II SA/Wa 1329/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung Sławomir Fularski (sprawozdawca) Protokolant straszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby – oddala skargę – Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], Komendant Rejonowy Policji [...], działając na podstawie art. 33 ust. 1 - 4, art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm., dalej jako "ustawa o Policji") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1990 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako "K.p.a."), po rozpatrzeniu podania [...] w stanie spoczynku M.D. (dalej jako "skarżący") z dnia [...] marca 2014 r., postanowił odmówić prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Komendanta Rejonowego Policji [...], został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2014 r., na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Na dzień wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, policjant pozostawał w dyspozycji Komendanta Rejonowego Policji [...], po zwolnieniu ze stanowiska [...] Wydziału [...] Komisariatu Policji [...]. Podaniem z dnia [...] marca 2014 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji [...] o wypłatę ekwiwalentu za nadgodziny w wymiarze [...] godzin. W aktach osobowych wymienionego znajduje się pismo naczelnika Wydziału [...] Komendy Rejonowej Policji [...] zaświadczające, że skarżący na dzień [...] lutego 2014 r. posiada nadpracowane [...] godziny. Na podstawie akt osobowych ustalono, że z dniem [...] grudnia 2009 r., skarżący został mianowany na stanowisko [...] Wydziału [...] Komisariatu Policji [...]. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. określono stanowisko służbowe zajmowane przez skarżącego i uposażenie zasadnicze wraz przysługującymi dodatkami, m.in. wskazano wysokość przysługującego na zajmowanym stanowisku dodatku funkcyjnego. Rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. skarżący został przeniesiony do dyspozycji Komendanta Rejonowego Policji [...] bez zmiany składników uposażenia. Dodatek funkcyjny przysługiwał skarżącemu do dnia zwolnienia ze służby, tj. do dnia [...] lutego 2014 r. Zatem, zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy o Policji, za czas służby pełnionej ponad ustawową normę skarżącemu nie przysługuje rekompensata pieniężna. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, który wskazał, że bezspornym jest, że do chwili odejścia na emeryturę w dniu [...] lutego 2014 r. był w dyspozycji Komendanta Rejonowego pozostając osobą funkcyjną – [...] Komisariatu Policji [...]. Powyższą funkcję pełnił od dnia [...] listopada 2009 r. w systemie 12 godzinnym w godzinach 7.00-19.00. Wielokrotnie po skończonej służbie patrolowej o godzinie 19.00 pozostawał w pracy dłużej w celu przeprowadzania odprawy załóg interwencyjnych o godzinie 19.00 i 20.00, co powodowało stałe wykonywanie pracy ponad normę. O powyższym informował kilkakrotnie swojego bezpośredniego przełożonego. Stałe świadczenia pracy w przedłużonym czasie służby nie należą do obowiązków osób funkcyjnych, jak również pełniących funkcje kierownicze. Odwołujący się podniósł, że wielokrotnie próbował odebrać nadgodziny podczas pracy w KP [...], lecz jego starania nie przynosiły oczekiwanego skutku. Z czasem to, co miało być sporadyczne stało się jego obowiązkiem służbowym. W związku z tym, wnosi o zmianę decyzji organu I instancji i przyznanie mu wnioskowanego ekwiwalentu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], Komendant [...] Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. mianował skarżącego, pozostającego w jego dyspozycji, z dniem [...] marca 2014 r. na niższe stanowisko [...] Komendy Rejonowej Policji [...] oraz z dniem [...] lutego 2014 r. cofnął mu dodatek funkcyjny w kwocie [...] zł i z dniem [...] marca 2014 r. przyznał dodatek służbowy w wysokości [...] zł. Jednocześnie na mocy wskazanej decyzji organ, w trybie art. 103 ust. 1 ustawy o Policji, zachował wymienionemu prawo do stawki uposażenia pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku, tj. [...] Wydziału [...] Komisariatu Policji [...] Komendy Rejonowej Policji [...] - w kwocie [...] zł do czasu uzyskania wyższej stawki uposażenia według stanowiska służbowego. Raportem z dnia [...] lutego 2014 r. skarżący zwrócił się z prośbą do Komendanta Rejonowego Policji [...] m. in. o zwolnienie ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2014 r. w związku z nabyciem praw emerytalnych. Organ odwoławczy nadmienił, że w aktach osobowych wymienionego znajduje się pismo naczelnika Wydziału [...] Komendy Rejonowej Policji [...] z dnia [...] marca 2014 r., z którego wynika, iż skarżący na dzień [...] lutego 2014 r. posiada [...] nadpracowanych godzin. Skarżący od dnia [...] czerwca 2012 r. zajmował w Komendzie Rejonowej Policji [...] stanowiska: [...] Wydziału [...] Komisariatu Policji [...] Komendy Rejonowej Policji [...], a następnie [...] Wydziału [...] Komisariatu Policji [...] Komendy Rejonowej Policji [...], które uprawniały do dodatku funkcyjnego II kategorii, co wynika bezpośrednio z tabeli stanowisk służbowych policjantów uprawniających do dodatku funkcyjnego, stanowiącej załącznik nr 4 do rozporządzenia MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zmianami). Pozostając od dnia [...] marca 2013 r. do dnia zwolnienia ze służby, tj. do dnia [...] lutego 2014 r. w dyspozycji Komendanta Rejowego Policji [...], zgodnie z art. 121 ust. 1 ustawy o Policji wymieniony był uprawniony do otrzymywania uposażenia zasadniczego, dodatków do uposażenia o charakterze stałym i innych należności pieniężnych należnych na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym (...) - a zatem był nadal uprawniony do dodatku funkcyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy o Policji policjant zwalniany ze służby otrzymuje m. in. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy. Natomiast w myśl art. 33 ust. 1 ustawy o Policji czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Art. 33 ust. 2 stanowi, że zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40 - godzinnego tygodnia służby, w 3 - miesięcznym okresie rozliczeniowym. W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1 (art. 33 ust. 3). Prawo do czasu wolnego, gwarantowane policjantom w przepisie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, nie obejmuje jednak policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego (art. 33 ust. 4 ustawy o Policji). Organ odwoławczy podkreślił, że w odniesieniu do grupy policjantów uprawnionych do dodatku funkcyjnego rozliczenie czasu służby przekraczającego normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji nie jest uwarunkowane przepisami rozporządzenia MSWiA z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. z 2001 r. Nr 131, poz. 1471), a jedynie treścią art. 33 ust. 4 ustawy o Policji, który określa, że uprawnieni do dodatku funkcyjnego funkcjonariusze nie mają prawa do czasu wolnego za przekroczenie ustawowej normy czasu służby określonej w art. 33 ust. 2 ustawy, tj. w ramach 40 - godzinnego tygodnia służby, w 3 - miesięcznym okresie rozliczeniowym. Skoro w myśl art. 33 ust. 4 ustawy o Policji wymieniony, z racji pełnionej funkcji uprawniającej do dodatku funkcyjnego, nie posiadał prawa do czasu wolnego, gwarantowanego policjantom w przepisie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, to stosownie do przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy - nie posiada prawa do ekwiwalentu pieniężnego m. in. za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy. Świadczenie takie przysługuje bowiem wyłącznie policjantom zwalnianym ze służby, którzy posiadają niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji. W tej kwestii wypowiedział się także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdzając w wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1728/12, iż ustawodawca dla tzw. policjantów funkcyjnych przewidział szczególną formę rekompensaty za niedogodności związane z pełnieniem służby na stanowisku [...] poprzez przyznanie stosownego stałego dodatku, tj. dodatku funkcyjnego. Do tej grupy policjantów nie stosuje się rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany czas wolny od służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji - o czym wprost stanowi przepis art. 33 ust. 4 cytowanej ustawy. Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy zarzuty strony zawarte w odwołaniu organ odwoławczy uznał za bezzasadne. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący. Organowi odwoławczemu zarzucił brak profesjonalizmu rzetelności, znajomości wyroków sądów administracyjnych. Organ świadomie bowiem pominął fakt, że [...] i [...] w Policji są wyższymi stanowiskami kierowniczymi i posiadają nienormowany system pracy. Natomiast [...], jak również [...] są niższymi stanowiskami [...] w Policji i pracują w systemie zmianowym. W związku z powyższym nie można w jego przypadku powoływać się na art. 33 ust. 4 ustawy o Policji oraz na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/WA 1728/12, należało by raczej przeczytać wykładnię wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca, sygn. akt II PK 287/08. Skarżący podniósł, że nie miał możliwości odbioru nadgodzin, a nawet było mu to utrudniane. Wielokrotnie próbował odebrać nadgodziny podczas pracy, lecz jego starania nie przynosiły oczekiwanego skutku. Zdaniem skarżącego nie ulega wątpliwości, że regularna praca w nadgodzinach może być następstwem złej organizacji procesu pracy przez samego pracownika bądź być wypadkową różnych okoliczności leżących po jego stronie. W konkluzji skargi zwrócił się do sądu administracyjnego o ustalenie czy w Komisariacie Policji [...] była wadliwa organizacja służby, co może powodować wypłatę należnego mu ekwiwalentu. Zadał również następujące pytania: - czy polecenie służbowe wydane przez bezpośredniego przełożonego do wykonywania czynności ponad normę, jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i czy nie nosi znamion mobbingu? - czy zależność służbowa służy przełożonemu tylko do zastraszania podwładnego oraz zlecania mu wykonywania czynności ponad normę? - czy należy się mu rekompensata za nadpracowane nadgodziny? W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo wyjaśnił, że przywoływane w skardze regulacje i wyroki nie dotyczą służby w Policji tylko prawa pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnić przy tym należy, że sąd administracyjny bada jedynie zgodność z prawem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, nie ma zaś kompetencji do ustalenia, czy w miejscu pełnienia przez skarżącego służby miała miejsce jej wadliwa organizacja, czy też dokonania oceny dotyczącej zgodności z prawem poleceń służbowych wydawanych przez przełożonych skarżącego w wyniku których wykonywał on czynności ponad normę. W związku z powyższym sąd administracyjny nie może udzielić skarżącemu odpowiedzi na zawarte przez niego pytania w ww. zakresie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zaś do ustalenia, czy policjant uprawniony do dodatku funkcyjnego zachowuje prawo do rekompensaty za czas przepracowany ponad obowiązującą go normę czasu służby w okresie rozliczeniowym. W pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że do policjantów nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy. W szczególności dotyczy to zakresu czasu pracy, albowiem policjantów nie łączy z Policją pracowniczy stosunek pracy. Służba w Policji ma szczególny charakter, a wynika to z treści art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Służba ta ma charakter stosunku administracyjnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. Oznacza ona również dyspozycyjność policjanta i w związku z tym odrębność rozwiązań przyjętych w zakresie stosowania czasu służby w Policji. Problematykę tę reguluje art. 33 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 33 ust. 1 i 2 tej ustawy, czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku, zaś zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Ustęp 3 powołanego artykułu stanowi, że w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1. Natomiast ust. 4 ww. artykułu wprost stwierdza, że ust. 3 nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Analiza powyższych rozwiązań prawnych prowadzi do wniosku, że ustawodawca dla tzw. policjantów funkcyjnych przewidział szczególną formę rekompensaty za niedogodności związane z pełnieniem służby na stanowisku [...] poprzez przyznanie stosownego stałego dodatku. Policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny – art. 104 ust. 2 ustawy o Policji. Dodatek do uposażenia przysługuje policjantowi za faktyczne wykonywanie obowiązków lub pełnienie służby na stanowisku, z którym dodatek ten jest związany, nie zaś z tytułu mianowania na określone stanowisko. Do tej grupy policjantów nie stosuje się rekompensaty pieniężnej i czasem wolnym od służby w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 powołanej ustawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że policjant uprawniony do dodatku funkcyjnego i zwalniany ze służby nie nabywa prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji (patrz wyroki WSA w Warszawie z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1302/08 oraz z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1728/12 publik. cbois). Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że skarżącemu od [...] grudnia 2009 r., kiedy został mianowany na stanowisko [...] Wydziału [...] Komisariatu Policji [...], do dnia zwolnienia ze służby z dniem [...] lutego 2014 r., przysługiwał dodatek funkcyjny. Skoro więc bezspornym jest w sprawie, że skarżący w okresie, za który ubiega się o przyznanie i wypłacenie ekwiwalentu za niewykorzystany w służbie czas wolny, był uprawniony do dodatku funkcyjnego, który to wyklucza możliwość przyznania tzw. nadgodzin i tym samym ekwiwalentu z tytułu pełnienia służby w ponadnormatywnym czasie, brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na końcowy wynik sprawy. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.