II SA/Wa 1434/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA Adam Lipiński Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant asystent sędziego Mateusz Rogala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi P.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania P.Z., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 2 lutego 2010 r. w Wydziale Obsługi Mieszkańców W. dla Dzielnicy [...] P.Z. złożył wniosek o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. W toku postępowania ustalono, że nie prowadzi on działalności gospodarczej i nie figuruje w kartotece emerytalno-rentowej. W dniu 9 kwietnia 2010 r. stawił się osobiście w siedzibie organu I instancji i wyjaśnił, że w 2009 r. zarobił łącznie ok. [...] tysięcy złotych, z której to kwoty utrzymywał się m.in. w okresie od listopada 2009 r. do stycznia 2010 r. W dniu 25 marca 2010 r. Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej W. z prośbą o przeprowadzenie u wnioskodawcy wywiadu środowiskowego pod względem osiągniętych dochodów w miesiącach listopad - grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r., podając, iż o dodatek mieszkaniowy ubiega się on od kilku lat, nie wykazując żadnych dochodów. Wnioskodawca twierdzi, że utrzymuje się z oszczędności i pomocy finansowej lub rzeczowej otrzymywanej od mamy, krewnych oraz znajomych w wysokości ok. [...] złotych miesięcznie. P.Z. nie wyraził zgody na przeprowadzenie z nim wywiadu środowiskowego przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej i odmówił udzielenia informacji co do swojej sytuacji dochodowej. W związku z powyższym Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], działając na mocy art. 2 ust. 1, art. 5, art. 6, art. 7 i art. 17 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), odmówił P.Z. przyznania dodatku mieszkaniowego, wskazując, iż zgodnie z art. 7 ust. 4 powołanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych, odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym stanowi podstawę do wydania decyzji w przedmiocie odmowy przyznania tego dodatku . Od powyższej decyzji P.Z. złożył w dniu 20 maja 2010 r. odwołanie podając, że odmowę uwzględnienia jego wniosku oparto na nieprawdziwej informacji, bowiem wyraził on zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, wywiad z nim przeprowadzono, a w jego trakcie udzielił wszystkich niezbędnych informacji i wypełnił stosowne formularze. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że wnosząc wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego należy udzielić wymaganych przepisami ustawy i rozporządzenia wykonawczego do ustawy informacji odnośnie m.in. liczby osób w gospodarstwie domowym, normatywu powierzchni mieszkania, wysokości dochodów i ogólnej sytuacji majątkowej. P.Z. jednego z tych warunków nie spełnił, gdyż nie wyraził zgody na przeprowadzenie z nim wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej W., co potwierdza treść pisma Kierownika Zespołu Pomocy Środowiskowej powołanego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 12 kwietnia 2010 r. skierowanego do Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...]. Organ podkreślił, iż decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego nie ma charakteru uznaniowego i wobec tego nie jest możliwe uwzględnienie wniosku, gdy nie są spełnione wszystkie przesłanki wskazane w ustawie. W tej sytuacji odmowa przyznania P.Z. dodatku mieszkaniowego, który nie ujawnił swojej sytuacji materialnej, jest uzasadniona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.Z. zakwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. Skarżący stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana niezgodnie ze stanem faktycznym i z przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych, która wymaga wyłącznie oświadczenia dotyczącego posiadanych nieruchomości, ruchomości oraz zasobów pieniężnych. Zaznaczył, iż złożył w Wydziale Zasobów Lokalowych Dzielnicy [...] oświadczenie o posiadanych nieruchomościach, o braku jakichkolwiek ruchomości i niemożności stwierdzenia wielkości zasobów pieniężnych z powodu nieznajomości stanu bieżącego konta bankowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. jak również utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nie naruszają prawa. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 71 poz. 734 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 powołanej ustawy dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym. Natomiast przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, iż normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 dla jednej osoby. Normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju (art. 5 ust. 3 ustawy). Dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30 % albo 2) 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 % (art. 5 ust. 5 ustawy). Powyżej powołane przepisy w sposób jednoznaczny określają kryteria nabycia prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Warunkiem jego otrzymania jest łączne spełnienie następujących warunków: 1) zajmowanie lokalu mieszkalnego o określonej normatywnej powierzchni użytkowej, z uwzględnieniem liczby członków gospodarstwa domowego; 2) osiąganie określonego dochodu w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego; 3) tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Z kolei w przepisie art. 7 ust. 3 powołanej ustawy ustawodawca wprowadził instytucję wywiadu środowiskowego, mającą na celu dokładne ustalenie faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy oraz faktycznej liczby osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą. Wywiad środowiskowy przeprowadza, stosownie do treści art. 7 ust. 4 tej ustawy, upoważniony przez organ właściwy w sprawie dodatku mieszkaniowego pracownik, który może żądać w jego toku od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych ruchomości i nieruchomości oraz zasobów pieniężnych. Jednocześnie z § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. 2001 r. Nr 156 poz. 1828), wydanego na podstawie art. 7 ust. 15 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wynika, iż wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i na jego podstawie ustala faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy. Podczas wywiadu zatem upoważniony pracownik bada aktualną sytuację dochodową, zawodową, zdrowotną i rodzinną wnioskodawcy oraz może żądać od niego i innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Stosownie zaś do art. 7 ust. 4 zdanie drugie powołanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych, odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego Z treści powyższego przepisu wynika więc, iż na stronie, domagającej się przyznania dodatku mieszkaniowego, spoczywa obowiązek umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Odmowa poddania się temu obowiązkowi skutkuje odmową przyznania żądanego świadczenia. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego było niemożliwe z przyczyn wynikających z braku współdziałania skarżącego. Jak wynika z akt sprawy Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wezwał P.Z. pismem z dnia 23 marca 2010 r. do osobistego stawiennictwa celem złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie dochodu, a pismem z dnia 25 marca 2010 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej W. z prośbą o przeprowadzenie z wnioskodawcą wywiadu środowiskowego w kwestii dotyczącej jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na powyższe Kierownik Zespołu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej dla Dzielnicy [...] poinformował, że P.Z. nie wyraził zgody na przeprowadzenie z nim wywiadu środowiskowego i udzielenie informacji dotyczących jego sytuacji dochodowej. W ocenie Sądu celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest wsparcie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji i nie są w stanie pokryć bieżących wydatków na zajmowane mieszkanie. Dlatego też osoby ubiegające się o przyznanie tego świadczenia są zobowiązane do współdziałania z organem właściwym w sprawach dodatków mieszkaniowych w celu dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych. Staranie się o uzyskanie dodatku mieszkaniowego jest bowiem wyłącznie uprawnieniem, które wprawdzie wiąże się z koniecznością spełnienia przepisanych prawem warunków, takich jak czynne współdziałanie z organem przy ustalaniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny, jednak nie daje organowi możliwości wyegzekwowania oczekiwanych zachowań wnioskodawcy. Brak dokonania wyjaśnień ze strony wnioskodawcy uprawnia właściwy organ do wydania negatywnej decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego. Podkreślić należy, że z ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, iż skorzystanie przez organ z prawa do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie wymaga wydania odrębnego aktu zawierającego uzasadnienie celowości jego przeprowadzenia. Zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy oświadczenia o stanie majątkowym można żądać wyłącznie w toku przeprowadzenia wywiadu. Zdaniem Sądu osoby starające się o przyznanie świadczeń ze środków publicznych winny poddać się wymogom nałożonym na nie przepisami prawa (podobnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 233/07 niepublikowany). W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia prawa przez orany administracji publicznej obydwu instancji. Wobec niewyrażenia przez skarżącego zgody na przeprowadzenie z nim wywiadu środowiskowego w celu ustalenia jego sytuacji materialnej, organy administracji nie mogły zgromadzić całego materiału dowodowego niezbędnego do wydania pozytywnej dla P.Z. decyzji. Słusznie zatem, powołując się na treść art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, organy odmówiły przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.