II SA/Wa 1381/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant: Monika Michnik-Misterek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] czerwca 2007 r., podjętą na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z [...] marca 2007 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z [...] w przedmiocie wypowiedzenia M. S. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON decyzją nr [...] z [...] wypowiedział M.S. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Jako podstawę prawną wypowiedzenia organ wskazał art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.). Od decyzji w przedmiocie wypowiedzenia M. S. nie wniósł środka zaskarżenia (odwołania). Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...], wydaną dla celów ewidencyjnych, zwolnił M. S. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy. W dniu [...] skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego. Odmawiając stwierdzenia nieważności tej decyzji, Minister Obrony Narodowej stwierdził, że decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nie zawiera wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Podniósł, że decyzja o zwolnieniu została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, tj. art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a zatem nie można było uznać, iż została ona wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnił, że na podstawie wykazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z [...] stan etatowy szpitala uległ zmniejszeniu, a stanowisko służbowe zajmowane przez skarżącego zostało skreślone. Stwierdził też, że brak było możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zarzucił też naruszenie art. 2, 32, 60 i 65 ust. 1 i 5 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie jako podstawy wypowiedzenia niekonstytucyjnego przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej (...). Jednocześnie wniósł o rozważenie możliwości wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w przedmiocie, czy przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej jest zgodny z art. 2, 32, 60, 65 ust. 1 i 5 Konstytucji RP. Dodatkowo podniósł naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., poprzez brak przytoczenia materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia. Zarzucił też, iż wypowiedziano mu stosunek zawodowej służby wojskowej przedwcześnie, bowiem na 10 miesięcy przed likwidacją jego stanowiska służbowego. Twierdził, iż na podstawie rozkazu organizacyjnego Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] organ był uprawniony do wypowiedzenia mu stosunku służbowego po [...] W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wyrażona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych oznacza, że decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z form wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności, jeżeli została ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym i samodzielnym postępowaniem, zmierzającym do ustalenia, czy nastąpiło m.in. rażące naruszenie prawa, czy też naruszenie zwykłe. Z powyższymi pojęciami ustawa wiąże bowiem różne skutki prawne. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane rozszerzająco. Orzecznictwo sądowe prezentuje pogląd, że istnieje różnica między "zwykłym" naruszeniem prawa, a naruszeniem, które może być zakwalifikowane jako "rażące". Naruszenie prawa jest rażące wówczas, gdy w jego wyniku powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też niemożności akceptacji zaskarżonego orzeczenia jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. W przedmiotowej sprawie nie można mówić o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa. Wbrew twierdzeniom skargi Dyrektor Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON w decyzji z dnia [...] nr [...] wskazał podstawę prawną wypowiedzenia - art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że wypowiedzenie stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Przedmiotowa decyzja była oparta na przesłance likwidacji zajmowanego przez skarżącego stanowiska służbowego i braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. Zmniejszenie stanu etatowego nastąpiło na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z [...]. Wejście powyższego rozkazu w życie oznaczało przystąpienie do jego wykonywania, w tym także podejmowania personalnych decyzji. Dla prawidłowości rozkazów personalnych istotne było, aby wydane one były najwcześniej z chwilą wejścia w życie ww. rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP. W przedmiotowej sprawie wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zostało dokonane decyzją z dnia [...], a zatem po wejściu w życie omawianego rozkazu ([...]), który to rozkaz nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Z treści art. 78 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego i taki związek w przedmiotowej sprawie niewątpliwie występuje. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lipca 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA 2673/00 (Lex nr 77681) stwierdził, że wypowiedzenia stosunku służbowego można dokonać w trakcie likwidacji lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procedur. Podkreślić należy, iż rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z [...]. określał zarówno początek, jak i koniec procesu przeformowania. Jego realizacja, wdrożenie w życie odbywało się na wielu płaszczyznach - w tym na płaszczyźnie personalnej. Podnoszony przez skarżącego zarzut przedwczesności wydania decyzji o wypowiedzeniu nie zasługiwał na uwzględnienie co najmniej z dwóch powodów. Po pierwsze, decyzja o wypowiedzeniu została podjęta po wydaniu przez Szefa Sztabu Generalnego WP rozkazu z [...] w sprawie wykazu zmian organizacyjno-etatowych (...), a mianowicie w dniu [...]. Wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego stanowiło więc realizację wykonania wcześniej wydanych rozkazów. Po drugie, dla oceny legalności decyzji, której przedmiotem jest odmowa stwierdzenia nieważności, zarzut przedwczesności nie może mieć istotnego znaczenia, bowiem podstawą prawną wydania decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego był przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej, a nie wykaz zmian Szefa Sztabu Generalnego WP - vide osnowa decyzji. Na przedmiotowy wykaz zmian organ powołuje się jedynie posiłkowo w uzasadnieniu decyzji. Skoro więc decyzję wydano w oparciu o obowiązujący przepis prawa, tj. art. 78 ustawy pragmatycznej (co jest bezsporne), chybiony jest zarzut, że przedmiotowa decyzja o wypowiedzeniu została wydana bez podstawy prawnej, co uzasadniać ma stwierdzenie jej nieważności. W ocenie Sądu organ zasadnie uznał, iż w sprawie zaistniały przesłanki z art. 78 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy bowiem przed wypowiedzeniem skarżącemu stosunku służbowego doszło do przeformowania jednostki oraz brak było możliwości wykorzystania skarżącego na innym stanowisku służbowym (notatka służbowa z dnia [...] - k. [...] akt personalnych). W ocenie Sądu rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] w sprawie zmian organizacyjno-etatowych wszedł w życie w dniu jego wydania, a jego wykonanie nastąpiło z dniem zakończenia przekształceń. Jednakże już z chwilą, gdy rozkaz ten został wydany i wszedł w życie, jednostka wojskowa, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową podlegała przekształceniom i organy wojskowe mogły podjąć działania w oparciu o przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej. Na marginesie należy dodać, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Weryfikacja decyzji w trybie tzw. "zwykłym" i "nadzwyczajnym", jakim jest stwierdzenie nieważności, podlega różnym reżimom. Skarżący w podnoszonych przez siebie zarzutach domaga się w istocie ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie wypowiedzenia stosunku służbowego, nie dostrzegając, że wszczął postępowanie w trybie nadzwyczajnym, które podlega regułom określonym w art. 156 k.p.a. Reguły te dookreśla orzecznictwo - i tak - w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 490/05 lex nr 196696, zawarto tezę, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych. W kolejnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 489/05, lex 196694, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, a więc do uznania, że decyzja w sposób kwalifikowany została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Prezentowany przez Sąd pogląd znajduje potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. w wyroku z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 443/07. Reasumując, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego wydana została w oparciu o obowiązujące w dacie jej wydania przepisy prawa, przez właściwy organ - nie zawierała wad powodujących jej nieważność. Tym samym uznać należało, iż zaskarżona decyzja, przedmiotem której była odmowa stwierdzenia nieważności, odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.