a., tj.: zasadę praworządności (art. 6), zasadę prawdy obiektywnej (art. 7), zasadę przyjaznej interpretacji przepisów (art. 7a), zasadę słusznego interesu obywateli, pogłębiania zaufania do organów Państwa, zasadę przekonywania (art. 11), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12). Skarżący ponownie przywołał wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. podkreślając, że do dnia [...] marca 2017 r. nie wydano rozporządzenia z wzorem oświadczenia koniecznym do zastosowania art 144 ustawy o KAS, w stosunku do już zatrudnionych pracowników i pełniących służbę funkcjonariuszy. Prezes UODO podaje zatem błędnie, że w KAS mogą być zatrudnione wyłącznie osoby, które nie złożyły pozytywnego oświadczenia w oparciu o art. 144 ustawy o KAS. Jednocześnie organ nie zweryfikował faktu, że po złożeniu nawet tych niezgodnych z prawem oświadczeń stosunki pracy i służby wygasały dopiero w dniu [...] sierpnia 2017 r. Pozostaje też pytanie, czy uzyskanie danych w przestępczy sposób upoważnia organ publiczny do ich wykorzystania, przetwarzania nawet do obrony w procesach sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje oraz postanowienia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję lub postanowienie jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie Prezesa UODO nie narusza prawa. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., który stanowi, że w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową – wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową - z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku i być oczywiste. Tak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i doktrynie, akceptowana jest teza, że inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, a więc przypadki, w których, np. sprawa nie ma charakteru administracyjnego albo sprawa administracyjna nie podlega załatwieniu w formie aktu administracyjnego, w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a K.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 317). Podkreśla się również, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy, wtedy gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (vide: wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Z powyższego wynika, że istnienie "przeszkody" uniemożliwiającej wszczęcie i prowadzenie postępowania musi być oczywiste, a więc takie, której ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ (por. np. wyrok WSA z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 45/19; publ. LEX nr 2676387). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest bowiem orzeczeniem formalnym, a nie merytorycznym (nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty), co prowadzi do wniosku, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 2600/16, z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 135/19; publ. CBOSA). Z regulacją art. 61a § 1 K.p.a. koresponduje treść art. 57 ust. 4 RODO, który stanowi, iż jeżeli żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione organ nadzorczy może odmówić podjęcia żądanych działań, zaś obowiązek wykazania, że żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione spoczywa na organie. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania z powołaniem się na ww. przepisy. Brak było bowiem podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie skargi było w sposób oczywisty nieuzasadnione, gdyż nie doszło do nieuprawnionego pozyskania i dalszego przetwarzania danych osobowych skarżącego zawartych w oświadczeniu lustracyjnym z [...] marca 2017 r. przez Dyrektora IAS w [...]. Jak słusznie wskazał organ, działanie Dyrektora IAS w [...] znajdowało oparcie w przepisie art. 9 ust. 2 lit. c RODO, który stanowi, że przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne między innymi wtedy, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze. Organ zasadnie powołał się przy tym na treść art. 177 ustawy przepisy wprowadzające ustawę o KAS w zw. z art. 144 ust. 1-2 ustawy o KAS oraz bogate orzecznictwo sądowe wydane na bazie powyższych regulacji prawnych, z których wynika, że wymóg złożenia stosownego oświadczenia lustracyjnego dotyczy nie tylko kandydatów do pracy lub służby w KAS, lecz także pracowników i funkcjonariuszy pozostających w zatrudnieniu, urodzonych przed dniem 1 sierpnia 1972 r. Należy przy tym zwrócić uwagę, że także Sąd Okręgowy w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w przywoływanym przez skarżącego wielokrotnie wyroku z dnia [...] listopada 2019 r. sygn. [...], który dotyczył wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego, na stronie 10 uzasadnienia tego wyroku wyraźnie stwierdził, że "ustawodawca wprowadził, do ustawy wprowadzającej ustawę o KAS przepis, który odnosi do zagadnień lustracyjnych - tj. art. 177, przewidujący obowiązek złożenia oświadczeń lustracyjnych przez dotychczasowych pracowników". Sąd zaznaczył jednocześnie, że "w powyższej regulacji zwraca uwagę, iż wprawdzie nałożono na pracowników i funkcjonariuszy obowiązek złożenia stosownych oświadczeń jednak brak jest wskazania przez ustawodawcę ewentualnych sankcji związanych z ich brakiem albo przekroczeniem terminu ich złożenia". Sąd Okręgowy w [...] w wyroku tym potwierdził więc także de facto, wynikający z przepisów prawa, obowiązek złożenia oświadczeń lustracyjnych przez dotychczasowych pracowników i funkcjonariuszy. Z powyższego wynika, iż Dyrektor lAS w [...] jako pracodawca, był uprawniony do pozyskania i dalszego przetwarzania danych osobowych zawartych w złożonym przez skarżącego oświadczeniu lustracyjnym Zarzuty skargi skierowanej przez skarżącego do Prezesa UODO zmierzały w istocie do podważenia prawidłowości decyzji kadrowych podjętych przez Dyrektora IAS w związku ze złożeniem przez skarżącego pozytywnego oświadczenia lustracyjnego. Prezes UODO słusznie jednak stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że decyzje kadrowe podjęte przez Dyrektora IAS w [...] w związku z treścią złożonego przez skarżącego oświadczenia lustracyjnego nie mogły być przedmiotem badania i oceny przez Prezesa UODO. Prezes UODO nie jest bowiem organem właściwym do oceny prawidłowości stosowania przepisów prawa materialnego przez Dyrektora IAS w [...] w zakresie realizacji polityki kadrowej. Wbrew zarzutom skargi, uprawnione było też wykorzystanie przez Dyrektora IAS w [...] danych osobowych zawartych w złożonym przez skarżącego oświadczeniu lustracyjnych w sprawach sądowych zainicjowanych przez skarżącego przeciwko temu pracodawcy. Przetwarzanie danych osobowych w celach dowodowych, przy wykorzystaniu środków dowodowych zawierających te dane przedkładanych w danej sprawie, jeżeli ma na celu obronę praw przed sądem jest bowiem uzasadnione realizacją usprawiedliwionego celu administratora, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. f RODO.. W świetle powyższych uwag Sąd podzielił stanowisko Prezesa UODO, że żądanie skarżącego sformułowane w skardze z dnia z dnia [...] grudnia 2024 r. było w sposób oczywisty nieuzasadnione. Tym samym zasadnym była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie ww. skargi na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 57 ust. 4 RODO. Należy jednocześnie wyjaśnić, że Sąd w niniejsze sprawie ze skargi na postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] maja 2025 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nie mógł badać kwestii bezczynności, czy też przewlekłości w postępowaniu przed organem. Może być to bowiem przedmiotem oceny wyłącznie w odrębnej sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu, gdy skutecznie ją wniesiono. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.