II SA/Wa 1357/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA w Warszawie - Joanna Kube po rozpoznaniu w dniu 11 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. W. na potrącenie przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] kwoty pieniężnej z uposażenia z tytułu nierozliczenia zaliczki postanawia odrzucić skargę G. W. (zwany dalej: skarżącym), pismem z [...] maja 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...], skargę na czynność potrącenia mu z uposażenia przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] kwoty 2.629,72 zł, tytułem nierozliczonej zaliczki. Skarżący wskazał, że pełni służbę w Dowództwie Generalnym Rodzajów Sił Zbrojnych w W. i rozkazem nr [...] Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z [...] marca 2019 r. został skierowany na ćwiczenia ([...]) na terytorium [...]. W dniu [...] marca 2019 r. pobrał zaliczkę w kwocie 752,50 Euro na diety i wyżywienie podczas podróży. Po powrocie do Polski chciał rozliczyć się z pobranych środków, jednak odmówiono mu rozliczenia kwoty 602 Euro, wydanej na jedzenie, z uwagi na brak rachunku imiennego na wyżywienie. Natomiast w dniu [...] maja 2019 r. z jego uposażenia potrącona została kwota 2.629,72 zł (stanowiąca równowartość 602 Euro) z tytułu nierozliczenia się z otrzymanych środków pieniężnych. W ocenie skarżącego, potrącenie to zostało dokonane z oczywistym naruszeniem przepisów prawa, ponieważ brak było merytorycznych podstaw do dokonania potrącenia oraz właściwy organ, w tym wypadku Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych, nie wydał decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Natomiast Dowódca Jednostki Wojskowej [...] nie miał uprawnień do dokonania czynności potrącenia jakiejkolwiek kwoty z jego uposażenia. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności tej czynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie o jej odrzucenie podnosząc, iż zarzut potrącenia zaliczki bez podstawy prawnej jest chybiony. Wskazał, że pobrane zaliczki podlegają rozliczeniu na podstawie rachunków poniesionych kosztów, a w przypadku braku takiego rozliczenia podlegają potrąceniu na podstawie art. 103 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 330). W ocenie organu, sam fakt nierozliczenia zaliczki i powyższy przepis stanowią podstawę do dokonania potrącenia. Organ stwierdził, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 lipca 2001 r. sygn. akt I PKN552/00, wyjaśnił, iż zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi podlegają potrąceniu bez tytułu wykonawczego i bez zgody pracownika. Pobrana przez pracownika zaliczka pieniężna jest mieniem powierzonym mu do wyliczenia się. Ponadto skarżący był pouczony, iż nierozliczenie zaliczki skutkować będzie jej potrąceniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga podlega odrzuceniu. Stosunki służbowe żołnierzy zawodowych mają charakter stosunków administracyjnoprawnych i wraz z należnymi żołnierzom świadczeniami - uposażeniem - zostały uregulowane w ustawie z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 330), dalej zwanej ustawą, ustawą pragmatyczną. Zgodnie z art. 103 ust. 1 tej ustawy, z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Przez uposażenie rozumie się uposażenie zasadnicze i dodatki do uposażenia, dodatkowe uposażenie roczne, dodatkowe wynagrodzenie, odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i należności pieniężne (świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby oraz ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie). Natomiast z regulacji art. 103 ust. 4 wynika, iż przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do zaliczek pobranych przez żołnierza zawodowego do rozliczenia, które potrąca się z uposażenia, i innych należności, o których mowa w art. 73, w pełnej wysokości, niezależnie od potrąceń dokonywanych z innych tytułów. W ocenie Sądu, świadczenia wypłacane żołnierzowi w związku ze służbą są świadczeniami jednorodnymi z uposażeniem w ścisłym tego słowa znaczeniu, co wynika z art. 103 ust. 2 ustawy, zaś możliwość potrącenia kwot z uposażenia jest ściśle ograniczona do przypadków wymienionych w art. 103 ustawy. W przedmiocie potrącenia organ zawsze winien wypowiedzieć się w formie decyzji, rozstrzygającej sprawę merytorycznie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 739/10). Zwrócić należy uwagę na przepis art. 104 ust. 1 ustawy pragmatycznej, z którego wynika, że jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organami właściwymi w sprawach uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych są dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy. Z kolei art. 74 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że wypłaty uposażenia oraz innych należności, o których mowa w art. 73 dokonuje jednostka wojskowa lub instytucja cywilna, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje. Z w.w. przepisów wynika jednoznacznie, że kwestia przyznawania i wysokości uposażenia i należności pieniężnych należy do dowódcy jednostki wojskowej, któremu z racji pełnienia służby żołnierz zawodowy podlega. Natomiast odrębną kwestią jest wypłata uposażenia i określenie płatnika należności finansowych, a więc jednostki wojskowej, na zaopatrzeniu, której żołnierz pozostaje (vide: wyrok NSA z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 216/07, LEX nr 427639). Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W., jako płatnik należności finansowych nie posiada na mocy art. 104 ustawy pragmatycznej żadnych kompetencji w zakresie decydowania o należnościach pieniężnych skarżącego, który pełni służbę w Dowództwie Generalnym Rodzajów Sił Zbrojnych w W.. Zatem to Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych jest organem właściwym do orzekania w sprawach dotyczących uposażenia skarżącego. O należnościach pieniężnych skarżącego w tym zakresie nie decyduje więc Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...]. w W., który dokonuje jedynie wypłaty uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, jako płatnik w oparciu o art. 74 ust. 1 ustawy. O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, a samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Skoro określony przez skarżącego przedmiot skargi – czynność Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] potrącenia nierozliczonej zaliczki z przysługującego mu uposażenia - nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa to skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie niemieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, który wyznaczony jest treścią art. 3 p.p.s.a. Tym samym wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.