II SA/Wa 1413/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. G. dotyczącej Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie świadczenia emerytalnego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu T. G. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 9 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. G. dotyczącą Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie świadczenia emerytalnego. Odpis ww. orzeczenia z uzasadnieniem oraz pouczeniem o prawie i trybie zaskarżenia doręczono skarżącemu [...] października 2012 r. W dniu [...] października 2012 r. skarżący złożył (na urzędowym formularzu PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądał ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że "ustawa wbrew przepisom Konstytucji RP obliguje go do zastępstwa procesowego". Podał ponadto, iż dysponuje mieszkaniem służbowym o powierzchni 75,62 m kw. W rubryce numer 6 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (zatytułowanej "Stan rodzinny") skarżący wymienił siebie i poczynił adnotację "pozostała część niezgodna z art. 51 ust. 1 Konstytucji RP". Tej samej treści adnotację zamieścił w rubryce numer 10 (zatytułowanej "Dochody"), w której wskazał jako swój dochód zaopatrzenie emerytalne w kwocie 1.620 zł brutto. Natomiast w następujących rubrykach: numer 8 (zatytułowanej "Stan majątkowy osób pozostających ze mną we wspólnym gospodarstwie domowym"), numer 9 (zatytułowanej "Inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym" oraz numer 11 (zatytułowanej "Inne dane, które składający oświadczenie uważa za istotne") skarżący wpisał "Część niezgodna z art. 51 ust. 1 Konstytucji RP". Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów: 1) odpisu zeznania podatkowego za rok 2011, 2) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego skarżącego lub ostatniej decyzji ustalającej wysokość tego świadczenia, 3) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 4) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. pożyczki, kredyty). Jednocześnie w ww. wezwaniu skarżący (w związku z poczynioną przez niego w rubrykach nr 6, 8, 9, 10 i 11 formularza PPF adnotacją o niezgodności z art. 51 ust. 1 Konstytucji RP) został poinformowany, że przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – test jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 (dalej p.p.s.a.) nakłada na stronę obowiązek wykazania, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy, zaś zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., nr 101, poz. 926 ze zm.), przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Wobec powyższego, skarżący został również wezwany do złożenia w 14-dniowym terminie wyjaśnień, czy w lokalu położonym przy ul. [...] w W. zamieszkuje sam czy też z innymi osobami. Jeżeli skarżący zamieszkuje wspólnie z innymi osobami, to powinien wskazać czy prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe - jeśli tak, to należy wymienić te osoby, podać ich stan majątkowy oraz wysokość brutto ich miesięcznych dochodów. Natomiast jeżeli skarżący nie pozostaje z tymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, to powinien wskazać w jakim stopniu osoby te partycypują w kosztach utrzymania mieszkania. Powyższe wezwanie skarżący odebrał osobiście [...] listopada 2012 r. [...] i dotychczas go nie wykonał. Natomiast w dniu [...] listopada 2012 r. złożył pismo, w którym powołując się na art. 8, art. 47 i art. 51 ust. 1 Konstytucji RP, a także na art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, stwierdził, iż jego życie prywatne i rodzinne jest chronione prawem. Dodał też, że jego oświadczenie jest wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Pozostałe żądania nie mają, zadaniem skarżącego, umocowania w Konstytucji RP, a zawarta w art. 256 p.p.s.a. ustawowa delegacja do wydania rozporządzenia przez Radę Ministrów "wykracza poza konstytucyjne upoważnienie określone w art. 51 ust. 1". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Zatem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). W tym miejscu podkreślić należy, iż strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy nie może zasłaniać się ochroną danych osobowych przed złożeniem oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Takim właśnie uprawnieniem jest prawo pomocy, dla realizacji którego strona – w myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. – jest obowiązana wykazać spełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy (poprzez złożenie odpowiedniego wniosku oraz przedstawienie określonych informacji dotyczących stanu majątkowego, rodzinnego i dochodów). Dla realizacji tego uprawnienia jest więc niezbędne przetworzenie danych osobowych. Zaznaczyć przy tym należy, że ochrona danych osobowych nie ma charakteru absolutnego (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 209/06, niepubl.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, w myśl którego brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). W niniejszej sprawie skarżący nie wyjaśnił i w żaden sposób nie udokumentował swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów, nie można ustalić, czy T. G. wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.