II SA/Wa 1312/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Góraj po rozpoznaniu w dniu 1 lutym 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi L. D. na Ministra Kultury I Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r. o sygn. akt II SAB/Wa 98/09 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy L. D. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt II SAB/Wa 98/09. W sprawie tej skarżący obowiązany jest do uiszczania kosztów sądowych w toku całego postępowania. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Jako majątek wykazał mieszkanie o powierzchni 63 m2. Podał, że łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 3900 zł brutto miesięcznie. Na dochód ten składa się renta wnioskodawcy (2400 zł brutto) i wynagrodzenie za pracę żony (1500 zł brutto). Skarżący, ze względu na stan zdrowia, ponosi koszty leków. Z uwagi na to, że informacje podane w urzędowym formularzu nie pozwalały na pełną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, skarżący wezwany został pismem z dnia 5 października 2010 r. do nadesłania w terminie 10 dni: kserokopii wyciągu z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, kserokopii dokumentu wskazującego wysokość uzyskiwanej renty, zaświadczenia pracodawcy (zleceniodawcy) o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto żony z okresu ostatnich 3 miesięcy, kserokopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że z żoną pozostaje w separacji i prowadzi ona odrębne gospodarstwo domowe. Podał, że żona odmówiła partycypowania w wydatkach wnioskodawcy. Na podstawie załączonych do pisma z dnia 5 listopada 2010 r. kserokopii dokumentów referendarz sądowy ustalił, że strona uzyskuje rentę w wysokości 2396 zł netto miesięcznie. Stałe wydatki w gospodarstwie domowym wynoszą: opłata na rzecz TP S.A. 145,55 zł, opłata na rzecz Play Sp. z o.o. 185,82 zł, opłata za mieszkanie 452, 08 zł, opłata za energię elektryczną 125,04 zł (nie wskazano okresu za jaki opłatę naliczono), opłata za wodę (za okres 4 miesięcy) 213 zł, opłata za gaz z miesiąca sierpnia 2010 r. 175,90 zł (nie wskazano okresu za jaki opłatę naliczono), opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego 561,54 zł, koszt leków 196,92 zł. Wnioskodawca załączył kserokopię wyciągu z rachunku bankowego żony z miesiąca września 2010 r. Wynika z niego, że żona skarżącego uzyskuje poza, wskazanym już w urzędowym formularzu, dochodem z tytułu pracy – 1335, 81 zł netto także świadczenie emerytalne w wysokości 1653, 56 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca nie nadesłał na wezwanie kserokopii wyciągu z posiadanego rachunku bankowego. Nie oświadczył również o powodach niewykonania wezwania w tym zakresie. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata z urzędu W uzasadnieniu wskazał, że dochód uzyskiwany przez samego wnioskodawcę wynosi 2396,63 zł netto miesięcznie. Żona wnioskodawcy uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 2989,37 zł netto. Łączny dochód małżonków wynosi 5385,37 zł netto miesięcznie. Wydatki na mieszkanie, energię, gaz, telefon i inne wykazane przez stronę wynoszą łącznie 1381,35 zł. Uwzględniając oświadczenie wnioskodawcy o pozostawaniu z żoną w separacji i samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego stwierdził, że nawet ponosząc połowę wykazanych kosztów skarżącemu pozostaje do dyspozycji kwota 1705 zł netto. Niezależnie od powyższego podkreślił, że zgodnie z ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 5, poz. 59 ze zm.), oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Nadto, małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenie osobiste ale i pieniężne. Żona ma obowiązek udzielenia pomocy mężowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych (v. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 5 maja 1967 r., I CZ 37/67, LexPolonica nr 322862), stąd wysokość osiąganych przez nią dochodów, jej sytuacja majątkowa wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dochód wnioskodawcy i jego żony wynosi łącznie 5385,37 zł netto miesięcznie, a po dokonaniu stałych opłat z dochodu tego pozostaje kwota 4004,02 zł netto. Oświadczenie strony, że żona odmówiła partycypowania w wydatkach wnioskodawcy pozostaje w ocenie referendarza bez wpływu na ustalenie, że strona dysponuje środkami, które może przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł sprzeciw. Podniósł w nim, iż działanie jakie podejmuje czyni w interesie Państaw Polskiego i w trosce o państwo. Wskazał również na fakt, iż nie jest w stanie ponosić wysokich kosztów kserograficznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "ppsa"), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponadto, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wiąże wnioskodawcę wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie w tym zakresie. Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy w zakresie całkowitym obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, w której nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tylko, bowiem w takim przypadku prawo pomocy w zakresie całkowitym będzie mogło zostać przyznane. W niniejszej sprawie L. D. wskazał, że wraz z żoną uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 5385, 37 zł netto miesięcznie. W ocenie Sądu, wykazana przez stronę sytuacja materialna w żadnym razie nie uniemożliwia jej poniesienia kosztów ewentualnego ustanowienia adwokata oraz kosztów uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wysokość tych kosztów w zestawieniu ze stałymi dochodami wnioskodawcy nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu niniejsze dokumenty i oświadczenia potrzebne były do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Pozwalały bowiem na wykazanie wydatków i środków pieniężnych pozostałych skarżącemu po pokryciu środków niezbędnego utrzymania. Niewykonanie zaś tego wezwania uniemożliwia ocenę czy pozostała skarżącemu kwota pozwoli na poniesienie kosztów postępowania w zakresie całkowitym a tym samym nie dopuszcza przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Bez wpływu na powyższe rozstrzygnięcie wskazany w sprzeciwie cel, jaki przyświeca działaniom strony. Ustawodawca nie przewidział bowiem takiej przesłanki przy ocenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje też okoliczność ponoszonych przez skarżącego opłat z tytułu wykonywania kserokopii dokumentów. Ich wysokość nie została bowiem wykazana. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.