II SA/Wa 1487/14

WyrokWSA w Warszawie2015-02-13

Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Ewa Pisula – Dąbrowska, Adam Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, który nie wykonał polecenia przełożonego dotyczącego sporządzenia nowej opinii służbowej, naruszył dyscyplinę służbową, nawet jeśli kwestionuje legalność tego polecenia?
Ratio decidendi
Funkcjonariusz ABW ma obowiązek wykonywania poleceń służbowych, wynikający z przepisów ustawy o ABW i AW. Odmowa wykonania polecenia jest dopuszczalna jedynie w ściśle określonych przypadkach, gdy jego wykonanie wiązałoby się z popełnieniem przestępstwa. W pozostałych sytuacjach, nawet w przypadku kwestionowania polecenia lub jego zasadności, funkcjonariusz jest zobowiązany do jego wykonania. Niewykonanie polecenia sporządzenia nowej opinii służbowej, zgodnie z zaleceniami wyższego przełożonego, stanowi naruszenie dyscypliny służbowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła funkcjonariusza R. W., który został ukarany naganą za sporządzenie nowej opinii służbowej dla innego funkcjonariusza, M. M., bez uwzględnienia wszystkich okoliczności wskazanych przez jego przełożonego, Dyrektora Biura ABW. R. W. kwestionował zasadność i legalność polecenia przełożonego. Szef ABW utrzymał w mocy orzeczenie o ukaraniu, uznając winę funkcjonariusza. R. W. wniósł skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów rozporządzeń dotyczących postępowania dyscyplinarnego i opiniowania funkcjonariuszy oraz ustawy o ABW i AW.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska Sędzia WSA – Adam Lipiński (sprawozdawca) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2015 r. sprawy ze skargi R. W. na orzeczenie dyscyplinarne Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej - oddala skargę. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego orzeczeniem z dnia [...] maja 2014 r., na podstawie § 35 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. z 2014 r., poz. 60), utrzymał w mocy orzeczenie Dyrektora Biura [...] ABW z dnia [...] kwietnia 2014 r., uznające [...] R. W. winnym, tego że: w okresie od dnia [...] grudnia do dnia [...] grudnia 2013 r. w [...], wbrew poleceniu wydanemu przez Dyrektora Biura [...] ABW [...] D. L., w związku z uchyleniem opinii służbowej [...] M. M., sporządził nową opinię służbową tego funkcjonariusza, bez uwzględnienia wszystkich okoliczności wskazanych przez Dyrektora Biura [...] ABW, czym naruszył § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 46), tj. o czyn z § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i wymierzył mu za to przewinienie karę nagany. W uzasadnieniu orzeczenia Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wskazał, co następuje: Analiza akt postępowania dyscyplinarnego nie wykazała aby wykonanie polecenia służbowego, wydanego R. W. przez dyrektora Biura [...] ABW, łączyło się z popełnieniem przestępstwa lub nie pozostawało w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza służby oraz jego obowiązkami. Zgromadzony w toku postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy potwierdził, iż obwiniony jest winien zarzucanego mu czynu, organ dyscyplinarny uwzględniając dotychczasowy przebieg służby obwinionego, jego niekaralność dyscyplinarną oraz prawo bezpośredniego przełożonego do dokonywania oceny podległych mu funkcjonariuszy, wymierzył R. W. karę nagany. W ocenie Szefa ABW powyższe orzeczenie jest prawidłowe i nie narusza prawa. W odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji funkcjonariusz zarzucił naruszenie: § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy ABW w związku z § 13 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie opiniowania; § 13 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie opiniowania; § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opiniowania; § 27 ust. 1 pkt 3 oraz § 31 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy ABW; art. 79 ust. 2 w związku z art. 47 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW. Zdaniem odwołującego, niewykonanie poleceń dyrektora Biura [...] ABW wydanych w okresie od dnia [...] grudnia do dnia [...] grudnia 2013 r., nie można potraktować jako naruszenia dyscypliny służbowej polegającego na zaniechaniu wykonania czynności służbowej albo wykonania ich w sposób niedbały lub niezgodny z rozkazem lub poleceniem służbowym, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy ABW, wobec czego brak było podstaw do wszczęcia przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego, a tym bardziej do ukarania obwinionego. Szef ABW zarzuty odwołania uznał za niezasadne. Okoliczności, że w postępowaniu dyscyplinarnym pierwszej instancji doszło do naruszenia § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zw. z § 13 ust. 3 i 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej – to jest sporządzeniu opinii służbowej [...] M. M. bez uwzględnienia wszystkich okoliczności wskazanych przez przełożonego Dyrektora Biura [...] ABW jest oczywista. Przewinienie dyscyplinarne zarzucane obwinionemu obejmuje okres od dnia [...] grudnia do dnia [...] grudnia 2013 r., kiedy to obwiniony, wbrew poleceniu wydanemu przez Dyrektora Biura [...] ABW [...] D. L. w związku z uchyleniem opinii służbowej [...] M. M., sporządził nową opinię służbową tego funkcjonariusza, bez uwzględnienia wszystkich okoliczności wskazanych przez Dyrektora Biura [...] ABW, czym naruszył § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej. Dyrektor Biura [...] ABW, uchylając zaskarżoną opinię służbową [...] M. M., polecił [...] R. W., będącemu przełożonym opiniowanej, wydanie nowej opinii służbowej, z uwzględnieniem wskazanych okoliczności. Polecenie przekazane zostało obwinionemu zarówno w formie ustnej jak i pisemnej na tekście opinii służbowej zaskarżonej przez [...] M. M., w punkcie "I. Stanowisko wyższego przełożonego", ze szczegółowym wskazaniem okoliczności do uwzględnienia, a poprzedzone było ono rozmową z obwinionym. W dniu [...] grudnia 2013 r. obwiniony zapoznał się ze stanowiskiem wyższego przełożonego, wyrażonym na zaskarżonej opinii służbowej. Natomiast w dniu [...] grudnia 2013 r. obwiniony sporządził nową opinię służbową [...] M. M., w której uwzględnił tylko niektóre okoliczności, nie uwzględniając kluczowych okoliczności wskazanych przez Dyrektora Biura [...] ABW w wydanym poleceniu służbowym. Nowa opinia odpowiadała swoim zakresem poprzedniej opinii, z oceną końcową "Funkcjonariusz nieprzydatny na zajmowanym stanowisku służbowym w okresie służby przygotowawczej". Wbrew twierdzeniom obrońcy obwinionego, nie musiał być gromadzony materiał dowodowy spełniający wymogi § 13 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie opiniowania. Obrona stoi na stanowisku, że ww. § został błędnie zinterpretowany, poprzez przyjęcie, wbrew literalnemu brzmieniu wskazanych przepisów, iż rozstrzygnięcie wydane przez Szefa ABW w trybie art. 13 ust 3 rozporządzenia w sprawie opiniowania nie kończy procesu opiniowania funkcjonariusza i że przysługuje od niego osobie opiniowanej odwołanie do wyższego przełożonego w osobie dyrektora jednostki organizacyjnej. W omawianym przypadku, Szef ABW zajął stanowisko, że opinia służbowa, nie spełnia wymogów formalnych i cofnął opinię do jej ponownego wydania na poprawnym formularzu. Organ przyjął takie stanowisko, ponieważ uznał, że opinia została wydana z naruszeniem przepisów § 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej. Tym samym organ przychylił się do odwołania opiniowanej. Chybiony jest również zarzut obrońcy, dotyczący naruszenia § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ zgodnie § 10 ust. 1 – 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej, wyższy przełożony po rozpatrzeniu odwołania może: - utrzymać w mocy zaskarżoną opinię służbową - uchylić zaskarżoną opinię służbową i polecić wydanie nowej opinii, z uwzględnieniem wskazanych okoliczności, - opinię służbową można zmienić tylko na korzyść funkcjonariusza. Zauważyć należy, że obwiniony został poproszony przez wyższego przełożonego na rozmowę w omawianej sprawie. Dyrektor Biura [...] ABW [...] D. L. jako wyższy przełożony przedstawił obwinionemu swoje stanowisko, polecając mu sporządzić nową opinię służbową z uwzględnieniem stanowiska wyższego przełożonego, które zostało naniesione w formie pisemnej na formularzu opinii służbowej z dnia [...] października 2013 r. Jak wynika z pragmatyki służbowej, w sytuacji analogicznej do omawianej, podwładny zobligowany jest wykonać polecenie wyższego przełożonego. Podniesiony przez obrońcę zarzut naruszenia § 27 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, poprzez jego zastosowanie i tym samym uznanie R. W. winnym popełnienia czynu i wymierzenia kary dyscyplinarnej, podczas gdy z materiału dowodowego jak również w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie opiniowania wynika, iż obwiniony nie popełnił zarzucanego mu czynu – jest chybiony i niezgodny z ustalonym stanem faktycznym. Natomiast fakt nieprzyznania się obwinionego do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, nie świadczy o naruszeniu powyższego przepisu. Odnosząc się do dywagacji obrońcy w zakresie naruszenia § 31 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, poprzez pominięcie w uzasadnieniu orzeczenia istotnych elementów stanu faktycznego, w tym podstawy faktycznej wydania przez obwinionego opinii służbowej [...] M. M. z dnia [...] października 2013 r., jak również, poprzez pominiecie w uzasadnieniu wyszczególnienia i omówienia dowodów które, stały się podstawą rozstrzygnięcia – należy zauważyć, że zarzut postawiony obwinionemu obejmuje niewykonanie przez obwinionego wydanego mu polecenia przez wyższego przełożonego, a nie umiejętności oceny podległego obwinionemu funkcjonariusza. Dyrektor Biura [....] ABW wydając obwinionemu polecenie naniesienia zmian w opinii podległego mu funkcjonariusza, przychylił się do odwołania tego funkcjonariusza i tym samym powziął wątpliwość co do obiektywnej oceny tegoż funkcjonariusza przez obwinionego. Organ stoi na stanowisku, że skoro obwiniony uznał, że wydane mu przez wyższego przełożonego polecenie służbowe mieszące się w ramach § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej, jest niezgodne z obowiązującym stanem prawnym, winien o tym zdarzeniu zameldować Szefowi ABW. Chybiony jest, podniesiony przez obrońcę zarzut błędnej interpretacji przez organ art. 79 ust. 2 w zw. z art. 47 ust. 1 ustawy o ABW i AW, podczas gdy zdaniem obrońcy prawidłowa interpretacja wskazanych przepisów nie może pomijać prawa funkcjonariusza do odmowy wykonania poleceń przełożonych nie znajdujących oparcia w przepisach prawa regulujących stosunek służby. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przepisów ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu należy stwierdzić, że zgodnie z art. 79 ust. 1 – 3 ww. ustawy: funkcjonariusz jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania; funkcjonariusz jest obowiązany odmówić wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, jeśli wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa; o odmowie wykonania rozkazu lub polecenia, o których mowa w ust. 2 funkcjonariusz melduje Szefowi właściwej Agencji, z pominięciem drogi służbowej. Szef ABW zauważa, że w omawianej sprawie nie wpłynął do Szefa, żaden meldunek od R. W., o którym omowa w art. 79 ust. 3 ww. ustawy. Ponadto zdaniem Szefa nadinterpretacja powyższego przepisu przez funkcjonariuszy dla celów osobistych, doprowadziłoby do całkowitego rozprężenia w służbie, a nie takie zastosowanie dla tego przepisu przewidział ustawodawca, umieszczając powyższy przepis w ustawie. Trudno się zgodzić ze zdaniem obrońcy, że wyższy przełożony Dyrektor Biura [...] ABW nakłaniał obwinionego do sporządzenia nowej opinii dla [...] M. M., skoro umieścił na opinii odręczne zapisy, w którym zajął stanowisko jako wyższy przełożony, do którego funkcjonariusz M. M. złożyła odwołanie. Szef ABW, po rozpoznaniu odwołania stwierdził brak przesłanek do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienia obwinionego, bowiem nie zaistniała okoliczność wymieniona w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie udzielania wyróżnień/przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wymierzoną karę nagany, Szef ABW uznał za adekwatną do charakteru naruszenia dyscypliny służbowej i zastosowaną przy uwzględnieniu dyrektyw wymiaru kary określonych w § 28 ww. rozporządzenia. R. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zarzucając mu naruszenie: § 35 pkt. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, dalej zwanego rozporządzeniem dyscyplinarnym – poprzez jego zastosowanie i tym samym utrzymanie w mocy orzeczenia dyscyplinarnego o ukaraniu skarżącego karą dyscyplinarną nagany, w sytuacji braku podstaw i dowodów popełnienia przez niego przewinienia dyscyplinarnego; § 8 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia dyscyplinarnego w zw. z § 13 ust. 3 i 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej, dalej zwanym rozporządzeniem w sprawie opiniowania – poprzez bezpodstawne wszczęcie przez wyższego przełożonego postępowania dyscyplinarnego w stosunku do R. W. z uwagi na rzekome uzasadnione podejrzenie naruszenia przez niego dyscypliny służbowej, polegające na sporządzeniu opinii służbowej [...] M. M. bez uwzględnienia wszystkich okoliczności wskazanych przez przełożonego Dyrektora Biura [...] AB W, podczas gdy obwiniony w świetle zakończenia trybu opiniowania [...] M. M., poprzez wydanie opinii z dnia [...] października 2013 r., uwzględniającej okoliczności wskazane przez Szefa ABW w poleceniu z dnia [...] października 2013 r., nie był zobowiązany jak również uprawniony do zmiany wydanej opinii i tym samym uwzględnienia zaleceń Dyrektora Biura [...] wydanych po jej sporządzeniu; § 13 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie opiniowania – poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, wbrew literalnemu brzmieniu wskazanych przepisów, iż rozstrzygnięcie wydane przez Szefa ABW w trybie art. 13 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opiniowania nie kończy procesu opiniowania funkcjonariusza i że przysługuje od niego osobie opiniowanej odwołanie do wyższego przełożonego w osobie dyrektora jednostki organizacyjnej; § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia w sprawie opiniowania - poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, iż wyższy przełożony w ramach wskazania funkcjonariuszowi opiniującemu okoliczności, które winny być uwzględnione przy sporządzeniu przez niego nowej opinii służbowej, uprawniony jest do narzucenia opiniującemu wprost konkretnie brzmiących zapisów i wniosków końcowych, które mają zostać zawarte w opinii, podczas gdy wskazany wyżej przepis wskazuje tylko na możliwość wskazania okoliczności, które winny zostać uwzględnione; § 27 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia dyscyplinarnego – poprzez jego zastosowanie i tym samym uznanie R. W. winnym popełnienia czynu i wymierzenia kary dyscyplinarnej, podczas gdy z materiału dowodowego, jak również w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie opiniowania wynika, iż obwiniony nie popełnił zarzucanego mu czynu; § 31 ust. 1 pkt. 6 rozporządzenia dyscyplinarnego - poprzez pominięcie w uzasadnieniu orzeczenia istotnych elementów stanu faktycznego, w tym podstawy faktycznej wydania przez obwinionego opinii służbowej [...] M. M. z dnia [...] października 2013 r., które to okoliczności mają kluczowe znaczenie dla oceny prawnej i faktycznej rozpatrywanej sprawy i tym samym wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, jak również poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyszczególnienia i omówienia dowodów, które stały się podstawą rozstrzygnięcia; art. 79 ust. 2 w zw. z art. 47 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW – poprzez ich błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, iż funkcjonariusz może zwolnić się od wykonania polecenia przełożonego tylko wówczas kiedy jego wykonanie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa, podczas gdy prawidłowa interpretacja wskazanych przepisów nie może pomijać prawa funkcjonariusza do odmowy wykonania poleceń przełożonych nie znajdujących oparcia w przepisach prawa regulujących stosunek służby. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Dyrektora Biura [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z treścią § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi tu o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Natomiast stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarga nie jest zasadna. Sprawa dyscyplinarna funkcjonariusza R. W. została w sposób prawidłowy i nienaruszający prawa rozpatrzona zarówno przez Dyrektora Biura [...] ABW orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., jak i przez Szefa ABW zaskarżonym orzeczeniem. Wina funkcjonariusza w popełnieniu zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego została udowodniona w trakcie postępowania dyscyplinarnego, a wymierzona mu kara dyscyplinarna odpowiada prawu, albowiem nie nosi znamion dowolności i jest adekwatna do stopnia zawinienia jak i do dotychczasowego sposobu pełnienia przez niego służby. Funkcjonariusz ABW ma obowiązek wykonywania rozkazów oraz poleceń służbowych. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów art. 79 ust. 1 oraz art. 47 ustawy o ABW oraz AW. Funkcjonariusz zobowiązany jest do dokładnego wykonania poleceń swojego zwierzchnika, niezależnie od swoich subiektywnych odczuć. Kwestia kto, kiedy i w jaki sposób ma wykonać określone zadania pozostaje zatem w gestii właściwego przełożonego a nie funkcjonariuszy zobowiązanych do realizacji takich czynności. Posłuszeństwo wobec poleceń zwierzchnika ma swoje granice. Jest ono jednak wyłączone wtedy, gdy polecenie nie pozostaje w związku z pełnieniem służby oraz w przypadku, o którym mowa w art. 79 ust. 2 pragmatyki służbowej. W innych okolicznościach funkcjonariusz ABW, niezależnie do tego, czy akceptuje stanowisko przełożonego, zobowiązany jest dostosować się do jego poleceń, (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt IOSK 2539/12). Z orzecznictwa wynika, iż funkcjonariusz ma obowiązek wykonać polecenie przełożonego – nawet wówczas, gdy uważa, że jest ono niesprawiedliwym potraktowaniem jego osoby (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 970/09), czy też kwestionuje uprawnienie przełożonego do wydania takiego rozkazu (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 311/08). Zawsze w takich sytuacjach powinien wykonać polecenie. Wskazać trzeba także, iż przepisy regulujące stosunek służbowy funkcjonariuszy służb nie przewidują odmowy wykonania polecenia lub rozkazu wtedy, gdy jego wykonanie łączyłoby się z popełnieniem wykroczenia, zatem należy je wykonać, (por. J. Lipski, [w:] Ustawa o Biurze Ochrony Rządu. Komentarz, red. K. Zedler, Warszawa 2008, str. 114). Funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenia dyscypliny służbowej oraz w innych przypadkach określonych w ustawie, co wynika z art. 145 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW. Jak wynika z § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy ABW, postępowanie takie wszczyna się w razie podejrzenia naruszenia przez funkcjonariusza dyscypliny służbowej, w tym także, w przypadku zaniechania wykonania czynności służbowej albo wykonania jej w sposób niedbały lub niezgodny z rozkazem lub poleceniem służbowym. Dla przyjęcia odpowiedzialności w oparciu o wskazane przepisy wystarczające jest ustalenie, iż miał miejsce fakt odmowy wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia służbowego, natomiast postać i stopień zawinienia może mieć ewentualnie wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 435/10). W niniejszej sprawie dyscyplinarnej materiał dowodowy wyraźnie potwierdził, iż R. W. wbrew poleceniu wydanemu przez Dyrektora Biura [...] ABW [...] D. L., w związku z uchyleniem opinii służbowej [...] M. M., sporządził nową opinię służbową tego funkcjonariusza, bez uwzględnienia wszystkich okoliczności wskazanych przez Dyrektora Biura [...] ABW. Zatem oczywiste jest, iż obwiniony funkcjonariusz takim działaniem naruszył § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej, wypełniając takim zachowaniem znamiona czynu dyscyplinarnego wskazanego w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Zarzut postawiony obwinionemu funkcjonariuszowi obejmuje niewykonanie przez niego wydanego mu polecenia przez wyższego przełożonego, a nie dotyczy w żadnym zakresie umiejętności oceny przez obwinionego podległego mu funkcjonariusza. W sprawie ustalono, iż obwiniony został poproszony przez wyższego przełożonego na rozmowę w sprawie dalszego załatwiania opinii służbowej funkcjonariuszki M. Dyrektor Biura [...] ABW [...] D. L. jako wyższy przełożony przedstawił obwinionemu swoje stanowisko, polecając mu sporządzić nową opinię służbową o funkcjonariuszce M. z uwzględnieniem stanowiska wyższego przełożonego, które zostało naniesione w formie pisemnej na formularzu opinii służbowej z dnia [...] października 2013 r. Zaznaczyć tu należy, iż R. M. wydał już wcześniej własną opinię na temat powyższej funkcjonariuszki w procesie jej opiniowania i od opinii tej funkcjonariuszka M. odwołała się. Przedmiotowa opinia, której nienależyte wykonanie zarzuca się skarżącemu nie dotyczy treści jego opinii, ale opinii wydawanej przez wyższego przełożonego – tu Dyrektora Biura [...] ABW [...] D. L. Zatem wyraźnie należy wskazać, iż treść przedmiotowej opinii, której wydania przełożony zażądał od R. W. nie była opinią obwinionego, ale dalszą opinią wydaną w wyniku odwołania od opinii pierwotnej. To wyższy przełożony decydował o treści przedmiotowej opinii, a nie R. W. i ta opinia powinna zostać przez niego sporządzona zgodnie z zaleceniami wyższego przełożonego. Wyraźnie należy tu podkreślić, iż za treść przedmiotowej opinii odpowiadał wyższy przełożony i opinia ta powinna wyrażać jego ocenę o funkcjonariuszce M., a nie ocenę R. W. Okoliczność, iż ocena wyrażona przez wyższego przełożonego nie odpowiadała ocenie, jaką o opiniowanej funkcjonariuszce M. wcześniej wyrażał obwiniony w swojej opinii (jako jej bezpośredni przełożony), nie ma w niniejszej sprawie żadnego znaczenia, albowiem przedmiotowa opinia, którą polecono skarżącemu wydać, miała być opinią wyższego przełożonego i dlatego powinna zostać sporządzona w sposób odpowiadający zaleceniom wskazanym pisemnie przez tego wyższego przełożonego, co wynika wprost z zależności służbowej funkcjonariusza W. i z zasady hierarchicznego podporządkowania funkcjonariuszy wyższym przełożonym (porównaj art. 44 pkt 5 i art. 51 ustawy pragmatycznej). Istota skargi sprowadza się do twierdzenia, iż przedmiotowe polecenie służbowe zostało R. W. wydane nielegalnie, wbrew brzmieniu przepisów o opiniowaniu. Wszystkie zarzuty skargi są chybione. W tym miejscu wskazać należy, iż przedmiotem niniejszej sprawy nie jest ocena, czy opinia o funkcjonariuszce M. została sporządzona prawidłowo, ani także jaka powinna być jej treść. Przedmiotem niniejszej sprawy jest niewykonanie przez skarżącego zapisu § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej, w zakresie niewykonania przez niego polecenia wyższego przełożonego wydania nowej opinii z uwzględnieniem wskazanych przez tego wyższego przełożonego okoliczności. Przepis rozporządzenia o opiniowaniu stanowi: § 10. 1. Wyższy przełożony po rozpatrzeniu odwołania może: 1) utrzymać w mocy zaskarżoną opinię służbową; 2) uchylić zaskarżoną opinię służbową i polecić wydanie nowej opinii, z uwzględnieniem wskazanych okoliczności. 2. Opinię służbową można zmienić tylko na korzyść funkcjonariusza. Przepisy art. 79 ust. 2 w związku z art. 47 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, wyraźnie zakreślają granice posłuszeństwa funkcjonariusza wobec poleceń czy rozkazów kierowanych wobec niego przez przełożonego. W niniejszej sprawie ani taka sytuacja nie miała miejsca, ani też skarżący nie zgłaszał, po otrzymaniu przedmiotowego polecenia, jego niezgodności z prawem ani nie kwestionował podstaw prawnych wydawanych mu w grudniu 2013 r. przez dyrektora Biura [...] ABW w przedmiotowej sprawie poleceń. Okoliczność tą trafnie wskazuje Szef ABW w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podnoszenie przez pełnomocnika skarżącego w odwołaniu oraz w skardze zarzutu nielegalności wydanego skarżącemu polecenia, stanowi wyłącznie "linię obrony" skarżącego w postępowaniu przed drugą instancją oraz przed sądem administracyjnym, aby pomniejszyć fakt nienależytego wykonania polecenia służbowego. Zarzuty te nie są zasadne. W toku postępowania dyscyplinarnego doszło do ustalenia, iż funkcjonariusz dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, bowiem polecenia nie wykonał w sposób pełny i należyty. Podkreślić trzeba, iż te ustalenia są konkretne, wskazują czas, miejsce i sposób naruszenia ciążącego na obwinionym obowiązku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, a zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdził popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu czynu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się aby zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie dotknięte były wadą skutkującą ich uchyleniem albo skutkującą stwierdzeniem ich nieważności. Z tych wszystkich wskazanych wyżej przyczyn, na zasadzie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło